YeniVatan Belçika

“Türkmenlerde Kengeş Meclisi Üzerine”

“Türkmenlerde Kengeş Meclisi Üzerine”

Uluğ Türkistan bozkırında dağınık halde yaşayan ve temel ekonomileri hayvancılığa dayanan Türk toplulukları için teşkilat kurma kaçınılmaz bir olgu olarak ilk yapılanmadır.

Ünlü sosyolog  O. Menghin, bu konuda şunları söylemektedir; “Savaşçılık kabiliyetini iyice güçlendiren demirciliği yanında, otlak ve su için mücadeleler dolayısıyla metaneti artan bozkırlı, aynı zamanda, huzur içinde yaşayabilmek için insanların karşılıklı saygı hissi ile donanması gerektiğini de öğrenmiş ve insan kütlelerini sürekli olarak barış halinde tutabilmek için toplulukta herkes tarafından zaruri bir hukuk düşüncesine ulaşmıştır. Bu devlet fikrinin doğuşudur. İşte savaşçılığına, hukuk fikrine ilavaten yine at sayesinde sağladığı uyuşuk yerli kütleleri zihin durgunluğundan kurtararak, insan iradesine sonsuz faaliyet ufukları açan sürat kavramı ve maddi araç olarak sahip bulunduğu demir vasıtası ile Türkler, kendilerine bağladıkları insanları idare etmek üzere yeryüzünde ilk siyasi kadroları vücuda getirmiş, ilk kanun koyucu millet olmuştur.”

Bu düşünceden hareketle; kengeş meclisi, toy ve kurultay gibi farklı isimlerle anılan kurumlar doğmuştur.  Türklerde her ne kadar hükümdar son sözü söyleyen makam konumunda olmuşsa da hükümdarlar, meclise danışmadan büyük kararlar vermemişlerdir. Bu meclisler doğrudan karar alan bir örgütlenme olmamış, hükümdar tarafından alınan kararların kabul edilmesinde ve uygulanmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Kengeş, bir danışma ve tavsiyede bulunma meclisidir. Dilimizdeki: “El mi yaman, bey mi yaman?” sözü meclislerin önemini günümüze kadar getirmiştir. Kengeş, keneş olarak da kullanılmaktadır.

Toy, Türk topluluklarında devlet meclisi niteliğindedir. Meclis-toplantı, devlet meclisi anlamlarına geldiği gibi bayram, ziyafet ve yemekli şölen merasimleri için de kullanılır. Toy, genel olarak yılın belli günlerinde hükümdarlar tarafından hükümdarlık alameti olarak devlet ileri gelenlerine ve halka verilen, devlet işlerinin görüşülüp kararlaştırıldığı, aynı zamanda yenilip içilip eğlencelerin yapıldığı bir tür toplantıdır.

Toy ile birlikte aynı anlamda kullanılan diğer bir kavram olan Kurultay ise dilimize Cengiz Han Devleti’nden girmiştir.

Kengeş, bir danışma meclisi olup milleti ilgilendiren işlerde karşılıklı danışma, görüşme ve tedbir alma anlamındadır. Oğuz Türkçesinde kengeş; meclis, yığınak, dernek, derim anlamlarında da kullanılmıştır. Oğuz devlet adamlarının tayanç, kengeşçi ve tirgek (direk) denilen danışmanları vardı. Eski Türkçe’de kengeşmek, tartışmak, danışmak anlamına gelmekteydi.

Bu Oğuz geleneği aksakallılar meclisi, ihtiyarlar heyeti, danışma meclisi, encümen-i daniş gibi değişik adlarla günümüze kadar gelmiştir.

Türk kültüründe önemli yer tutan Aksakallılar Meclisi geleneği bugün Türkmenistan’da devam etmekte olup ülkenin yaşlıları yılda bir kez, devlet başkanının başkanlığında toplanarak milletin geleceği için tavsiyelerde bulunmaktadır.

Kengeş meclisinin, Türkmen topluluklarında bazı önemli konuları görüşmek üzere toplandıkları da görülmüştür. Kengeşte alınan tavsiye kararları ilgililere iletilerek uyulması tavsiye edilmiştir.

Geçmişte Emirdağ toplumunda Kengeş Meclisi kendiliğinden oluşarak, halkın huzur ve güvenlik içinde yaşaması sağlanmıştır. Pek çok tartışmalı konu adliyeye gitmeden aksakallı bilgelerin ikna metoduyla halledilmiştir.

Kengeş, Türk Keneşi (Türk Konseyi) adıyla 1993 yılında, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanları tarafından imzalanan anlaşmayla kurulmuştur. Macaristan gözlemci üye olarak toplantılara katılmaktadır. Türk Keneşinin ilk Zirve Toplantısı “Ekonomik ve Ticari İşbirliği” temasıyla 20-21 Ekim 2011 tarihlerinde Almatı’da gerçekleştirilmiştir, Toplantı vesilesiyle, Konsey’in kurumsallaşmasına ilişkin anlaşma ve tüzükler sonuçlandırılmıştır. Ayrıca, Zirve münasebetiyle, üye ülkelerin iş çevrelerini bir araya getirecek Türk İş Konseyi tesis edilmiştir. Türk Keneşi temel amacını, Türk Dili Konuşan devletler arasında kapsamlı işbirliğini derinleştirmek, bölgesel ve küresel barış ile istikrara katkıda bulunmak olarak tanımlamışlardır.

