YeniVatan Belçika

“Keçenin konar-göçer hayattaki yeri”

“Keçenin konar-göçer hayattaki yeri”

Asya bozkırlarında göçküncü Türk boylarının koyunun ehlileştirilmesinden sonra, onun yününden yapmayı başararak insanlığa armağan ettikleri bir tür kumaştır keçe.

Türklerle birlikte bütün dünyaya yayılmıştır.   
Göçerliğin en önemli unsurlarındandır.   

Divan-ı Lügât’it Türk’te; geçme, geçmek, kaynaşıp birleşme anlamı verilmiştir. Göç zamanlarında eşyaların üstünü örtmek amacı ile kullanılan bürgüye de keçenin eşanlamlısı olun kidiz denilmiştir. Bu kelime halen pek çok Türk boylarında keçe anlamındadır.

Kepenek, çarık, çizme, külah, kemer, ip, saç örgüsü, elbise, yer ve tavan döşemeleri… keçe dediğimiz atgısız ve çözgüsüz olarak yapılan Türk icadı keçeden yapılır.

Keçe; konar-göçerliğin ihtiyacı sonucunda bulunmuş olup, dini ve kültürel özellikler taşır.

Keçeye işlenen desenlerin sanatsal değerleri büyük bir kültürün tezahürleridir.

Şaman ritüellerinde keçe, önemli bir objedir.

Yeni hakan başa geçince, ak keçe üzerine oturtularak havaya atılır ve iktidarı ilan edilirdi.

Babür Hatıratı’nda böyle bir törenden bahseder. Hun ve Göktürk keçelerinde töz olarak kurt, geyik, ejder figürlerinin yanı sıra insan idolleri de sanatsal derinliği ile kullanılmıştı. Koç başı desen gücün ve iktidarın simgesidir.

Atlı göçebeler, hayvanları ile birlikte göç ederken taşıması kolay ve kullanışlı eşyalara ihtiyaç duyardı. Bu yüzden keçenin malzemesini koyunlarının yününden temin ederek tepme-dövme tekniği ile klimatik özelliği bulunan keçe kullanımı tercih edilmiştir.

Göçebelik dönemlerinde keçe, insan hayatının ayrılmaz bir parçasıydı. Altına yaygı, üstüne çadır örtüsüydü. Ayağına pabuç, başına börktü.

Sırtına kepenek, beline kuşaktı.

Faruk Sümer, Yakubi’den nakleder:

“Türkler keçe yapımında uzmandırlar, bütün kıyafetleri keçeydi. Hun kıyafetlerinin keçe ve deriden yapıldığını biliyoruz. Tuğrul Bey, savaşlarda keçe çizme giymiştir.”

Hatırlı konuklar ak keçe üstüne oturtulur. Ak keçenin diğer keçeler arasında bir üstünlüğü vardır.

Deyimlerimize girmiştir keçe;

Keçe gibi sözü, dolaşmış karmakarışık olmuş demektir.

Keçesini sudan çıkarmak; güç durumdan ustalıkla sıyrılmak,

Keçeyi suya atmak; ar ve namusu hiçe saymak anlamındadır.

Bozkırda yünün bol olması, iklimin yazları sıcak, kışları soğuk olması sebebiyle keçe çok gerekli bir ihtiyaçtı.

Ahilik içinde keçeci esnafın özel bir yeri vardı.

Keçeci ustasına çırak olan bir kişi, altı-yedi yıl yün ditme, yün atma, yün tepme, yün dövme, kalıba yün hazırlama, hamamda keçe pişirme işlerini yaptıktan sonra kalfa, sonra da peşkir kuşanarak usta olur ve dükkânı açardı.

Keçe, konar-göçer hayat tarzının en önemli malzemelerinden biridir. Söz konusu hayat içinde keçenin kullanılmadığı yer yoktur. At, sığır ve daha çok da koyun ve keçi yetiştiren konar-göçerlerin tek geçim kaynakları bu hayvanlardan sağlanır. Bu yüzden hayvanları besleyebilmek için mevsimlere göre yer değiştirilir. Keçenin malzemesi olan yün de koyunlardan sağlanır. Kayıtlarda “göçer, haymâne taifesi, göçebe taifesi, yörük, yörükân, Türkmen taifesi” biçiminde adlandırılan konar-göçerler, barınmak içinde keçe ve ahşaptan yapılan çadırlar kullanırlar. Bu çadırlar, kurulması ve sökülmesi kısa sürede yapılabilen topakevdir.

