YeniVatan Belçika

“Emirdağ kültüründe ayna”

“Emirdağ kültüründe ayna”

Emirdağ Türkmenlerinde ayna ile ilgili pek çok inanış bulunmaktadır. Önce bu inanışları yazıp, kültürümüz içindeki ayna kültürü üzerinde duracağız. Yazacağımız ayna inanışlarının bazıları bugün itibarı ile unutulmuş, bazıları ise halen yaşamaktadır.

Topakevlerindüğnüğünde ayna bulunur. Ayna bulundurulmasının sebebi aynanın kutsal sayılması ve ev ahalisini nazarlardan koruması içindir.

Bir türküde: “Eledim eledim höllük eledim

Aynalı beşikte çocuk beledim” sözleri ile karşılaşırız. Aynalı beşik Emirdağ Türkmenleri arasında da kullanılır. Ayna, beşikteki döşeğin altına konulur. Böylece ayna çocuğu kem nazarlardan korur. İnanışa göre, cin-şeytan çocuk kısmına çok uğradığından, beşikte ayna olunca cin-şeytan hangisine çarpacağını şaşırır.

Emirdağ Türkmenlerinde düğünlerde “Bayrak Kaldırmak” esastır. Büyükçe bir sopaya bayrak geçirilir. Bayrağın üst kısmına kırmızı-beyaz-sarı-yeşil-mavi mendiller bağlanır. Mendillerin bağlanma noktasına bir cep aynası tutturulur. Bayrak, oğlan evinin en büyüğünün evinden kaldırılır. Çalgı eşliğinden oğlan evine gelinir. Aynalı Türk bayrağı oğlan evinin çatısına yerleştirilir. Düğün boyunca çatıda kalır. Çoğu kez sırığın ucuna bir kızıl elma konulur. Bu, bizim eski ülkümüz olan ‘’Kızıl Elma’’ ya bağlıdır. Eskiden bayraktaki aynaya silahla ateş edilirmiş. Ancak atışlardan bayrak delindiği için bu gelenekten vazgeçilmiş.

Gelinbaşı, horoz tozaklarıyla yapılır. Gelinin alnına gelecek şekilde küçük bir cep aynası konur, gelinin yüzü kırmızı bir ipekli kumaş ile örtülür.

Evde ayna kırılması büyük uğursuzluk sayılır. Ayna kırıldığı zaman kırıklar toplanır, toprağa gömülür veya evin uzağına atılır. Evin bütün fertlerinin başı etrafında tuz, sabun ve ekmek dolaştırılır. Tuz ve sabun fakirlere gönderilir. Ekmek ise köpeklere atılır. Kırık ayna kesinlikle kullanılmaz.

Delikanlılar sevdikleri kızlara hediye olarak ayna ve mendil gönderirler.

Gelin, kız evinden alınırken yenge kadın, gelin aynasını yanına alır. Gelin aynası çok iyi korunur. Kırılması büyük uğursuzluk sayılır. Gelinin ayağının düşmeyeceğine işaret eder. Gelin araçtan indirilir, damat altın takar, kurban kesilir, kurbanın kanından gelin ve damadın alınlarına sürülür. Her ikisi gelin aynasına baktırılır. Gelin aynası gelin odasına asılır.

Gece aynaya bakmak uğursuzluk sayılır. Gençlerin talihlerinin kapanacağına inanılır. Bir Emirdağ türküsünde; “Yeşil ayna takındı mı beline

Gelin kurban olam tatlı diline” denir. Yeşil ayna takınmak alımlı-gösterişli olmaktır. Rüyada ayna görmek aydınlığa ve murat görmeye işaret eder.

Göktanrı inancında, Tanrı gönderdiği bir varlıkla gökyüzüne iki büyük ayna koyarak, dünyayı aydınlatır. Şaman törenlerinde bakır ayna şamanın başka âlemleri görmesine yardımcı olur. Eski Türklerde ayna, ay ve güneşin sembolüdür. Bazı eski Türk mezarlarından ölünün yanında bulunan eşyalar arasında ayna da çıkmıştır.

Şaman ve kamlar ayna ile suyu kutsarlar. Aynada insanların günahlarını görür, geleceğini açıklarlar.

Allah’ın sır ve hikmetlerini aksettirdiği için Hz.Muhammed’in Kalbi Mir’at-ı Muhammet (Muhammed’in Aynası), Mir’at-ı Muhabbet (Sevginin Aynası) isimleri ile anılır.

Dervişlerin kalpleri ayine-i dil (Gönül aynası) dir. Kalbi Allah’tan başka herşeyden temizlemek ve kalbin, kulun Rabbine aynalık etmesini sağlamak tasavvufun başlıca amacıdır.Hz.Mevlana: “Allah’ın büyüklüğünü görmek isteyen suyun yüzüne baksın” der. Bu sözdeki kasıt, sudan yaratılan insanın kendi yüzüne bakmasıdır.

Ayna, aydınlığa kavuşma, isteği ulaşma anlamındadır. Nur, ışık ve su ile eşanlamlı olarak kullanılır.

Atasözlerinde rastladığımız: “Komşu komşunun aynasıdır veya arkadaş arkadaşın aynasıdır” biçimindeki deyişler aynanın sosyal hayatımızdaki yerinin belirler. Ayn kelimesinin göz anlamına gelmesi, aynanın nazarı önlemesi arasında bir bağlantı kurulabilir.

Ayna; doğum, nazar, bereket, kısmet, evlenme, ölüm, murat, görme gibi sosyal hayatın pek çok safhasında halk kültürünün temel öğelerinden biridir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Belçika İçişleri Bakanı Annelis Verlinden, başkent Brüksel’de Afrikalı bir gencin gözaltına alındıktan bir saat sonra hayatını kaybetmesi üzerine düzenlenen gösterilerdeki şiddet eylemlerinin kabul edilemez olduğunu söyledi. Belçika kamu yayın kuruluşu VRT televizyonuna açıklama yapan Verlinden, “Kamu malına zarar verme, kundaklama, polise taş...
Milli otomobil sporcusu Salih Yoluç, 2021 sezonunda Avrupa Le Mans Serisi LMP2 sınıfında yeni kurulan Türkiye Racing Team adına mücadele etmeye hazırlanıyor. Türkiye Otomobil Sporları Federasyonundan (TOSFED) yapılan açıklamaya göre, TF Sport teknik desteğinde yarışacak Türkiye Racing Team, yeni LMP2...
Belçika’da faaliyet gösteren şirketlere danışmanlık yapan Graydon, Pazartesi günü yaptığı bildiride, 2020’de Belçika’da yalnızca 7 bin 935 şirketin iflas ettiğini, bu sayının bir önceki yıla göre yüzde 33 daha az olduğunu açıkladı. Devlet destek tedbirleri ve iflas moratoryumu sayesinde böylesine...
Almanya Birinci Futbol Ligi’nde (Bundesliga) Schalke 04, sahasında Hoffenheim’i 4-0 yenerek, ligde 30 maç aradan sonra galip geldi. Schalke 04, Bundesliga’nın 15. haftasında Veltnis Arena’da Hoffenheim’i konuk etti. Mavi-beyazlılar, karşılaşmanın ilk yarısını 42. dakikada Matthew Hoppe’nin attığı golle 1-0 önde tamamladı. İkinci yarıda...
Avrupa Merkez Bankası (ECB) aralık ayı para politikası toplantı tutanaklarında, avro kurundaki yükselişin enflasyon görünümü üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekildi. ECB Yönetim Konseyi’nin 9-10 Aralık’ta Frankfurt’ta gerçekleştirdiği para politikası toplantısının tutanakları yayımlandı. Konsey üyelerinin değerlendirmelerinin yer aldığı tutanaklarda, üyelerin...
Avrupa Birliği (AB), yeni tip koronavirüs karşı (Kovid-19) aşı yaptıranlara seyahatlerinde kolaylık sağlaması için bir “aşı sertifikası” verilmesini tartışıyor.  Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in AB genelinde seyahatlerde kullanılmak üzere aşı sertifikası oluşturulması önerisi, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in AB dönem başkanlığını alan Portekiz’e yaptığı ziyarette gündeme...
Serbest çalışanlar organizasyonu olan UCM (Union des classes moyennes) Çarşamba günü yapılacak toplantıda, spor salonlarının ve bahis acentelerinin yeniden açılması için yetki vermesini istedi. “Covid-19 nedeniyle vaka ve hastaneye yatma rakamları azalıyor. Dükkanların yeniden açılması ve Noel kutlamaları, başlayan kışa...
Süper Lig ekiplerinden Büyükşehir Belediye Erzurumspor, Aatıf Chahechouhe, Jahanna Omolo ve Manuel Da Costa’yı kadrosuna kattı. Kulüpten yapılan açıklamada, Chahechouhe, Omolo ve Da Costa’nın transfer edildiği belirtildi. Açıklamada, “Aatıf Chahechouhe, Jahanna Omolo ve Manuel Da Costa Erzurumspor’umuza hayırlı olsun.” denildi. Söz konusu futbolculardan bir dönem...
Adalet mülkün temelidirKulağına birisi demelidirHerkes pastırma yemelidirDerler bizim Kayseri’de**Anlamlıdır her bir duruşKırış eşeğim sen kırışDeğerin etmez beş kuruşDerler bizim Kayseri’de**Sucuk pişmez bedavayaBir söz var, al sana kayaNerene dayarsan dayaDerler bizim Kayseri’de**Öve öve öküz ettinBoynuzunu dokuz ettinYayan yalbırdak gittinDerler bizim Kayseri’de**Yağmur...
Belçika’da yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı Pfizer ile BioNTech firmaları tarafından geliştirilen aşının uygulamasının yaklaşık 10 günlük test sürecinin ardından geniş kitlelerin aşılanmasına başlandı. Pfizer/BioNTech aşısının aralık sonunda Avrupa İlaç Ajansı (EMA) ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu tarafından onaylanmasından sonra geçen 10...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler