Site Rengi

YeniVatan Belçika

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Kıdemli Başkan Yardımcısı Frans Timmermans, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının ekonomik etkilerine karşı hazırlanacak yatırım programının yeşil ve sürdürülebilir olması gerektiğini söyledi. Timmermans, Avrupa Parlamentosu (AP) Çevre, Halk Sağlığı ve Gıda Güvenliği Komite toplantısında yaptığı konuşmada,...
Yirmi yılı aşkın bir süredir ikinci el otomobil parçaları konusunda Belçika’da Auto Sedat’ı marka yapan Mermertaş ailesi, yeni parçaların satıldığı “Sedat Auto Parts” mağazası ile otomobil sektörüne hızlı bir giriş yapmıştı. “Her türlü otomobil parçası Sedat Auto Parts’ta bulunur” sloganıyla...
Kendisi Active Food (Gıda toptancılığı şirketi) sahibi olan İşadamı ve MİSİAD Belçika Başkan Yardımcısı A.Kadir Yücelbaş, kısmi tecrit dolayısıyla geçtiğimiz haftalarda Belçika’nın çeşitli devlet kuruluşlarına bir hafta boyunca 4 bin kişilik yemek yardımında bulundu. Bir hafta boyunca günlük yapılan yardımların...
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vaka sayısı 70 bin 314’e yükseldi. Belçika Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü (Sciensano), 25-31 Temmuz haftasındaki günlük ortalama vaka sayısının 517’ye çıktığını, bunun bir önceki haftaya göre yüzde 60’lık artışa karşılık geldiğini açıkladı. Son tespit edilen vakalarla Belçika’da bugüne...
Fransa’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınında hayatını kaybedenlerin sayısı 79’a, enfekte sayısı 3 bin 661’e yükseldi. Sağlık Bakanı Olivier Veran, düzenlediği basın toplantısında, koronavirüs nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısının 18 artarak 79’a ulaştığını belirterek, vaka sayısının da 800’den fazla yükselerek 3...
Avrupa Parlamentosu (AP), ırkçılık, şiddet ve adaletsizliğe karşı güçlü tedbirler alınması gerektiğini bildirdi. AP’nin yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle Brüksel’de yapılan Genel Kurul oturumunda “George Floyd’un korkunç ölümünü şiddetle kınayan” karar 104’e karşı 493 oyla kabul edildi. Kararda, dünyanın çeşitli yerlerinde Floyd benzeri...
Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan yeni tip koronavirüsün (2019-nCoV) bulaştığı kişi sayısı 37 bin 559’a ulaştı. Virüsün görüldüğü bildirilen ülkelerin yetkili sağlık kurumlarından derlenen bilgilere göre, koronavirüs Çin dışında 24 ülkeye ve Çin ile ihtilaflı Tayvan Adası’na yayıldı. Salgın nedeniyle...
Belçika’da 2018 sonunda seçilmiş son hükümetin dağılması ve ardından yapılan seçimden bu yana devam eden hükümet kurma çalışmaları bir kez daha başarısız oldu. Mayıs 2019’daki genel seçimlerden beri geçici hükümetle yönetilen ülkede, Kral Phillipe’in hükümet kurma çalışmaları için görevlendirdiği aşırı sağcı Yeni Flaman...
Avrupa Birliği’nde (AB) nüfus oranına göre yeni tip koronavirüs (Kovid-19) kaynaklı ölüm oranlarının en yüksek seyrettiği Belçika’da kontrollü normalleşme sürüyor. Nüfus oranına göre Avrupa’da en yüksek ölüm oranına sahip Belçika, kademeli olarak tecrit önlemlerini gevşetiyor. Belçika ilk ölümle 11 Mart’ta...
TripAdvisor’ın Travelers Choice Ödülleri’nde dünyanın en iyi restoranlar belirlendi. Her yıl dünyanın en iyi restoranlarını ve otellerını belirleyen TripAdvisor’s, Brüksel’in ünlü gastronomi merkezlerinden “La Table de Mus”u dünyanın en iyi 100’de 10 restoranları arasına ekledi. Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesinden Belçika’ya göç...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler