YeniVatan Belçika

“Kuzum”

“Kuzum”

Kemalettin Kamu’nun  Bingöl Çobanları şiirini lise yıllarında okumuştum. Beni etkileyen şiirlerinden başında gelen Bingöl Çobanları, Emirdağ halkının hayatını anlatıyordu:

“Okuma yok, yazma yok, bilmeyiz eski, yeni;
Kuzular bize söyler yılların geçtiğini.
Arzu, başlarımızdan yıldızlar gibi yüksek;
Önümüzde bir sürü, yanımızda bir köpek,
Dolaştırıp dururuz aynı daüssılayı;
Her adım uyandırır ayrı bir hatırayı:”

Şiirin tamamında yaylacılık yapan halkın hayatı sanatsal bir dille tasvir ediliyordu. Ben, en çok da “Kuzular bize söyler yılların geçtiğini.” dizesinin cezbesine kapılarak aile  büyüklerimin bana, kardeşlerime ve bütün çocuklara “kuzum” diye seslenmeleri takılmıştım. İnsanlar çok sevdikleri çocuklarına öz adları varken niçin “kuzum” diye sesleniyorlardı. Bunun şifresi, Bingöl Çobanlarışiirinde apaçık veriliyordu. Çünkü kuzu sözü, bir yaşama biçimini ve onun içindeki  hasretleri, hayâlleri de  ifade ediyordu. Dolayısıyla halkımızın meydana getirdiği bir koyunculuk kültürü oluşuyor ve hayat bu kültür etrafında şekilleniyordu.

Kuzu sözcüğünü  onlarca kelime hâlen yaşamaktadır: Kuzu dişi, kuzu eti, kuzugöbeği, kuzu ıspanağı, kuzu kapama, kuzu kapısı, kuzu damı, kuzu ağılı, kuzu kestanesi, kuzukulağı , kuzulama, kuzulamak, kuzulaşma, kuzulaşmak, kuzulu, kuzuluk, kuzu mantarı, kuzu pıtrağı, kuzu sarmaşığı, kuzu çevirmek, kuzu gibi, kuzu kesilmek, kınalı kuzu, ana kuzusu, süt kuzusu, emlik kuzu, koçluk kuzu… Kuzum sözcüğü; türkülerimize, ağıtlarımıza, ninni ve manilerimize girmiştir. Konar göçer Türkmen topluluklarının yegane geçim kaynağı koyunculuk olduğu için törenler de koyun üzerinden yapılmıştır.

Sürüyü çoğaltmak, olumsuzlukları engellemek kişiler arasındaki toplumsal bağları güçlendirmek, töreyi yaşatmak, gelenek ve göreneği sürdürmek, sosyal barışı, dayanışmayı sağlamak amacıyla yapılan bu tür törenler kültürel ve ekonomik bir temele dayanıyordu.

Emirdağ’da konusunu koyundan alan; kırkım, saya gezme (ayıcı), koç katımı, kurtağzı bağlama, döl alma, kuzu yakma, kuzu seçme, büvek yarışı törenleri  işte bu kültürün birer yansımasıdır. Bunun tarihi kökleri yüzyılların ötesine gitmektedir. Ancak sosyal yapının değişmesi, ekonomik ilişkilerin çeşitlenmesi, kültürel özelliklerin yozlaşması sonucunda bu törenler unutulmaya yüz tutmuştur.

Burada en önemli husus ise ekonomik şartların değişmesidir. Bir tahlil yapmak gerekirse, 70’li yıllarda Emirdağ halkı için ekonomik açıdan bir değişim ve dönüşüm yaşanmaya başladı. Bu yıllarda 70 bin civarında olan Emirdağ nüfusu, geçimini büyük oranda hayvancılık ve buna bağlı küçük çiftçilikle sağlıyordu. Kaldı ki, bu geçim yollarıyla hayat zorlaştığı için Emirdağlı, çıkış yolu olarak yurt dışında Avrupa ve yurt içinde büyük şehirlere göçmeye başladı. Emirdağ halkı artık yoğun bir biçimde kuruluşundan yaklaşık iki asır sonra ekmeğini gurbet ellerde kazanmaya başlıyordu. Emirdağ’ın şu andaki nüfusuyla 1908’deki nüfusu aynıdır.

Günümüzde koyunculuk yapan insan sayımız çok azalmasına rağmen, çocuklarımızı yeni mesleklerden edindiğimiz  kelimelerle değil, kökü asırlar öncesine dayanan kültürümüzden aldığımız “kuzum” hitabıyla çağırmaya , sevmeye devam edeceğiz. Çünkü. “kuzum” hitabının içinde şefkat ve merhamet kavramlarının anlamları yüklüdür.

Kuzum sözü, gönüllerimizden taşan sevginin sesidir. Bu sesteki ana kokusunu hiç unutmayacağız.

Şair; “Gönlümü yayla yaptım Bingöl çobanlarına” diyerek bu güzel şiirini noktalarken biz de gönüllerimizi, “kuzum” sesiyle bizi seven büyüklerimize Anadolu yaylası büyüklüğünce saygılar sunuyoruz.

Elbette. “kuzum” diyerek sevdiklerimize de…

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenen gösteride yeni tip koronavirüs (Kovid-19) önlemleri protesto edildi. “Querdenken 30” adlı oluşumun yaklaşık 100 üyesi, Kovid-19 önlemlerini protesto etmek amacıyla Alexanderplatz Meydanı’nda toplandı. Hükümetin Kovid-19 salgınının yayılmasını engellemek amacıyla aldığı önlemlere tepki gösteren eylemciler, tedbirlerin hemen kaldırılmasını istedi. Geniş...
Belçika’da 2020 yılında önceki yılların ortalamasından yaklaşık 18 bin fazla ölüm kayıtlara geçti. Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsünün (Sciensano) kayıtlarına göre, 2020’de Belçika’da 126 bin kişi hayatını kaybetti. Yıllık ortalamanın daha önce 108 bin civarında olması beklenirken, geçen yıl beklenenden 17 bin 966...
Hollanda’da aşırı sağcı siyasetçi Geert Wilders liderliğindeki Özgürlükler Partisi (PVV), seçim vaadi olarak “İslam’dan Arındırma Bakanlığı”nın kurulacağını açıkladı.  PVV, resmi internet sayfasından 17 Mart’ta yapılacak seçimler için 2021-2025 yılı programını açıkladı. Programda, Göçmenlik, Geri Dönüş ve İslam’dan Arındırma Bakanlığı kurulacağı ve İslam’ın totaliter bir ideoloji...
Belçika’nın Türkçe yayın yapan televizyon kanalı Sky Live Media Group, kuruluşunun 3. yıldönümü pandemi kuralları çerçevesinde kutladı. Brüksel merkezli Sky Live Media Group tarafından Çalışan Gazeteciler Günü dolayısıyla 10 Ocak’ta gerçekleştirilen resepsiyona, kanalın programcıları ile davetli gazeteciler katıldı. Gürsel Kum:...
Adalet mülkün temelidirKulağına birisi demelidirHerkes pastırma yemelidirDerler bizim Kayseri’de**Anlamlıdır her bir duruşKırış eşeğim sen kırışDeğerin etmez beş kuruşDerler bizim Kayseri’de**Sucuk pişmez bedavayaBir söz var, al sana kayaNerene dayarsan dayaDerler bizim Kayseri’de**Öve öve öküz ettinBoynuzunu dokuz ettinYayan yalbırdak gittinDerler bizim Kayseri’de**Yağmur...
Belçika mahkemesi, Katalonya’nın bağımsızlığı için referandum düzenlenmesindeki rolü nedeniyle ayrılıkçı Katalan siyasetçi Lluis Puig’in İspanya’ya iade edilmesi talebini geri çevirdi. Puig hakkında AB ülkelerinde tutuklanmasını gerektiren bir yakalama emri bulunuyordu. Brüksel’deki bir mahkemenin Ağustos 2020’de yakalama emrini reddetmesinin ardından bir üst mahkemeye taşınan konu bir kez daha...
Michel Preud’homme, Belçika Futbol Federasyonu’nun 125. yıldönümü dolayısıyla düzenlenen ankette taraftarlar tarafından tarihin en iyi Belçikalı kalecisi seçildi. Milli takım kalesini 58 kez savunan ve 1990 ile 1994 dünya kupalarına katılan Preud’homme, Amerika Dünya Kupası’nda (1994 Dünya Kupası) en iyi...
Bir ülkenin alfabesi ile oynar camilerini ahıra çevirip depo olarak kullanır, minaresinden ezanı kısar aslını tahrip eder, âlimlerini darağacında sallandırır, okullarında biremen mızıkacılarını okutursan, ecdadın kabir taşını okuyamayacak hale gelir neslin, avlu duvarında hellik eder cihahanda hüküm süren atanın kabrini....
Hele anlatayım bir de Emirdağ’ını,Gurbete giden özler baba ocağını,Kalanı kalır eker bahçesi bağını,Derdini türkülere DÖKER Emirdağlı.**Avrupa’ya Brüksel’e namını saldı,Dünyada adını duymayan mı kaldı?Garibin dertlinin derdine ortak oldu,Vatan için dünya’yı YAKAR Emirdağlı.**Adaçal’a bakınca önce vatan yazar,Vatanına göz dikeni acımaz ezer,Kadını sayayla...
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınına karşı ekimden beri devam eden tedbirlerin en az iki hafta daha uzatılmasına karar verildi.  Başbakan Alexander De Croo başkanlığında toplanan İstişare Komitesi, azalan yeni vaka ve ölüm sayılarına rağmen tedbirleri gevşetmek için erken olduğunu...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler