YeniVatan Belçika

“Yunus Emre’de tan vakti”

“Yunus Emre’de tan vakti”

“İşit sözümü ey gafil,tanla seher vaktinde dur.
Öyle buyurmuş o kamil,tanla seher vaktinde dur.
İşit sözümü ya sağır, tâ terazin gele ağır
Yalvar Çalap’ına çağır,tanla seher vaktinde dur.”

Yunus Emre, tan vaktinde Tanrı’ya niyazda bulunmanın önemini ‘tanla seher vaktinde dur’ kavuştağıyla vurgulayarak belirtmektedir.

Tan vakti, güneşin doğmasından önceki ağarmayı ifade eder.  Tan, fecr, şafak, işrak gibi güneşin doğuş  vaktiyle ilgili kelimeler inançlarda kutlu olarak kabul edilmiştir. Güneş ve ona bağlı olan doğuşa türlü anlamlar yüklenmiştir. Dini, felsefi ve edebi metinlerde bu hususa ve özellikle ‘tan vakti’ne işaret edilmiştir. Şafak sökmesi, gün ağarması, sabahın nuru, sabahın alacaca karanlığı gibi deyimler bu kutsiyeti daha da anlamlandırır.

Fecr suresi birince ayette; “Yemin olsun tan yerinin ağarmasına.” buyrulmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığının Kur’an-ı Kerim melal ve tefsirinde bu ayet şöyle açıklanmaktadır: “Tan yerinin ağarma zamanı ortalığın aydınlanmaya, canlılarında uyanmaya başlaması, bir çeşit yeniden dirilmeye benzediği için yüce Allah sabah aydınlığına yemin ederek aşağıda anlatılacak konulara dikkat çekmiştir.”

Tan vakti, sabah namazı ve sahur ile oruç ibadetlerinin başlangıçlarını bildirmesi bakımından ayrı bir değere sahiptir. Coğrafi bir terim olarak tan veya tan yeri, güneşin doğumundan hemen önceki alacakaranlıktır.

Düşünce insanı Hocamız Sait Başer, tan vakti ve Tanrı kavramlarını birbiriyle ilişkilendirerek açıklamaktadır: “Tanrı Türkçe bir kelime. Kökü “tan”  yani doğmak. Gün doğumuna “tan” denir. Buna ışığın, güneşin, nurun ve bir anlamıyla hayat kaynağının veya hayatın doğması da diyebiliriz. Yine bildiğimiz bir şeyi gördüğümüzde “tan-ı” rız. Burada önceden bilinenin sonradan görüldüğünde o olduğunun tasdiki gibi bir anlam var.”Rı” kendi içinde aralıksız oluşu ve niteliği anlamı veren bir ek. Buna göre, Tan-rı, doğumun, ışığın, nurun, bilinip de sonradan o olduğunu anlamanın, sürekli, kesintisiz ve kendinde gerçekleştiği varlık demek.
Bu anlam içinde Allahın “hayy” olmasının, ışık, nur, güneş gibi hayatın kaynağı olmasının (rab, rahim, rahmet…vs), bilinir ve tanınır olmasının (hafız, hıfz, ilim, alim, şehit, şahit…) anlamları var. Tanrı çok yücedir.”

Türk kültüründe güneş ve tan vakti hep kutlu bir zaman dilimi olarak bilinmiştir. Halk inanışındaki ‘güneşi üzerine doğdurmamak’, sabahın nuruna tanıklık etmek ve Tanrı’dan niyazda bulunmak davranışını gayesine yöneliktir. Tan vaktinin ağartısı insanın içini aydınlatır. İnsan, uyanış, doğuş ve dirilişe tanık olarak güne iç huzuruyla başlar. Tanrı’nın  ‘Tekvin’ ( Yaratma)  sıfatının güzelliklerini tan vaktinde görmek, gecenin sessiz karanlığından ümitlerle dolu aydınlığa kavuşmak gerçek anlamda mutluluğun ilahi bir kaynağıdır. Tan, nefsani arzulardan sıyrılarak iç temizliği yapmak ve olgunluğa ulaşmanın bir vesilesidir. Tan vaktinin saltanatında yarım ölüm sayılan uykuya mahkum olanlar, akşamın hüzünlü gurubunda gönüllerini karartacaklardır.

Divan edebiyatı şairlerinden Necati de tan vaktinde göklerin kapısının açılacağını bunun için Tanrı’ya niyazı arz etmek gereğini söyler:

‘Her tanla eh cenâbına ‘arz it niyâzı kim
Gökler kapusı açılur ey meh-likâ seher’

Tan vakti, hem Türk kültüründe hem de yüce dinimizde kutlu bir zaman oalarak ele alınmıştır.

Yunus Emre bu şiirinde tan vaktinde kuşlar ile namaza durmak, Kur’an-Kerim ve Yasin’e kulak verip  okumak, dağca günahları yıkamak, âşık olup hadis ve kelam demek gereği üzerinde durur. Yine Yunus Emre, ‘tanla seher vaktinde dur’ up gözünü açarak gafletten kurtulmanın ve ‘kendözünü’ bilmenin olgun insan davranışı olduğunu düşünür.

‘Miskin Yunus aç gözünü, uyar gafletten özünü
Tâ bilesin kendözünü tanla seher vaktinde dur.’        
Tan ağartısında ulu dergâh kapısında niyaza durup içini ‘dağca günah yuyanlara’ selam olsun.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Belçika’nın başkenti Brüksel’de yabancılar ofisinin önünde toplanan bir grup düzensiz göçmen, oturum taleplerine olumlu yanıt alabilmek için gösteri yaptı. Belçika Kağıtsızlar Koordinasyonunun çağrısıyla toplanan grup, oturum başvurusundan cevap alamayan sığınmacıların dosyalarının görüşülmesi için çağrıda bulundu. “Kağıtsız” olarak tanımlanan ve başvurularına rağmen...
Certains n’ont aucune information concernant cette pratique religieuse, la considérant comme un mois de souffrance, or, ce n’est pas le cas.Pourquoi le Musulman jeûne-t-il et comment jeûne-t-il ? Je vais répondre à ces deux questions que beaucoup d’entre vous peuvent...
Belçika’nın başkenti Brüksel’de, farklı dinleri temsil eden 100 kişilik grup, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle ibadethanelerde 15 kişi sınırlamasının tekrar gözden geçirilmesi için gösteri düzenledi. Merkezi tren istasyonu önünde toplanan grup adına yapılan açıklamada, Belçika hükümetinin, Kovid-19 tedbirleri kapsamında...
Milli otomobil sporcusu Salih Yoluç, 2021 sezonunda Avrupa Le Mans Serisi LMP2 sınıfında yeni kurulan Türkiye Racing Team adına mücadele etmeye hazırlanıyor. Türkiye Otomobil Sporları Federasyonundan (TOSFED) yapılan açıklamaya göre, TF Sport teknik desteğinde yarışacak Türkiye Racing Team, yeni LMP2...
Avrupa Birliği (AB), çeşitli beyaz eşya ve elektrikli ürünlerin enerji tüketimlerini gösteren A, A+, A++ ve A+++ gibi enerji sınıflandırmasını kaldırarak A’dan G’ye yeni bir sisteme geçti. AB ülkelerindeki beyaz eşyanın enerji verimliliğini ortaya koyan sınıf etiketlerinin daha anlaşılır bir biçimde yeniden belirlenmesini...
Azerbaycan Brüksel Büyükelçisi Fuad Isgandarov, babasını kaybetmenin acısını yaşadı. 80 yaşın üzerinde olan baba Eldar Isgandarov, Azerbaycan’da hayatını kaybetti. Azerbaycan Brüksel Büyükelçisi Fuad Isgandarov, babasının cenazesi için Azerbaycan’da bulunurken, Eldar Isgandarov’un memleketi olan Köyçay’a defnedileceği bildirildi.
Rahmân ve Rahîm olan Yüce Allah’ın Celle Celâlühü adıyla… Hamd âlemlerin Rabbi ALLAH (c.c.) içindir. Salât ve Selâm Peygamber efendimiz Hazret-i Muhammed Musatafa (s.a.v)’in Âli’nin ve Ashabının üzerine olsun inşallah. Resûlullah Efendimiz sallallâhü aleyhi ve sellem buyurdular: “Muhakkak Allâhü Teâlâ,...
Avrupa Parlamentosu’nun (AP) ayrılıkçı Katalan milletvekillerinin dokunulmazlığını kaldırması, daha önce aynı parlamentonun HDP’li milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılması konusunda verdiği tepkideki çifte standardı akıllara getirdi.  Avrupa Parlamentosu, dünkü oylamada, İspanya’nın Katalonya bölgesinin ayrılığını talep eden ve 2017’de bunun için referandum düzenleyen Katalonya’nın eski başkanı Carles Puigdemont ile...
Fransa’nın başkenti Paris’te, Müslümanları hedef aldığı gerekçesiyle eleştirilen “ayrılıkçı” yasa tasarısı ve İslamofobi protesto edildi. Çok sayıda sivil toplum kuruluşu, Ayrılıkçı Yasa Tasarısı Karşıtı Koordinasyonunun öncülüğünde, Paris’in Republique Meydanı’nda toplanarak, “Cumhuriyet Prensiplerine Saygıyı Güçlendiren” yasa tasarısına, Müslümanları hedef aldığı ve ayrımcılık uyguladığı gerekçesiyle tepki gösterdi....
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Avrupa Parlamentosu (AP) Bulgaristan Milletvekili İlhan Küçük’le bir araya geldi.  Brüksel’deki görüşmenin ardından Twitter hesabından mesaj paylaşan Çavuşoğlu, soydaş Küçük’le görüşmesinde AP ile yapıcı bir diyaloğun koşullarını ele aldıklarını aktardı. Çavuşoğlu, “Bulgaristan’daki soydaşlarımızı, Avrupa Birliği’yle ilişkilerimizde dostluk köprüsü olarak görüyoruz.” ifadesini...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler