YeniVatan Belçika

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Birliği (AB) kurumları, 2024 sonbaharına kadar üye ülkelerde satılan akıllı telefon, tablet ve kamera gibi elektronik cihazlarda USB-C şarj girişi kullanılmasını zorunlu hale getirecek yasal düzenlemede uzlaşı sağladı. Avrupa Parlamentosu (AP) ve AB Konseyi, çeşitli elektronik cihazların USB-C, Micro...
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Kıdemli Başkan Yardımcısı Valdis Dombrovskis, Avrupa’da enerji fiyatları ile enflasyondaki artışın endişe kaynağı olduğunu söyledi. Dombrovskis, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Ekonomik ve Mali İşler ile İstihdam ve Sosyal İşler komitelerinin ortak toplantısında konuştu. AB GSYH’sinin genel olarak...
Avrupa Birliği (AB) kurumlarıyla NATO’ya ev sahipliği yapan Belçika’nın başkenti Brüksel, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrasında bu hafta bir günde 3 büyük zirve toplantısına ve onlarca devlet ve hükümet başkanına ev sahipliği yapacak. 24 Mart’ta düzenlenecek üç zirveden biri NATO karargahında...
Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, gittiği Almanya’da bir takım ziyaretlerde bulundu. Karamollaoğlu, Avrupa ziyaretleri kapsamında gittiği Almanya’da, Stuttgart Başkonsolos Yardımcısı Nesimi Emci, Saadet Avrupa Başkanı Samet Sami Temel ve partililer tarafından karşılandı. Karamollaoğlu’na, Saadet Avrupa Münih Bölgesi Kadın Kolları...
UEFA Avrupa Ligi play-off turu ilk maçında deplasmanda Avusturya’nın Austria Wien ekibini 2-0 yenen Fenerbahçe, tur yolunda avantajlı bir skor elde etti. Viola Park’ta oynanan karşılaşmaya hızlı başlayan Fenerbahçe, 8. dakikada Joshua King’in golüyle öne geçti. İlk yarıda rakibine oranla...
Bu sevgiye ne ile nasıl mukabelede bulunuyoruz. İnsanı diğer canlılardan ayıran fikir yürütebilmesidir, aksi halde akıl insandan ziyade canlılarda da mevcuttur.“Akıl tutulmasımı oldu” deriz bazen, bu aslında fikir yürütememek manası taşır. İnsan oturup kalktığı yeri kimler ile oturup halbahs ettiğinin...
Belçika’da zayıf bağışıklık sistemine sahip olmaları nedeniyle yüksek risk taşıyan kişilerin Kovid-19 aşısının 4. dozunu yaptırabileceği bildirildi. Belçika’daki bölgesel ve yerel hükümetlerin sağlık bakanlarının 4. doz aşının kimlere yapılabileceği konusunda karar aldığı belirtildi. Valon Bölgesi Sağlık Bakanı Christie Morreale, Sağlık...
Brüksel’in renkli simalarından Cafer Bağseven hayatını kaybetti. Brüksel Türk toplumu tarafından tanınan ve sevilen 1965 doğumlu Cafer Bağseven’in ölüm haberi, Türk toplumunu üzdü. Konuya ilişkin bir açıklama yapan iş adamı Suat Sevilen, Cafer Bağseven’in 2 gündür telefonlara cevap vermemesi üzerine,...
Belçika 1. Futbol Ligi’nde (Pro Lig) Club Brugge, Royal Antwerp’i 3-1 mağlup ederek şampiyonluğunu ilan etti. Ligin ‘Şampiyonluk Turu’ 5. hafta karşılaşmasında Royal Antwerp’e konuk olan Club Brugge’e şampiyonluğu getiren golleri, 49. dakikada penaltıdan Hans Vanaken, 64. dakikada Jack Hendry...
UEFA Avrupa Ligi play-off turu ilk maçında Demir Grup Sivasspor, deplasmanda İsveç temsilcisi Malmö’ye 3-1 mağlup oldu. 18.dakikada Malmö öne geçti. Birmancevic’in pasını alan Zeidan’ın Demir Grup Sivasspor ceza sahası çizgisinin sağından vurduğu top gol oldu:1-0 23.dakika Demir Grup Sivasspor...
Arşiv
Sizden Gelen Yorumlar
Seko: Bunun magduruyum iki senedir İzmir karşıyaka ilcesinde yaşıyorum bu zihin kontrolü denen şey işkence insan hak ve özgürlüklerine insanı aşağılayıcı bir insanın çok büyük hem maddi hem manevi sikintilar yaşatıp puskolojik şiddet uygulayarak insanı baskı altında tutup istedikleri şekilde yönlendirip bundan haksız kazanç sağlamak amacıyla devlet görevlisiyiz yada devletin yüksek makamlarıninda isimlerini kullanarak bir takım hasta beyinli insanların sakat dusunceleri bedavadan hiç bı iş yapmadan kısa yoldan rahat bı hayat yaşamak için bir insanin hayatını mayvedici hayatını bitirici hatta öldürmek bile ellerinde olan tehdit bile ettikleri hala o tehditleri alıp şuan bile bu insanlık suçu olan işkenceye ben ve ailem magruz bırakılarak ve bu şahısların isimlerinide burda paylaşıyorum hicran alguller fatma alguller İlker alguller alev daş Mehmet emin Gültekin ve annesi ve yanlarında bulunan Mert Yusuf adlı şahısların kurdukları bı örgüt olup ispatı zor olan bı konu olduğundan bu kişilerinde en güvendikleri ve rahatça bu iskenceyi size uygulamalarının sebebidir bu bütün ailemin ve benim kişisel bilgilerimi aldıkları yani mal varlığına kadar banka hesaplarına kadar hatta ve hatta tuvalaet banyoda bile sizi izleyen bu insanalrin bu ülkenin başka bı vatandaşımızada bu mağduriyeti yasatmamalri için buraya yazıyorum bilinsin bu insanların hastaneye kapatılıp akıl ve ruh sağlıklarının aklı dengelerinin yerinde olup olmadığının araştırılıp ve daha sonra ibretlik bı ceza alıp bir daha insanlara böle ağır mağduriyetler yasatmamalri için ibretlik bı ceza verilmesi bence müebbet olmalı çünkü hayatınızı alt üst edip sizi ölme intihar etme eşiğine kadar getiriyolar bu kişilerin hiç bir değeri kalmamış aile çocuk anne baba gibi o yüzden bu insan demek bile istemiyorum iki ayaklı mikro organizmalarin insanlardan uzak tutulması kanaatindeyim bu iskenceyi yaşayan biri olarak
Etiketler