Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 1.622 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Belçika, “kısmi tecrit” uygulamasını 19 Nisan’a uzattı
Belçika, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) kapsamındaki “kısmi tecrit” uygulamasını 19 Nisan’a kadar uzattı. Başbakan Sophie Wilmes, 4 saatten fazla süren Kovid-19...
Saint-Josse Belediyesi Van Gogh gençlik yurdunu evsizlere açtı
Saint-Josse Belediyesi, yaptığı açıklamada Van Gogh Gençlik Yurdunu evsizlere açtığını duyurdu. Konuya ilişkin basına gönderilen bildiride şu ifadeler yer aldı:...
Almanya’da 2 Türk daha Kovid-19 nedeniyle hayatını kaybetti
Almanya’da 2 Türk’ün daha yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi. Yerel makamlardan alınan bilgiye göre, Münster yakınlarında ikamet...
Schengen’e 25’inci yaşında koronavirüs darbesi
Avrupa ülkeleri arasında serbest dolaşımı sağlayan Schengen Anlaşması, 25’inci yaşına yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle sınır kontrolleri ile girdi....
Belçika’da Kovid-19 vaka sayısı 6 bin 235’e çıktı
Çin’in Hubey eyaletine bağlı Vuhan kentinde ortaya çıkan ve birçok ülkeye yayılan yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) dünya genelinde bulaştığı kişi...
İki Türk denizci Portekiz’de koronavirüs nedeniyle karantinada
İngiltere’den aldıkları 13 metrelik yelkenli eğitim teknesini İstanbul’a getirmek isteyen Barış Ersemiz ve Şeyda Aslan, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını...
McGregor’dan 1 milyon euro’luk yardım
İrlandalı karma dövüş sanatları sporcusu Conor McGregor, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı mücadele için 1 milyon euro değerinde kişisel koruyucu ekipman...
Lampiris’ten abonelerine önemli jest
Yetkililer tarafından yeni virüs koronavirüs (Kovid-19) salgınına karşı alınan önlemler doğrultusunda evden çıkma zorunluluğu uygulaması yüzünden zor günler geçiren vatandaşa...
Avrupa’da 26 Türk Kovid-19 nedeniyle hayatını kaybetti
Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve çok sayıda ülkeye yayılan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınında, Avrupa’da bugüne kadar toplam 26 Türk...
Belçika’da 2 Türk Kovid-19’dan yaşamını yitirdi
Belçika’da 2 Türk, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle hayatını kaybetti. UID Belçika Bölge Başkanı Basir Hamarat tarafından yapılan açıklamada, “Aldığımız...
“Türkiye maskelere el koydu” haberi yalanlandı
Belçika basınında çıkan “Türkiye maskelere el koydu” haberleri, Türkiye Cumhuriyeti Brüksel Büyükelçiliği’nce yalanlandı. Çıkan haberlerin gerçeği yansıtmadığını basına gönderilen bir...
LR Finances, kredilerin ertelenmesine açıklık getirdi
25 yıllık tecrübesiyle Brüksel’in en önemli kredi merkezlerinden birisi olan LR Finances, Federal Hükümet tarafından konut kredisi ertelemesiyle ilgili yapılan...
“Köye Varamayız Emmoğlu”
Durumlar değişti bu illet yüzünden,Bu yıl da köye DÖNEMEYİZ emmoğlu,Vazgeçmesek bile bu sene izinden,Uçaklar gitmez, İNEMEYİZ emmoğlu ** Herkes herkese...
Koronavirüs nedeniyle konut kredisi ödemelerine erteleme
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınından ekonomik olarak etkilenenlerin konut kredisi ödemeleri eylül ayına kadar ertelendi. Belçika Maliye Bakanı Alexander De Croo,...
“Korona pandemisi, panik atak krizleri ve çözüm yolları”
Panik Atak nedir? Birden bire başlayıp giderek şiddetlenen ve 10 dakika içerisinde zirveye ulaşan yoğun dehşet, sıkıntı ve korku nöbetlerine...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