Bu Oğuz geleneğini resmi bir kimlikle Emirdağ’da tekrar hayata geçebiliriz. Bu eski Türkmen geleneğini Emirdağ’dan başlatarak pek çok il ve ilçeye de örnek olabiliriz. Özellikle son zamanlarda dağınım bir hâlde bulunan sivil toplum temsilcileriyle yapılacak bir kengeş, pek çok sorunu çözebilir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Fransa’nın Rennes kentindeki İbni Sina Camisi’nin duvarına İslam karşıtı yazılar yazıldı. Fransız basınındaki haberlerde, Rennes’deki caminin duvarına İslam karşıtı yazıların yazılmasına ve haç çizilmesine ilişkin soruşturma başlatıldığı belirtildi. Fransa İçişleri Bakanı Gerald Darmanin, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, “Rennes’deki caminin duvarına birçok...
Belçika Türk Dili Enstitüsü Uyum ve Araştırma Merkezi başkanı Şener Uğurlu, Uluslararası Ana Dili Günü vesilesi ile ana dilimiz Türkçe’nin bugün 4.nesil çocuklarımızın yetiştiği Belçika ortamında geliştirilmesi ve korunması için verdikleri çabanın meyvelerini toplamaya başladıklarını belirtti. Uğurlu, “politik görüşümüz ne olursa olsun...
Rahmân ve Rahîm olan Yüce Allah’ın (c.c.) adıyla… Hamd âlemlerin Rabbi ALLAH (c.c.) içindir. Salât ve Selâm Peygamber efendimiz Hazret-i Muhammed Mustafa (s.a.v)’in, âli’nin ve ashâbinin üzerine olsun inşaallah. Âmin. Hazret-i Allah Celle Celâlühü Bakara suresinin 208.âyet-i kerimesinde şöyle buyuruyor;...
Pandemi sürecinin zor şartlarına rağmen Genç Saadet Brüksel ve Anvers mensupları evsizlerin, kimsesizlerin yüzünü güldürmeye devam ediyor. Başkent Brüksel sokaklarında ve metro istasyonlarında geceyi geçiren evsizlere verilen yardıma ilişkin yapılan açıklamada şu ifadeler yer aldı: İçinde bulunduğumuz kış aylarının mevsim...
1981 yılında tanıtılan ve geçen yıl tarihi bir kilometre taşına ulaşan Fiat Ducato, Dataforce’un yaptığı araştırmaya göre, 2020 yılında tüm segmentler içerisinde Avrupa pazarının en çok satan ticari aracı oldu. Fiat’tan yapılan açıklamaya göre, Ducato 150 bin adetlik satış performansına ulaştı...
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla mücadele tedbirleri kapsamında ekimden bu yana kapalı olan restoran, kafe ve barların sadece bahçe bölümleri 8 Mayıs’tan itibaren açılacak. Belçika hükümetinin salgın tedbirlerini vaka durumuna göre kademeli olarak gevşetme kararı kapsamında, ikinci dalganın yaşandığı...
Belçika’da yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı geliştirilen aşı 20 günde yaklaşık 50 bin kişiye yapıldı. Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsünün verilerine göre, ülkede 28 Aralık 2020’den beri sadece 49 bin 847 kişiye BioNtech ve Pfizer firmaları tarafından üretilen Kovid-19 aşısı uygulandı. Aşı...
Başbakan Alexander De Croo, Perşembe günü gerçekleşecek AB zirvesinde zorunlu olmayan seyahatlerin geçici olarak yasaklanmasını savunacak. Bu yönde VRT kanalına açıklama yapan Başbakan De Croo; “Şimdi biraz daha iyi bir konumdayız, ancak en ufak bir kıvılcım rakamların patlamasına neden olabilir....
Günden güne trafiği çekilmez hale gelen Brüksel’de gün geçmiyor ki, bir vaka yaşanmasın. Good Move projesi ile daraltılan sokaklar ve yok olan otopark yerleri artık yavaş yavaş meyvelerini vermeye başlıyor. Bugün yaşanan olayda, sokağı dönemeyen ve kaldırım kenarlarına dikilen direkler...
2016 yılından bu yana Yenivatan’da köşe yazıları ile ilgi gören Onur Akpinar geçirdiği zorlu süreç sebebi ile siyaseti ve gazeteciliği belirli bir süreliğine dondurmuştu. Pazar günü gazetemizin genel müdürü Cafer Yıldırımer, Cem Sonakalan ve Onur Akpınar arasında gerçekleşen uzun toplantıda...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler