Site Rengi

YeniVatan Belçika

“Emirdağ kültüründe abılalık”

“Emirdağ kültüründe abılalık”

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir. 

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde ‘’aba ‘’kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde;bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş;büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında ‘’aba’’ biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen ‘’abıla’’ sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisine başvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanın sözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir.Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Galatasaray Kulübü, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) önlemlerinde büyük öneme sahip koruyucu maske satışına başlayacak. Sarı-kırmızılı kulübün lisanslı ürünlerinin satıldığı GSStore’un Twitter hesabından yapılan paylaşımda, maske çeşitlerinin 1 Haziran Pazartesi günü “http://gsstore.org” internet stesinden, 3 Haziran Çarşamba günü ise tüm mağazalardan...
Almanya’dan İngiltere’ye, Amerika’dan Kanada’ya, Hindistan’dan Uruguay’a, İspanya’dan Arjantin’e 23 ünlü sanatçı, çektikleri videolarla 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutladı.  Amerika’dan Pink Martini’nin solistleri China Forbes ve Storm Large ile LP, Kanada’dan IMA, İspanya’dan Los Vivancos, Luz Casal, Cecilia Krull,...
Belçika’da yeni tip koronavirüsün yaygınlaşması sonrası birçok konuda tedbirler alınmaya devam ediliyor. Belçika’nın üç bölgesinde okul gezilerinin yasaklanması gündeme gelirken, Valon Bölge Hükümeti yönetimi bugün çıkartılan iki kararnameyi yayınladı ve okul gezileriyle ilgili önemli bir karara imza attı. Kararnamelerden biri,...
Türkiye’nin yeni Cezayir Büyükelçisi olarak atanan Mahinur Özdemir Göktaş, resmen göreve başladı. Büyükelçilikten yapılan yazılı açıklamaya göre, Göktaş, Cezayir Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum tarafından kabul edildi. Özdemir, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzaladığı güven mektubunu, Bukadum’a sundu. Öte yandan, Dışişleri Bakanı Mevlüt...
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından başlatılan “Biz Bize Yeteriz Türkiyem” kampanyasına Almanya’da yaşayan 70 yaşındaki Cennet Bebek 10 bin avro bağışladı. 48 yıldır Almanya’nın Ludwigshafen kentinde yaşayan Bebek, kampanya çerçevesinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca açılan hesaba 10 bin avro yatırdı....
İstanbul Medipol Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berrin Kalsın, yapay zekanın gazetecilik alanında kullanıma yönelik, “Bu konuda en çok tartışılan nokta, gazetecilerin işlerinden olacağı, yani istihdam sorunu oldu. Ancak her ne kadar algoritmalar, temel habercilik pratiklerini devralsalar da...
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınında vaka sayısı son 24 saate 1123 artarak 20 bin 814’e ulaşırken, ölü sayısı da 185 artarak 1632 oldu. Belçika Kriz Merkezinden yapılan açıklamada, ülkede hastaneye kaldırılan toplam kişi sayısının son 24 saatte 420 kişi...
T.C. Brüksel Büyükelçiliğinde BM Anadil günü ilk kez bu sene kutlandı. Görevine yeni başlayan Büyükelçi Dr. Hasan Ulusoy’un isteği üzerine Büyükelçilik Eğitim Müşavirliğinin katkılarıyla hazırlanan güne çeşitli Türk ve Belçikalı derneklerden katılan çocuklar ve yetişkinler anadili gününün  anlam  ve önemine...
İngiltere’deki bir tır konteynerinde ölü bulunan 39 Vietnamlı göçmenle ilgili soruşturma kapsamında Belçika ve Fransa’da 26 kişi tutuklandı. Belçika Federal Savcılığı, Brüksel’de 16  noktada yapılan aramalarda 11 Vietnamlı ve 2 Fas vatandaşının tutuklandığını bildirdi.  Paris Savcılığı ise 13 şüphelinin tutuklandığını duyurdu. İnsan...
Gent Üniversitesi, kısmi tecrit günlerinde, aile içi şiddetin artıp artmadığını belirlemek üzere, “Belçika’daki Kovid-19 döneminde ilişkiler, stres ve saldırganlık” adı altında bir çalışma başlattı. Gent Üniversitesi’nden Profesör Ines Keygnaert Pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Stres ve çaresizlik duyguları genellikle aile içi...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler