YeniVatan Belçika

“Emirdağ buğdayı”

“Emirdağ buğdayı”

İnsan toplulukları için güvenlik, barınma, beslenme ve sağlık hayati önem taşıyan temel unsurların başında gelir. Beslenme,; iklim, çevre ve ekonomik şartlara bağlıdır. İnsan, hayatını devam ettirebilmesi için beslenmek zorundadır.

Türk kültüründe yemek bir ‘sanat’ olarak eski çağlardan günümüze kadar devam edip gelmiştir. Bilge Kağan’ın; “Aç milleti doyurdum çıplak milleti giydirdim.’’ sözü, milletin beslenme ihtiyacının karşılanmasını yöneticiler açısından bir görev olduğunu belirtirken diğer taraftan da hayatın sürdürülmesi için yemeğin gereğini vurgular.Atalarımızın temel beslenmesi proteinli yiyeceklere dayanmasının yanında karbonhidratlı besinleri de içermekteydi.  Atalarımız beslenmeyi bir yemek kültürüne çevirmişlerdir. Yemeklerin yenme sırası, sofra düzeni, yemek şölenleri, et pay hakları gibi pekçok ritüel, Türk yemek kültürünün öğelerindendir. Yemek konusunda dünyaca Türk, Fransız ve Çin mutfakları meşhurdur.

Dede Korkut Hikâyelerinde, beyler toy verir, ‘’attan aygır, deveden buğra, koyundan koç kırdırılır’’ , toplu yemekler yenirdi. Üretimin kesilmemesi için erkek hayvan kesilirdi. Keza erkeç eti de sevilerek tüketilirdi. Toylarda ‘’yahni’’ yemeği tercih edilirdi. Etin hangi tarafından kimin yiyebileceği belliydi. Toplu yemeklerin isimleri şunlardı, düğün yemeği (küdenke aş), sünnet yemeği (sünnet aşı), ad, san alma yemeği (ad aşı), doğum yemeği (togum aşı), arkadaş yemeği (koldaş aşı), ölü yemeği (yoğ/yuğ aşı)…

Uçsuz bucaksız Türkistan bozkırlarında keşik, yılkı ve sürü sayıya gelmeyecek çoğunluğa sahipti. Hayvan varlığının gücü, eti, sütü, derisi ve yünü yararlanılan unsurlarıydı.

Hayvansal besinlerle beraber doğal ve tarımı yapılan yiyeceklerin de yetiştirilip tüketildiği bilinmektedir. Buğday, değişik işlemlerden geçirilerek farklı besinler hazırlanırdı. Nimet olarak bilinen ekmeğin kutsal bir özelliği vardı. Halen  ekmek kırığının yerden alınıp öpülerek başa götürülmesi ve ayak değmeyecek bir yere bırakılması bu yüzdendir. Buğday, arpa, darı, burçak, susam ve pirinç tarımı yapılıyordu. Divanü Lugat-it Türk’te buğday kelimesi geçmektedir. Batı Türkleri buğdaya, ‘’aşlık’’ yarma ve bulgura ‘’yarmaş’’ demekteydi. Buğday unundan yufka (yuğa, yupka) ekmeği, yarmaşı kavurarak  kavurmaç (kavurga), etle pişirirek keşkek yaparlardı. Keşkek, bir toy yemeğiydi.

Yazının başlığını özellikle Emirdağ Buğdayı olarak yazdım. Çünkü salnamelerde Emirdağ buğdayı Anadolu’nun en birinci mahsüllerindenbiri olarak tanımlanmaktadır. Emirdağ,     “Buğdayı Anadolu’nun en birinci mahsulâtından olub ayrı dâneleri sarı ve ufak dâneli Beyaz ve Topuz nâmlarıyla iki nev‟i olarak develerle Bursa‟ya naklederler. Pek makbuldür” denilmektedir. Emirdağ buğdayı makbul bir ürün olduğu için benzerlerine göre daha yüksek fiyattan alıcı bulduğu belirtilmektedir. Günümüzde de yöre semt pazarlarında Emirdağ  buğdayından yapılan bulgur alıcı bulmaktadır. Emirdağ bulguru adıyla satılan bu ürünün yemeği çok sevilmektedir.

Emirdağ halkının hayvancılık ve tarıma dayanan ekonomik yapısı çeşitlenmeden önce hayatın akışı bu iki meslek üzerinden anlamlandırılıyordu. Koç katımı, döl zamanı, yayla zamanı, kırkım günü, süt sağımı, yaylak, güzlek, kışlak…hayvancılıkla ilgili zaman tarifleriydi. Tarımla ilgili de; ekim-dikim zamanı, çapalama, harman zamanı, bulgur gecesi, bağ-bostan bozma… gibi  kelimeler kullanılırdı.

Emirdağ buğdayından bulgurun hazırlanması yoğun emek ve imeceyle yapılırdı. Buğdayın yıkanıp seçilmesi, kaynatılması, sokularda dövülerek kapçağının ayrılması, el değirmeninde çekilmesi, iriliğine göre sınıflandırılması… türkülerle oyunlarla topluca uygulanırdı.

Bulgur gecesinde kızların söylediği iki türkü dörtlüğünü yazıma alıyorum:

“Oynadık oynadık  geri oturduk
Üç kile bulguru ne tez bitirdik
Ufacık kızların uykusu gelmiş
Işığınan evlerine götürdük

Evimizin önü bulgur sokusu
Geçti m’ola yâr babayın öfkesi
Sana diyom sana ey nazlı yârim
Bana giydirdiler ölü soykası”

Emirdağ buğdayının iki özel adı  beyaz ve topuz, halk tarafından halen üretimekte midir? Atalık tohum olarak mevcut mudur? Tarım ve Orman Bakanlığıın ilgili araştırma merkezlerinin mevcut ürünleri arasında söz konusu buğdayların var mıdır? Emirdağ Ziraat Odasının bu konuda bilgi ve araştırması bulunmakta mıdır? Gönlümüz Emirdağ’a mahsus bu iki ürünün kaybolup gitmesine razı değildir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, “AB’nin Türkiye ile iş birliğine ve karşılıklı çıkara dayalı bir ilişki geliştirmesinde stratejik çıkarı bulunmaktadır. Bu, Türkiye için de geçerli.” değerlendirmesinde bulundu. Borrell, AB-Türkiye ilişkilerini değerlendirdiği blog yazısında, “AB Konseyi, geçen...
İçişleri Bakanlığı, 2019 yılından bugüne kadar 67 uyruktan 2 bin 764 yabancı terörist savaşçının (YTS) sınır dışı edildiğini bildirdi. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, PKK/PYD ve DEAŞ gibi terör örgütlerine katılmak üzere ülkelerinden gelen YTS’lerin, sınır dışı edilmesine yönelik çalışmalar sürüyor. Türkiye’nin sınır içinde...
Formula 1 Dünya Şampiyonası’nın 6. yarışı Azerbaycan Grand Prix’sini Red Bull takımından Sergio Perez kazandı. Sezonun 6. mücadelesi, başkent Bakü’nün sokaklarında oluşturulan 6 kilometrelik pistte 51 tur üzerinden yapıldı. Azerbaycan Grand Prix’sine, Red Bull takımının Hollandalı pilotu Max Verstappen’in yaptığı...
Almanya’da terör örgütü PKK tarafından kaçırılan Nilüfer T’nin annesi Maide T, başkent Berlin’de eylemini sürdürmeye devam etti. Anne Maide T, Başbakanlık binasının önüne gelerek beraberindeki grupla üzerinde “PKK bir virüstür. Çocuğumu kurtarmak için bana yardım edin” yazılı pankartı ve Nilüfer...
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle uygulanan tedbirlerin bir kısmının yumuşatılmasına karar verildi. Belçika Başbakanı Alexander de Croo başkanlığında toplanan İstişare Komitesi, hükümetin salgınla mücadele için aldığı ve aylardır devam eden tedbirleri değerlendirdi. Toplantı sonrasında açıklanan kararlara göre, sağlık alanı dışındaki...
Belçika’nın başkenti Brüksel’de ikamet eden ancak yıllardır ağır derecede hasta olan ve hastalığına bir türlü teşhis konulamayan Neşe Köksal’a, Türkiye Cumhuriyeti sağlık bakanlığı kucak açtı. Yıllardır eşinin sağlığına tekrar kavuşması için mücadele eden Abdullah Köksal’ın çağrısını geri çevirmeyen T.C. Brüksel...
Avrupa ülkelerinde faaliyet gösteren bazı kadın dernekleri, Avrupa Birliği (AB) yönetiminin Türkiye ziyaretindeki protokol olayının ardından AB Konseyi Başkanı Charles Michel’in istifa etmesi talebiyle imza kampanyası başlattı. Belçika basınındaki haberlere göre, Michel ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in...
A Milli Futbol Takımı, tarihinde ilk kez Dünya Kupası grup eleme maçlarına 2’de 2 yaparak başladı. Türkiye, Katar’ın ev sahipliği yapacağı 2022 Dünya Kupası için gruptan çıkma yolunda en zorlu rakipleri olarak gösterilen Hollanda’yı İstanbul’da 4-2 ve Norveç’i de İspanya’da oynanan karşılaşmada...
Fransa’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vaka sayılarındaki artış nedeniyle Nievre, Aube ve Rhone bölgelerinde 27 Mart’tan itibaren 4 haftalığına sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak. Fransa Sağlık Bakanı Olivier Veran, düzenlediği basın toplantısında, ülkede salgının durumunun endişe verici olduğunu belirtti.  Ülkedeki bazı bölgelerde hastanelerde tedavi...
Hollanda’da, 15 Aralık’tan bu yana yürürlükte olan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) kısıtlamaları 9 Şubat’a kadar uzatıldı. Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Sağlık Bakanı Hugo de Jonge ile düzenlediği basın toplantısında, 15 Aralık’ta yürürlüğe giren sıkılaştırılmış Kovid-19 tedbirlerinin 3 hafta daha uzatıldığını açıkladı. Rutte, alınan tedbirlere rağmen vaka sayılarının istenilen...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler