YeniVatan Belçika

“Emirdağ buğdayı”

“Emirdağ buğdayı”

İnsan toplulukları için güvenlik, barınma, beslenme ve sağlık hayati önem taşıyan temel unsurların başında gelir. Beslenme,; iklim, çevre ve ekonomik şartlara bağlıdır. İnsan, hayatını devam ettirebilmesi için beslenmek zorundadır.

Türk kültüründe yemek bir ‘sanat’ olarak eski çağlardan günümüze kadar devam edip gelmiştir. Bilge Kağan’ın; “Aç milleti doyurdum çıplak milleti giydirdim.’’ sözü, milletin beslenme ihtiyacının karşılanmasını yöneticiler açısından bir görev olduğunu belirtirken diğer taraftan da hayatın sürdürülmesi için yemeğin gereğini vurgular.Atalarımızın temel beslenmesi proteinli yiyeceklere dayanmasının yanında karbonhidratlı besinleri de içermekteydi.  Atalarımız beslenmeyi bir yemek kültürüne çevirmişlerdir. Yemeklerin yenme sırası, sofra düzeni, yemek şölenleri, et pay hakları gibi pekçok ritüel, Türk yemek kültürünün öğelerindendir. Yemek konusunda dünyaca Türk, Fransız ve Çin mutfakları meşhurdur.

Dede Korkut Hikâyelerinde, beyler toy verir, ‘’attan aygır, deveden buğra, koyundan koç kırdırılır’’ , toplu yemekler yenirdi. Üretimin kesilmemesi için erkek hayvan kesilirdi. Keza erkeç eti de sevilerek tüketilirdi. Toylarda ‘’yahni’’ yemeği tercih edilirdi. Etin hangi tarafından kimin yiyebileceği belliydi. Toplu yemeklerin isimleri şunlardı, düğün yemeği (küdenke aş), sünnet yemeği (sünnet aşı), ad, san alma yemeği (ad aşı), doğum yemeği (togum aşı), arkadaş yemeği (koldaş aşı), ölü yemeği (yoğ/yuğ aşı)…

Uçsuz bucaksız Türkistan bozkırlarında keşik, yılkı ve sürü sayıya gelmeyecek çoğunluğa sahipti. Hayvan varlığının gücü, eti, sütü, derisi ve yünü yararlanılan unsurlarıydı.

Hayvansal besinlerle beraber doğal ve tarımı yapılan yiyeceklerin de yetiştirilip tüketildiği bilinmektedir. Buğday, değişik işlemlerden geçirilerek farklı besinler hazırlanırdı. Nimet olarak bilinen ekmeğin kutsal bir özelliği vardı. Halen  ekmek kırığının yerden alınıp öpülerek başa götürülmesi ve ayak değmeyecek bir yere bırakılması bu yüzdendir. Buğday, arpa, darı, burçak, susam ve pirinç tarımı yapılıyordu. Divanü Lugat-it Türk’te buğday kelimesi geçmektedir. Batı Türkleri buğdaya, ‘’aşlık’’ yarma ve bulgura ‘’yarmaş’’ demekteydi. Buğday unundan yufka (yuğa, yupka) ekmeği, yarmaşı kavurarak  kavurmaç (kavurga), etle pişirirek keşkek yaparlardı. Keşkek, bir toy yemeğiydi.

Yazının başlığını özellikle Emirdağ Buğdayı olarak yazdım. Çünkü salnamelerde Emirdağ buğdayı Anadolu’nun en birinci mahsüllerindenbiri olarak tanımlanmaktadır. Emirdağ,     “Buğdayı Anadolu’nun en birinci mahsulâtından olub ayrı dâneleri sarı ve ufak dâneli Beyaz ve Topuz nâmlarıyla iki nev‟i olarak develerle Bursa‟ya naklederler. Pek makbuldür” denilmektedir. Emirdağ buğdayı makbul bir ürün olduğu için benzerlerine göre daha yüksek fiyattan alıcı bulduğu belirtilmektedir. Günümüzde de yöre semt pazarlarında Emirdağ  buğdayından yapılan bulgur alıcı bulmaktadır. Emirdağ bulguru adıyla satılan bu ürünün yemeği çok sevilmektedir.

Emirdağ halkının hayvancılık ve tarıma dayanan ekonomik yapısı çeşitlenmeden önce hayatın akışı bu iki meslek üzerinden anlamlandırılıyordu. Koç katımı, döl zamanı, yayla zamanı, kırkım günü, süt sağımı, yaylak, güzlek, kışlak…hayvancılıkla ilgili zaman tarifleriydi. Tarımla ilgili de; ekim-dikim zamanı, çapalama, harman zamanı, bulgur gecesi, bağ-bostan bozma… gibi  kelimeler kullanılırdı.

Emirdağ buğdayından bulgurun hazırlanması yoğun emek ve imeceyle yapılırdı. Buğdayın yıkanıp seçilmesi, kaynatılması, sokularda dövülerek kapçağının ayrılması, el değirmeninde çekilmesi, iriliğine göre sınıflandırılması… türkülerle oyunlarla topluca uygulanırdı.

Bulgur gecesinde kızların söylediği iki türkü dörtlüğünü yazıma alıyorum:

“Oynadık oynadık  geri oturduk
Üç kile bulguru ne tez bitirdik
Ufacık kızların uykusu gelmiş
Işığınan evlerine götürdük

Evimizin önü bulgur sokusu
Geçti m’ola yâr babayın öfkesi
Sana diyom sana ey nazlı yârim
Bana giydirdiler ölü soykası”

Emirdağ buğdayının iki özel adı  beyaz ve topuz, halk tarafından halen üretimekte midir? Atalık tohum olarak mevcut mudur? Tarım ve Orman Bakanlığıın ilgili araştırma merkezlerinin mevcut ürünleri arasında söz konusu buğdayların var mıdır? Emirdağ Ziraat Odasının bu konuda bilgi ve araştırması bulunmakta mıdır? Gönlümüz Emirdağ’a mahsus bu iki ürünün kaybolup gitmesine razı değildir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Güreş Şampiyonası’nda, grekoromen stilde milli sporcular Rıza Kayaalp, Ekrem Öztürk ve Yunus Emre Başar, finale yükseldi. Türkiye Güreş Federasyonundan yapılan açıklamaya göre, Polonya’nın başkenti Varşova’da devam eden şampiyonada Avrupa ve dünya şampiyonu, olimpiyat ikincisi milli güreşçi Rıza Kayaalp, 130...
Schaerbeek belediyesi, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 yılında, Mehmet Bilge’nin sorumluluğunda yapılması beklenen çok sayıda projenin gerçekleştirilemediği açıklandı. Bu kapsamda güvenlik ve asayişten sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Mehmet Bilge, Schaerbeek belediyesinde yer alan derneklere işbirliği sunuyor. Bu konuda yapılan açıklamada, belirlenen...
Millet hayatında iz bırakmış uluların hayat ve eserleri milletin hafızasında yer bulan hem miras hem de emanettir. Devlet adamları ve düşünce insanlarının  yaptıkları eylem ve söyledikleri sözler, tarihi süreç içinde devam edegelen milli hayatın içerisinde nesilden nesile aktarılır. Milletin yaşayan...
Avrupa Parlamentosunda (AP) yapılan oylamada milletvekilliği kaldırılan aşırı sağcı Altın Şafak Partisi üyesi Yannis Lagos tutuklandı. Yunan basınının emniyet kaynaklarına dayandırdığı haberde, daha önce Türk bayrağını yırtarak provokasyon yapmaya çalışan Lagos’un, dokunulmazlığının kaldırılmasından kısa süre sonra Brüksel’de tutuklandığı belirtildi. Irkçı...
Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin liderleri, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı geliştirilen aşılar ve salgın tedbirlerini görüşmek üzere video konferans yöntemiyle bir araya gelecek. AB Liderler Zirvesi, 25-26 Şubat’ta düzenlenecek. Zirvenin ilk gününde, aşı üretiminin artırılması amacıyla AB’nin ve üye ülkelerin neler yapabileceği,...
Türk Hava Yolları (THY), Türkiye’ye seyahat edecek yolcuların 15 Mart’tan itibaren uçuşlarından önceki son 72 saat içerisinde Türkiye’ye giriş formu doldurmaları gerektiğini duyurdu. THY, Türkiye’ye gelecek yolcuların yarından itibaren uçuşlarından önceki son 72 saat içerisinde, ‘http://register.health.gov.tr’ adresindeki Türkiye’ye giriş formunu doldurmaları gerektiğini bildirdi. THY’nin sosyal...
Belçika’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla mücadele amacıyla ocak ayında alınan gerekli olmayan seyahatleri yasaklama kararı bugün itibarıyla kaldırıldı. Belçika hükümetinin, üçüncü dalga ve Kovid-19’un yeni türleriyle mücadele için 27 Ocak’tan beri uyguladığı zorunlu olmayan seyahatlerin kısıtlanmasına son verildi. Kısıtlama...
Adalet Bakanı Vincent Van Quickenborne, kırmızı bölgelerden döndükten sonra birinci ve günde Kovid-19 testlerini yaptırmayan vatandaşların 250 euro’luk para cezası verileceğini açıkladı. Akşam saatlerinde Bakan ve Başsavcılar Koleji’nden bu yönde bir genelge gönderildi. Seyahatten dönenlerin, Belçika Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsünü...
Hadise iki şarkılık “Aşka Kapandım” single çalışmasını Pasaj Müzik etiketiyle yayınladı. Yeni çıkan albümde “Olsun” ve “Sen Hiç Yorulma” adlı iki şarkı bulunuyor. “Olsun” adlı slow şarkısına çıkış klibi çekilmiş. Bu duygusal şarkının sözleri Yıldız Tilbe ve Devrim Karaoğluna ait. Karaoğlu şarkının müzik ve düzenlemesinide üstlenmiş. Sade olan klibin senaryosu...
Belçika’nın başkenti Brüksel’de ikamet eden ancak yıllardır ağır derecede hasta olan ve hastalığına bir türlü teşhis konulamayan Neşe Köksal’a, Türkiye Cumhuriyeti sağlık bakanlığı kucak açtı. Yıllardır eşinin sağlığına tekrar kavuşması için mücadele eden Abdullah Köksal’ın çağrısını geri çevirmeyen T.C. Brüksel...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler