YeniVatan Belçika

“Emirdağ kültüründe abılalık”

“Emirdağ kültüründe abılalık”

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir. 

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde ‘’aba ‘’kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde;bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş;büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında ‘’aba’’ biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen ‘’abıla’’ sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisine başvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanın sözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir.Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Fransa’nın başkenti Paris’te, Müslümanları hedef aldığı gerekçesiyle eleştirilen “ayrılıkçı” yasa tasarısı ve İslamofobi protesto edildi. Çok sayıda sivil toplum kuruluşu, Ayrılıkçı Yasa Tasarısı Karşıtı Koordinasyonunun öncülüğünde, Paris’in Republique Meydanı’nda toplanarak, “Cumhuriyet Prensiplerine Saygıyı Güçlendiren” yasa tasarısına, Müslümanları hedef aldığı ve ayrımcılık uyguladığı gerekçesiyle tepki gösterdi....
İçişleri Bakanlığı, 2019 yılından bugüne kadar 67 uyruktan 2 bin 764 yabancı terörist savaşçının (YTS) sınır dışı edildiğini bildirdi. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, PKK/PYD ve DEAŞ gibi terör örgütlerine katılmak üzere ülkelerinden gelen YTS’lerin, sınır dışı edilmesine yönelik çalışmalar sürüyor. Türkiye’nin sınır içinde...
Belçika’nın Liege kentinde iki grup arasında sokak ortasında çıkan silahlı çatışmada bir kişinin öldüğü, iki kişinin yaralandığı bildirildi. Yerel basın, çatışmanın Kürt ve Çeçen gruplar arasında çıktığını aktardı. Silahlar, beyzbol sopaları ve taşların da kullanıldığı çatışma üzerine olay yerine çok...
Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde 2020’de meydana gelen trafik kazalarında ölenlerin sayısı, önceki yıla göre yüzde 17 azaldı. AB Komisyonunun verdiği bilgiye göre, geçen yıl kazalarda yaklaşık 18 bin 800 hayatını kaybetti. 2019’a göre yüzde 17’lik düşüşe karşılık gelen bu sayı,...
Perşembe günü toplanan Temsilciler Meclisi, kış indirimlerini 15 Şubat’a kadar, yani iki hafta daha uzatılmasına izin veren bir tasarıyı oybirliğiyle onayladı. MR partisinden Denis Ducarme, Florence Reuter ve Marie-Christine Marghem tarafından hazırlanan teklif metiniyle, koronavirüsle mücadeleyle bağlantılı sağlık önlemlerinden etkilenen...
Belçika’nın başkenti Brüksel’de yüzlerce Uber sürücüsü, akıllı telefon uygulaması ile müşteri almalarını yasaklayan kararı protesto etti. Brüksel-Başkent Bölgesi Hükümeti Başbakanı Rudi Vervoort’in dün, şehrin taksi mevzuatının güncellendiğini ve Uber sürücülerinin akıllı telefon uygulaması ile müşteri almalarının yasaklandığını açıklaması üzerine yüzlerce Uber sürücüsü, Başbakanlık binası önünde toplandı....
TC Brüksel Büyükelçiliği, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramını, pandemi koşulları nedeniyle, sosyal medya hesaplarından canlı olarak yayımlanan çok şenliği etkinliğiyle kutladı. 24 Nisan Cumartesi günü yapılan etkinlikte KKTC, Azerbaycan ve Kazakistan gibi ülkelerin çocuklarının da şarkıları sahnelendi. Anılan...
Rahmân ve Rahîm olan Yüce ALLAH’in (c.c.) adıyla… Hamd âlemlerin Rabbi ALLAH (c.c.) içindir. Salât ve Selâm Peygamber efendimiz Hazret-i Muhammed Mustafa (s.a.v)’in Âli’nin ve Ashâbının üzerine olsun inşaallah. Âmin. Muhterem Müslümanlar, Ramazân-ı Şerif ayımızın sonu biz Ümmet-i Muhammed için...
Avrupa Birliği (AB) otomobil pazarında toplam satışlar, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle 2020’de bir önceki yıla göre yüzde 23,7 geriledi. Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA), AB ülkelerinde 2020 yılına ilişkin yeni otomobil tescil verilerini açıkladı. Buna göre, AB’de yeni...
Süper Lig ekiplerinden Büyükşehir Belediye Erzurumspor, Aatıf Chahechouhe, Jahanna Omolo ve Manuel Da Costa’yı kadrosuna kattı. Kulüpten yapılan açıklamada, Chahechouhe, Omolo ve Da Costa’nın transfer edildiği belirtildi. Açıklamada, “Aatıf Chahechouhe, Jahanna Omolo ve Manuel Da Costa Erzurumspor’umuza hayırlı olsun.” denildi. Söz konusu futbolculardan bir dönem...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler