YeniVatan Belçika

Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

(AA) – Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünce hazırlanan “Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat” adlı kitapta, Osmanlı dönemindeki istihbarat olayları tarihi belgeler ışığında derlendi.

Devlet Arşivleri Genel Müdürü Prof. Dr. Uğur Ünal’ın proje yöneticiliğinde yayımlanan kitapta, 138 başlık altında, Genel Müdürlük bünyesindeki Osmanlı Arşivi’nden seçilen 15. yüzyıldan, 20. yüzyıla kadar çeşitli istihbarat olaylarının anlatıldığı 153 tarihi belge kullanıldı.

Osmanlı dönemindeki istihbarat olaylarının daha iyi anlaşılabilmesi için belgelerin kronolojik olarak sıralandığı kitapta, özellikle 18. yüzyıl ve sonrası belgelerde mümkün olduğunca yalın bir yazım dili kullanılması dikkati çekiyor.

Genel Müdür Ünal kitabın ön sözünde, kitabın içeriğindeki belgelere ilişkin bilgi vererek, istihbarat faaliyetlerinin insanlık tarihi kadar eski olduğuna işaret etti.

Casusların “lisan bilir, sözüne güvenilir, tecrübeli, dirayetli, ince görüş ve sezgi sahibi, anlayışlı, becerikli ve iş bilir, dünya ahvalinden haberdar, düşmanı tanıyan, kulağı delik, dostluk ilişkileri gelişmiş, meslekleri gereği dolaşmaya, kulak misafiri olmaya ve gizli işler çevirmeye alışkın, her türlü kılığa bürünebilen kurnaz kişiler” arasından seçildiğine dikkat çeken Ünal, Divan-ı Hümayun sicillerinin önemli bir bölümünü teşkil eden Mühimme Defterlerinde “yarar casus” ifadesinin yer aldığını belirtti.

İstihbari faaliyetler

Ünal, kitaptaki belgelere göre, Osmanlı Devleti’nin dış istihbarat faaliyeti üzerinde yoğunlaşılan ülkeye yönelik bilgi temini ve o ülkede şayialar çıkararak, karar mekanizmalarını etkileme ve çalışamaz hale getirme şeklinde yürütüldüğünü kaydetti.

İç istihbarat faaliyetlerinin ise duruma göre bazen taht kavgalarının yoğunlaştığı dönemlerde tarafların birbirleri hakkında yaptığı bilgi toplama ve daha ileri düzeyde faaliyetler olarak ortaya çıktığını aktaran Ünal, normal zamanlarda da tebdil gezmek suretiyle meydana gelecek asayişsizliklerin, isyan hazırlıklarının ve halkın çeşitli mekanlarda yapacakları devlet lakırdılarının önüne geçmek şeklinde yürütüldüğü bilgisini verdi.

“Arşivlerimiz ihmal edilmemesi gereken kaynaklar”

Ünal, Osmanlı istihbaratının kaynaklarını, sınırlardaki görevlilerden ve voyvodalardan gelen raporlar, komşu ülkelerin içlerine gönderilen casusların mektupları, ilgili ülkelerdeki yönetime muhalif etnik ve dini unsurların verdiği haberler, sefaretle gidip gelen devlet adamlarının takrirleri, yabancı basın taranarak elde edilen malumatlar, yabancı elçiler, kaptan ve korsanların dil olarak aldıkları esirler, tüccarlar, gezgin dervişler, yolcular ve tebdil gezerek ahalinin durumunu araştırıp soruşturan görevlilerin oluşturduğunu kaydetti.

İstihbarat temin etmek kadar, istihbarat almak için gelen casusların açığa çıkarılması ve yıkıcı etkilerini önlemek üzere yapılan karşı istihbarat faaliyetlerinin de önemli olduğuna dikkati çeken Ünal, kitaptaki bazı belgelerden Osmanlı ülkesine giren casuslardan yakalanıp açığa çıkarılmış olanlara verilen cezaların da görüldüğünü belirtti.

Genel Müdür Ünal, “Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat kitabı, diğer belge neşri türündeki çalışmalar gibi bir meseleyi bütün olarak ortaya koymak ve eksiksizlik iddiasından uzak olarak sadece istihbarat gibi gizliliği ön planda olan önemli ve her zaman ilgi odağı olmuş bir alanda yapılan akademik ve araştırma amaçlı çalışmalarda arşivlerimizin de ihmal edilmemesi gereken kaynaklar olduğuna dikkat çekmek amacına yönelik olarak hazırlanmıştır.” ifadelerine yer verdi.

Casusluk faaliyetleri tarihi belgelerde

Kitapta yer alan dikkat çekici belgelerden bazılarının içerikleri şöyle:

“Cem Sultan’ı takip için Avrupa’ya casus gönderilmesi önerisi, Yavuz Sultan Selim’in ağabeyi Şehzade Ahmed’in ordusundaki Çavuş Hoca adlı casusun verdiği haberler, yakalanan İspanya casusunun İstanbul’a ve Boğaz hisarlarına yönelik saldırı ve sabotaj girişimleri için yapacağı istihbari çalışmalara dair verdiği bilgiler, Şehzade Selim’in etrafında ve ordugahında Şehzade Bayezid’in casusu şüphesiyle yakalanan kişiler, Osmanlı ordusunun sefere çıkmasının düşman arasında korku uyandırdığına dair alınan haberler, casus yakalayan yeniçerilerin ödüllendirilmesi, bir casusun idam fermanı, Azak Kalesi süvari casuslarının kayıtları, İran ordusuna gönderilen Osmanlı casusunun verdiği bilgiler, ateşe tutulduğunda yazıları ortaya çıkan kağıtların ele geçirilmesi.”

Osmanlı Devleti’nin Viyana sefareti emrinde Avrupa devletlerinin yaptığı gibi maaşlı casus istihdam edilmesi teklifi, Osmanlı orduları içinde yakalanacak casusların kurşuna dizilerek cezalandırılması, Sırbistan’a gönderilen bir Osmanlı casusunun raporu, Sultan 2. Abdülhamid’e suikast planlandığı ihbarı, Rus casusu olduğundan şüphelenilen bir Müslüman’ın takip altına alınması, Avrupa’ya firar etmiş olan ve Ermeni meselesinde Osmanlı Devleti’ne hizmet etme isteğini ileten Vanlı bir Ermeni ile yapılan gizli görüşmelerin ayrıntıları da tarihi belgelerde yer aldı.

Kitapta, belgelerde yer alan bazı kelime, terim, yer ve şahıs isimleriyle ilgili olarak okuyucuları bilgilendirmek amacıyla küçük bir açıklama kısmı da bulunuyor.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Saadet batı bölgeleri bölge başkanları toplantısı Brüksel merkez binasında gerçekleştirildi. Genel Başkan yardımcısı Fatih Aydın’ın yanı sıra Avrupa Saadet merkez yürütme kurulu üyelerinden Celal Efe, BilalKaya, Faruk bozacı ve  Saadet Partisi Brüksel, Anvers, Amsterdam, Rotterdam, Paris ve Centre bölge başkanları...
Belçika’nın başkenti Brüksel’de yaşayan, Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesi Demircili köyü nüfusuna kayıtlı 36 yaşındaki evli ve 3 çocuk babası Mevlüt Taş’tan, 21 Ocak Cuma gününden bu yana haber alınamıyor. Son olarak Cuma gecesi saat 24.00 sularında eşiyle görüştükten sonra bir daha...
Süpermoto yarışçısı babasından etkilenerek motosiklet kullanmaya başlayan Afyonkarahisarlı gurbetçi ailenin 5 yaşındaki oğlu Alparslan Davran, Türkiye Motokros Şampiyonası’nın kalan 3 etabına hazırlanıyor. Belçika Brüksel’de yaşayan Emirdağlı gurbetçi Uğur ile Selbinaz çiftinin ikiz çocuklarından 5 yaşındaki Alparslan, 2,5 yaşında babasının aldığı...
Romanlarında kadına şiddet, çocuk tacizi gibi konuları işleyen Eğitimci & Yazar Emine Supçin, 8 Mart Dünya kadınlar günü nedeniyle Türkiye’de kadına şiddet konusunda önemli açıklamalar yaptı. Kitap okumayan, kendini geliştirememiş kültürsüz erkeklerin şiddet uyguladığına dikkat çeken Supçin, genç kızlara maço...
Brüksel’de taksi sürücüleri, ana yolları trafiğe kapatarak Uber uygulamasını protesto etti. Belçika Taksi Federasyonu’nun çağrısı üzerine, yüzlerce taksi sürücüsü sabahın erken saatlerinde Brüksel’in ana yollarındaki trafik akışını engelledi. Taksiciler, şehrin çeşitli ana caddelerinde ve tünellerinde kontak kapatarak trafik akışını yavaşlattı....
Belçika’nın Ukrayna’ya göndermeye çalıştığı 3,4 milyon avroluk insani yardım içerisinde son kullanma tarihi geçmek üzere olan malzemelerin olduğu ortaya çıktı. Belçika’da Flamanca çıkarılan Het Laatste Nieuws (HLN) gazetesinin haberine göre, Ukrayna’ya gönderilecek 280 bin ilaç ve 140 bin şırınganın tarihinin...
Fransa’da ayrımcı ve İslamofobik muamelelere maruz kalan çok sayıda Müslüman’ın kendilerini güvende hissetmemeleri nedeniyle ülkeden sessiz sedası ayrılması New York Times’a (NYT) haber oldu. Amerikan NYT gazetesinde “Müslümanların Fransa’yı sessizce terk edişi” başlığıyla yayımlanan özel haberde, ülkede yaklaşan cumhurbaşkanı seçimi...
Formula 1 Dünya Şampiyonası’nda sezonun ikinci ayağı Suudi Arabistan Grand Prix’sini Red Bull takımının Hollandalı pilotu Max Verstappen kazandı. Sezonun ikinci ayağı, Cidde kentinde yer alan 6,1 kilometre uzunluğundaki Corniche Pisti’nde yapıldı. Cidde kentindeki sezonun ikinci yarışı, cuma günü kentte...
Sancılı geçen pandemi döneminden sonra tur organizasyonlarına kaldığı yerden devam eden seyahat acentası Sıla Tours, geçtiğimiz aylarda düzenlenen Bosna Hersek’e güzel bir gezi düzenlemişti. Geziye katılanların organizasyondan son derece memnun kalmaları ve kendi aralarında güzel bir grup oluşturmaları sonrası, Ramazan...
Belçika’nın Flaman bölgesi hükümeti, Rus öğrencilerin üniversite eğitimi için yaptıkları burs başvurularını kabul etmeme kararı aldı. Flaman Bölgesi Eğitim Bakanı Ben Weyts, “Mastermind” adlı burs programından Rusya’nın çıkarıldığını bildirdi. Belçika basınına bilgi veren Weyts, Ukrayna Eğitim Bakanı Serhiy Shkarlet’in talebi...
Arşiv
Sizden Gelen Yorumlar
Seko: Bunun magduruyum iki senedir İzmir karşıyaka ilcesinde yaşıyorum bu zihin kontrolü denen şey işkence insan hak ve özgürlüklerine insanı aşağılayıcı bir insanın çok büyük hem maddi hem manevi sikintilar yaşatıp puskolojik şiddet uygulayarak insanı baskı altında tutup istedikleri şekilde yönlendirip bundan haksız kazanç sağlamak amacıyla devlet görevlisiyiz yada devletin yüksek makamlarıninda isimlerini kullanarak bir takım hasta beyinli insanların sakat dusunceleri bedavadan hiç bı iş yapmadan kısa yoldan rahat bı hayat yaşamak için bir insanin hayatını mayvedici hayatını bitirici hatta öldürmek bile ellerinde olan tehdit bile ettikleri hala o tehditleri alıp şuan bile bu insanlık suçu olan işkenceye ben ve ailem magruz bırakılarak ve bu şahısların isimlerinide burda paylaşıyorum hicran alguller fatma alguller İlker alguller alev daş Mehmet emin Gültekin ve annesi ve yanlarında bulunan Mert Yusuf adlı şahısların kurdukları bı örgüt olup ispatı zor olan bı konu olduğundan bu kişilerinde en güvendikleri ve rahatça bu iskenceyi size uygulamalarının sebebidir bu bütün ailemin ve benim kişisel bilgilerimi aldıkları yani mal varlığına kadar banka hesaplarına kadar hatta ve hatta tuvalaet banyoda bile sizi izleyen bu insanalrin bu ülkenin başka bı vatandaşımızada bu mağduriyeti yasatmamalri için buraya yazıyorum bilinsin bu insanların hastaneye kapatılıp akıl ve ruh sağlıklarının aklı dengelerinin yerinde olup olmadığının araştırılıp ve daha sonra ibretlik bı ceza alıp bir daha insanlara böle ağır mağduriyetler yasatmamalri için ibretlik bı ceza verilmesi bence müebbet olmalı çünkü hayatınızı alt üst edip sizi ölme intihar etme eşiğine kadar getiriyolar bu kişilerin hiç bir değeri kalmamış aile çocuk anne baba gibi o yüzden bu insan demek bile istemiyorum iki ayaklı mikro organizmalarin insanlardan uzak tutulması kanaatindeyim bu iskenceyi yaşayan biri olarak
Etiketler