Keçe, Türklerin büyük göçüyle birlikte Uluğ Türkistan’dan dünyaya yayılmıştır.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Birlik genelinde yeni tip koronavirüs (Kovid-19) hastalarını tedavi etmek için 5 yeni umut verici aday tedavi bulunduğunu bildirdi. Komisyon tarafından yapılan yazılı açıklamada, 5 ürünün ileri bir geliştirme aşamasında olduğu belirtildi. Açıklamada, söz konusu ilaçların, nihai...
1 Ocak’tan bu yana 30 km/hız sınırı, Brüksel Bölgesi’nin neredeyse her yerinde uygulanmaya başladı ve 30 km/hız sınırı, daha önce Brüksel bölgesinin yüzde 60’ına kıyasla artık yolların bölgeye ait yolların yüzde 85’ini kapsıyor. Birçok kişi tarafından tepkiyle karşılanan bu kural...
1981 yılında tanıtılan ve geçen yıl tarihi bir kilometre taşına ulaşan Fiat Ducato, Dataforce’un yaptığı araştırmaya göre, 2020 yılında tüm segmentler içerisinde Avrupa pazarının en çok satan ticari aracı oldu. Fiat’tan yapılan açıklamaya göre, Ducato 150 bin adetlik satış performansına ulaştı...
Almanya’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşısı yaptıranlar için geliştirilen Dijital Kovid Sertifikası’nın (CovPass) 14 Haziran Pazartesi’den itibaren kullanılabileceği bildirildi. Almanya Sağlık Bakanı Jens Spahn, Berlin’de Dijital Kovid Sertifikası’nın tanıtımında yaptığı açıklamada, aşı merkezleri, eczacılar ve doktorların çift doz aşı olanlarla ilgili...
Formula 1 Dünya Şampiyonası’nda 2021 sezonu takvimine dahil edilen Türkiye Grand Prix’si, 11-13 Haziran’da gerçekleştirilecek. Organizasyondan yapılan açıklamada, bu sezonun takviminde yer alan 7. yarış Kanada Grand Prix’sinin yerine Türkiye Grand Prix’sinin dahil edildiği belirtildi. Açıklamada, Kanada’da yeni tip koronavirüs...
Emirdağ’ın kuruluşundan bu yana idari yapılanmada aldığı adlar; Cırgın, Muslucalu, Aziziye üzerine hazırladığımız dizi yazıda bu hafta 1931’de verilen Emirdağ ismi üzerinde duracağız. Emirdağ; Cırgın 1691, Muslucalu 1740, Aziziye 1886, Emirdağ 1931 adlarıyla tarihi süreçlerden geçerek günümüze gelmiştir. Aslında Emirdağ adı, yerel...
Milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, İtalya’da yapılan Misano Dünya Superbike Testi’nde birinci oldu.  Türkiye Motosiklet Federasyonundan yapılan açıklamaya göre, milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, PATA Yamaha takımıyla bugün İtalya’da Misano Marco Simoncelli Pisti’nde teste çıktı.  Milli sporcu, Misano Dünya Superbike Testi’nde ilk günü 1.34.265’lik derecesiyle birinci sırada tamamladı....
1912 Balkan Savaşları sırasında Türklerin sosyal, ekonomik, kültürel seviyelerini yükseltmek amacıyla İstanbul’da bir grup milliyetperver tarafından kurulan Türk Ocakları,  halen faaliyetlerini sürdüren bir sivil toplum teşkilatıdır. Türk Ocağı Afyon Şubesi ilk olarak 18 Mart 1914 Çarşamba günü açılmıştır. Cumhuriyetin ilk...
16. Avrupa Futbol Şampiyonası’ndaki (EURO 2020) eleme turu karşılaşmaları, 26 Haziran Cumartesi günü başlayacak. Tarihinde ilk kez 11 ülkenin ev sahipliği yaptığı turnuvanın grup aşaması sona erdi. 6 grupta oynanan maçlar sonucu ilk 2 sırayı alanlar ve en iyi üçüncü...
Avrupa Merkez Bankası (ECB) aralık ayı para politikası toplantı tutanaklarında, avro kurundaki yükselişin enflasyon görünümü üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekildi. ECB Yönetim Konseyi’nin 9-10 Aralık’ta Frankfurt’ta gerçekleştirdiği para politikası toplantısının tutanakları yayımlandı. Konsey üyelerinin değerlendirmelerinin yer aldığı tutanaklarda, üyelerin...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler