YeniVatan Belçika

“Emirdağ kültüründe abılalık”

“Emirdağ kültüründe abılalık”

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir. 

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde ‘’aba ‘’kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde;bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş;büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında ‘’aba’’ biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen ‘’abıla’’ sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisine başvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanın sözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir.Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Charles Michel, ekibinden bir kişinin yeni tip koronavirüse (Kovid-19) yakalanmasından sonra girdiği karantinayı sonlandırdı. Michel’in sözcüsü Barend Leyts, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, Michel’in pazartesi negatif çıkan testinin ardından bugün de test yaptırdığını, sonucun negatif çıktığını duyurdu....
Belçika’nın önde gelen gazetelerinden De Morgen gazetesinin elde ettiği rakamlara göre, geçtiğimiz yıl Belçika’da toplam 4 bin 664 cinsel saldırı bildirildi. Başsavcılık veritabanından alınan yeni rakamlara göre, cinsel saldırı ile ilgili raporların sayısı son on yılda neredeyse yüzde 25 artmış...
Belçika’nın ünlü mağazalar zinciri Wibra iflas etti,439 kişi işinden oldu. wibra, Dendermonde şirketler mahkemesinin devralma planını reddetmesinin ardından iflasını ilan etti. Ayrıca mahkeme de Perşembe öğleden sonra şirketin iflasını ilan etti. Bu karar neticesinde 439 çalışan işini kaybetti. Belçika’daki tüm...
Kovid-19 virüsünün yayılmasını engellemek için alınan mücadeleler kapsamında oluşturulan acil eylem planı çerçevesinde, dar gelirli ailelerin bu dönemde maddi sıkıntı çektiğini tespit eden Saint-Josse Belediyesi, CPAS-Yardım Kurumu ve yardım etmek isteyen dernekler, acil gıda yardımı hizmeti oluşturdular. Gıda kolilerinin dağıtımı,...
Formula 1 Dünya Şampiyonası takviminde yer alan 3 grand prix, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle iptal edildi.  Formula 1’in internet sitesinde yer alan açıklamada, koronavirüs salgını nedeniyle Japonya, Singapur ve Azerbaycan ayaklarının iptal edildiği kaydedildi.  Açıklamada, Azerbaycan ve Singapur’daki...
Almanya Sağlık Bakanı Jens Spahn’ın yeni tip koronavirüs (Kovid-19) testinin pozitif çıktığı açıklandı. Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada, Bakan Spahn’ın Kovid-19 testinin pozitif çıkmasının ardından evinde izolasyona girdiği belirtildi. Açıklamada, Spahn’ın temasta olduğu tüm kişilerin bilgilendirildiği ifade edilerek, Bakan Spahn’ın soğuk algınlığı semptomları...
Belediye sakinleri ile belediye görevlilerini koronavirüs salgınından korumak isteyen Ans Belediye Koleji 13 Mart’ta acilen bir araya geldi ve halk arasında tartışmalı tedbirler aldı. Belediye Başkanı tarafından alınan önlemler arasında belediye okullarındaki derslerin askıya alınması da görülmektedir ancak tüm okullar...
Yetkililer tarafından yeni virüs koronavirüs (Kovid-19) salgınına karşı alınan önlemler doğrultusunda evden çıkma zorunluluğu uygulaması yüzünden zor günler geçiren vatandaşa Lampiris şirketi de duyarsız kalmadı. Belçika’ya geldiği günden bu yana çok sayıda vatandaşın hayatına mal olan salgının daha fazla yayılmasını...
Fransa’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınında hayatını kaybedenlerin sayısı 79’a, enfekte sayısı 3 bin 661’e yükseldi. Sağlık Bakanı Olivier Veran, düzenlediği basın toplantısında, koronavirüs nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısının 18 artarak 79’a ulaştığını belirterek, vaka sayısının da 800’den fazla yükselerek 3...
Avrupa ülkeleri arasında serbest dolaşımı sağlayan Schengen Anlaşması, 25’inci yaşına yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle sınır kontrolleri ile girdi. Lüksemburg’un Schengen kasabasında 14 Haziran 1985 yılında imzalanan ve 26 Mart 1995’te yürürlüğe giren Schengen Anlaşması ile pek çok Avrupa...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler