YeniVatan Belçika

“Emirdağ kültüründe ayna”

“Emirdağ kültüründe ayna”

Emirdağ Türkmenlerinde ayna ile ilgili pek çok inanış bulunmaktadır. Önce bu inanışları yazıp, kültürümüz içindeki ayna kültürü üzerinde duracağız. Yazacağımız ayna inanışlarının bazıları bugün itibarı ile unutulmuş, bazıları ise halen yaşamaktadır.

Topakevlerindüğnüğünde ayna bulunur. Ayna bulundurulmasının sebebi aynanın kutsal sayılması ve ev ahalisini nazarlardan koruması içindir.

Bir türküde: “Eledim eledim höllük eledim

Aynalı beşikte çocuk beledim” sözleri ile karşılaşırız. Aynalı beşik Emirdağ Türkmenleri arasında da kullanılır. Ayna, beşikteki döşeğin altına konulur. Böylece ayna çocuğu kem nazarlardan korur. İnanışa göre, cin-şeytan çocuk kısmına çok uğradığından, beşikte ayna olunca cin-şeytan hangisine çarpacağını şaşırır.

Emirdağ Türkmenlerinde düğünlerde “Bayrak Kaldırmak” esastır. Büyükçe bir sopaya bayrak geçirilir. Bayrağın üst kısmına kırmızı-beyaz-sarı-yeşil-mavi mendiller bağlanır. Mendillerin bağlanma noktasına bir cep aynası tutturulur. Bayrak, oğlan evinin en büyüğünün evinden kaldırılır. Çalgı eşliğinden oğlan evine gelinir. Aynalı Türk bayrağı oğlan evinin çatısına yerleştirilir. Düğün boyunca çatıda kalır. Çoğu kez sırığın ucuna bir kızıl elma konulur. Bu, bizim eski ülkümüz olan ‘’Kızıl Elma’’ ya bağlıdır. Eskiden bayraktaki aynaya silahla ateş edilirmiş. Ancak atışlardan bayrak delindiği için bu gelenekten vazgeçilmiş.

Gelinbaşı, horoz tozaklarıyla yapılır. Gelinin alnına gelecek şekilde küçük bir cep aynası konur, gelinin yüzü kırmızı bir ipekli kumaş ile örtülür.

Evde ayna kırılması büyük uğursuzluk sayılır. Ayna kırıldığı zaman kırıklar toplanır, toprağa gömülür veya evin uzağına atılır. Evin bütün fertlerinin başı etrafında tuz, sabun ve ekmek dolaştırılır. Tuz ve sabun fakirlere gönderilir. Ekmek ise köpeklere atılır. Kırık ayna kesinlikle kullanılmaz.

Delikanlılar sevdikleri kızlara hediye olarak ayna ve mendil gönderirler.

Gelin, kız evinden alınırken yenge kadın, gelin aynasını yanına alır. Gelin aynası çok iyi korunur. Kırılması büyük uğursuzluk sayılır. Gelinin ayağının düşmeyeceğine işaret eder. Gelin araçtan indirilir, damat altın takar, kurban kesilir, kurbanın kanından gelin ve damadın alınlarına sürülür. Her ikisi gelin aynasına baktırılır. Gelin aynası gelin odasına asılır.

Gece aynaya bakmak uğursuzluk sayılır. Gençlerin talihlerinin kapanacağına inanılır. Bir Emirdağ türküsünde; “Yeşil ayna takındı mı beline

Gelin kurban olam tatlı diline” denir. Yeşil ayna takınmak alımlı-gösterişli olmaktır. Rüyada ayna görmek aydınlığa ve murat görmeye işaret eder.

Göktanrı inancında, Tanrı gönderdiği bir varlıkla gökyüzüne iki büyük ayna koyarak, dünyayı aydınlatır. Şaman törenlerinde bakır ayna şamanın başka âlemleri görmesine yardımcı olur. Eski Türklerde ayna, ay ve güneşin sembolüdür. Bazı eski Türk mezarlarından ölünün yanında bulunan eşyalar arasında ayna da çıkmıştır.

Şaman ve kamlar ayna ile suyu kutsarlar. Aynada insanların günahlarını görür, geleceğini açıklarlar.

Allah’ın sır ve hikmetlerini aksettirdiği için Hz.Muhammed’in Kalbi Mir’at-ı Muhammet (Muhammed’in Aynası), Mir’at-ı Muhabbet (Sevginin Aynası) isimleri ile anılır.

Dervişlerin kalpleri ayine-i dil (Gönül aynası) dir. Kalbi Allah’tan başka herşeyden temizlemek ve kalbin, kulun Rabbine aynalık etmesini sağlamak tasavvufun başlıca amacıdır.Hz.Mevlana: “Allah’ın büyüklüğünü görmek isteyen suyun yüzüne baksın” der. Bu sözdeki kasıt, sudan yaratılan insanın kendi yüzüne bakmasıdır.

Ayna, aydınlığa kavuşma, isteği ulaşma anlamındadır. Nur, ışık ve su ile eşanlamlı olarak kullanılır.

Atasözlerinde rastladığımız: “Komşu komşunun aynasıdır veya arkadaş arkadaşın aynasıdır” biçimindeki deyişler aynanın sosyal hayatımızdaki yerinin belirler. Ayn kelimesinin göz anlamına gelmesi, aynanın nazarı önlemesi arasında bir bağlantı kurulabilir.

Ayna; doğum, nazar, bereket, kısmet, evlenme, ölüm, murat, görme gibi sosyal hayatın pek çok safhasında halk kültürünün temel öğelerinden biridir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
RTL kanalında her Pazar günleri saat 13’te program yapan Pascal Vrebos’un davetlisi olan Brüksel Bölge Hükümeti Başbakanı Rudi Vervoort, 1 Ocak 2021 tarihinde başkent Brüksel’de uygulamaya giren 30 km/hız hakkında konuştu. 30 km/hız sınırı hakkında açıklama yapan Başbakan Vervoort, bazı...
T.C. Brüksel Büyükelçiliği Eğitim Müşavirliği tarafından organize edilen Eğitim Diplomasisi Semineri’nin konuğu T.C. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Sayın Dr. Serdar Çam oldu. Bakan Yardımcısı gençlerle bir araya gelerek onlara “Kültürler Arası Etkileşimde Eğitimin Önemi ve Gençlerin Rolü” konulu söyleşi...
Suriye muhalefetinin temsilcileri, Suriye Anayasa Komitesi çalışmalarının ilerleyebilmesi için Avrupa Birliği’nden (AB) Esed rejimine yönelik ilave yaptırımlar dahil olmak üzere destek talep etti. Suriye Yüksek Müzakere Heyeti Başkanı Enes el-Abde ile Suriye Anayasa Komitesinde muhaliflerin eş başkanı Hadi el-Bahra, Avrupa...
Fransa’da halk, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının 2021 boyunca süreceği endişesi ve kıtlığa neden olacağı korkusuyla gıda stokluyor.  Bilgi Kaynakları Şirketinin (IRI) açıkladığı verilere göre, Fransızlar, kıtlık ve stokların tükeneceği endişesiyle uzun süre muhafaza edilebilen dondurulmuş gıda ve konserve satın almaya yöneldi. Stoklanan ürünler arasında en çok...
A Milli Futbol Takımı, 2020 Avrupa Şampiyonası (EURO 2020) ile tarihinde 5. kez bu organizasyonda mücadele edecek. Türkiye, 1960 yılında başlayan Avrupa Şampiyonası macerasında elemeleri geçerek 5. kez finallerde boy gösterecek. Milliler, 1996, 2008 ve 2016’da Fatih Terim, 2000’de de...
AK Parti Brüksel ve AB Temsilcisi Ruhi Açıkgöz, 23 Nisan Ulusal ve Çocuk Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı. Ruhi Açıkgöz’ün basına gönderdiği metinde şu ifadeler yer aldı: Türkiye’nin ve dünyanın tüm çocuklarının 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramını kutluyoruz. Millet...
Avrupa Birliği (AB), Avrupa İlaç Ajansının (EMA) Amerikan ilaç şirketi Moderna’nın yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşısı için bugün verdiği tavsiye kararını onayladı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya hesabından, Moderna’nın Kovid-19’a karşı geliştirdiği aşıya onay verildiğini açıkladı....
Adalet mülkün temelidirKulağına birisi demelidirHerkes pastırma yemelidirDerler bizim Kayseri’de**Anlamlıdır her bir duruşKırış eşeğim sen kırışDeğerin etmez beş kuruşDerler bizim Kayseri’de**Sucuk pişmez bedavayaBir söz var, al sana kayaNerene dayarsan dayaDerler bizim Kayseri’de**Öve öve öküz ettinBoynuzunu dokuz ettinYayan yalbırdak gittinDerler bizim Kayseri’de**Yağmur...
Maasmechelen belediyesinde okul tatili 1 hafta uzatıldı. Okulların bir hafta daha uzatılmasına sebep olarak ise belediyedeki yüksek korona vakaları gösterildi. Belediye başkanı ve valilik bu kararı ortak olarak okullara bildirirken, sadece mecburi sektörlerde çalışan ailelerin çocukları okula kabul edilecekleri belirtildi....
Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da, 21 Mart Komitesi tarafından ırkçılık ve ayrımcılık karşıtı gösteri düzenlendi. Siyasi partiler ve çok sayıda sivil toplum kuruluşunca desteklenen gösteri için Amsterdam’ın batısındaki Westerpark’ta bir araya gelen yüzlerce kişi, Hollanda’da ve dünyada yükselen aşırı sağ eğilimleri protesto etti. Çok sayıda...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler