YeniVatan Belçika

“Emirdağ Bağları”

“Emirdağ Bağları”

Türkistan’da  eski çağlardan  başlayarak  bağcılık ve üzüm üretimi bilinmekteydi.  Bağcılık ve üzüm üretimi Türkistan’dan Çin’e de geçmiştir. Bugün Tarım havzası ve Turfan bölgesi üzüm üretimi konusunda dünya ölçeğinde bir üne sahiptir. 50’den fazla üzüm çeşidi  üretilen bu bölgede  halkın başlıca geçim kaynağı üzüm ve üzümden yapılan ürünlerden sağlanmaktadır.  Üzüm, Türkistan’da hekimlikte kullanılan  şifa verici bir meyvedir. Yara ve çıbanlarda, yüksek ateşte üzüm karışımı ilaçların tedavi edici özelliği biliniyor ve uygulanıyordu.

Kaşgarlı Mahmut, Divan-ı Lugat’it Türk adlı eserinde üzüm, ‘üzüm’ olarak geçer. Üzümün koruk hâline ‘tarka/talka’, alacalanmasına ‘alarma’, olgunlaşmasına ‘tatıglanmak’ denir.

Anadolu’da da bütün medeniyetler döneminde bağcılık ve üzüm yetiştirme mevcuttu. Arkeolojik kalıntılarda bulunan kabartmalar ve küpler bunun en önemli belgelerindendir.

Bağ bozumu şenlikleri bağcılık tarihiyle beraber yürümektedir. Bağcılık yapan toplumlarda bu şenlikler eylül ayı sonlarına doğru yapılır. Ülkemizde de bağ bozumu şenlikleri kitlesel törenlerle kutlanmaktadır.

Eski Yunan toplumunda  şarap tanrısı Dionysos adına  bağ bozumu şenlikleri düzenlenmiştir. Günümüzde Anadolu’da yapılan şenliklerin bununla ilgisi yoktur. Bağ bozumu şenlikleri Türkistan’da da yapılmaktadır. Anadolu’da yapılan  bağ bozumu şenlikleri kadim kültürümüzün bir devamıdır.

Emirdağ’da bağcılık ve üzüm üretme işleri özellikle 1935 – 1936  yıllarında Hamzahacılı Köyü civarında Pınarbaşı mevkiinde ilçeye bağlı 99 köy ve 3 bucağın iştirakiyle Ziraat Vekâleti (Tarım Bakanlığ)’nin  izniyle yaklaşık 200 dekarlık alanda “Köyler Ortak Fidanlığı” adı altında bir fidanlık tesis edilmesiyle ağırlık kazanmıştır.  Bu fidanlık halk arasında “Millet Bahçesi” olarak anılırdı.  

Fidanlık,  yöre  halkına örnek olarak gösterilecek, halkın özel bahçeler kurması sağlanacaktır. Bu bakımdan fidanlıkta üretilen aşılı meyve fidanı ve bağ çubuğu halka dağıtılmıştır. Emirdağ halkı , fidanlıktan aldıkları fidan ve çubukları özel mülklerine dikerek meyve ihtiyaçlarını sağlamaya çalışmıştır. Mülki âmirlerin sıkı takibi ile Bucak, Karacaören, Keçili Boğazı, Göynük, Boztoprak, Karacalaraltı, Horan, Soğukkuyu, Kabaklar, Ekizce, Tabanlı Yurdu, Tez Ovasında bağlıklar ve meyve bahçeleri kurulmuştur.

Nisan’dan Eylül ayına kadar adını yazdığımız bu yerler, yemyeşil bahar gelinliğini giyer, meyve ağaçlarının çiçekleri rayihalarını gökyüzüne salardı.  Bülbül sesleri, çocuk gülüşlerine karışır, hayatın yeni bir başlangıcı olan bahar ruhlara dolardı. Sevda türküleri Çaydere boyunca  nevruzun donanmasına eşlik ederdi. Dayım Nuri Demir (nam-ı diğer Seyerekbasan)’in türküleri gönülden gönüle akardı:

“Suvermez bağında yeşil üzüm var
Eğlen kaşı karam bir çift sözüm var
Utandım da diyemedim yüzüne
Benim sende ta küçükten gözüm var”

Bağlık mevkilerine bakım ve koruma amaçlı bağ evi, bağ damı, yaz damı, huyma (hayme), alayçık, topakev  barınakları yapılırdı. Kerpiç, kamış, ağaçtan yapılan evler, tek odalı olup  önünde balkon bulunurdu. Bu evler ağıtlara da konu edilirdi. Araştırmacı yazar Ömer Faruk Köse’nin arşivinden aldığımız  dörtlükte bu durum açıklanmaktadır:

“Yaz damı yaptırdım topakev gibi
İçine oturttum belli bey gibi
Gözleri bakıyor canı sağ gibi
Hakkım helal olsun kaymak yağ gibi”

Doğu-batı yönünde Pınarbaşı’ndan Keçili Boğazı’na, güney- kuzey yönünde Karacalar, Tez ve Çatallı’dan  Boynuyoğunlu yurtlarına kadar “Yeşil Emirdağ” bağları zümrütün her tonunu cömertçe sergilerdi. Yeşil Emirdağ biz özlemin adıydı. Bu özlem, Mille Bahçesi’nin fidan ve çubuklarıyla sağlanmıştı.

Bağ bozumlarının sonunda halk yoğun bir çalışma ortamına girerdi. Pekmez, ağda, pestil yapımı için kazanlar kurulur, imece yoluyla çalışılırdı. Üzüm kurutmak için sergiler kurulurdu. Hevenklik üzümler seçilerek asılırdı.

Emirdağ merkezde  devegözü ve gelinparmağı cinsi üzümler sofralık olarak çok tutulurdu. Bu yüzden pazar günleri Karacalar’dan getirilen bu üzümler halk tarafından satın alınırdı.

1970’lere doğru Emirdağ, sosyal, ekonomik ve kültürel olarak büyük bir değişim yaşamaya başladı. İç ve dış göç yüzünden nüfus azalırken bağlar, bahçeler, tarlalar, yaylalar boşaldı. Her ailenin kendi ihtiyacını yetiştirmesi ve üretmesi sona erdi. Yoğun emek gücüne dayalı işlerde çalışmak üzere insanlar büyük şehirlere ve yurt dışına gitti.Böylece  eski güzellikler hatıralarda kaldı.

Millet Bahçesi tekrar canlandırılabilir mi? Üzüm bahçeleri tekrar kurulabilir mi? Alibeyce köyünde kurulan meyve bahçesi örneği üzüm için de gerçekleştirebilinir mi? Karacalar köyündeki bağ projesi hangi aşamadadır?

Haydi yeniden yeşillendirelim Emirdağ  bağlarını…

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Doğma büyüme Heusden-Zolder ve Beringen’li olan Uğur Kabak, 25 yıldır Hapkido dövüş sanatlarıyla ilgilenip Büyük usta olarak yaşamını sürdürmektedir. 2017’de Kore’ye davet edilip ustalığını belgeleyen Kabak, dört yıllık uğraş sonrası 8.Dan’a laik görüldü ve sertifikası Kore’den kendisine gönderildi. Hapkido’yu tanımlıyan...
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesinde Uygur Türklerine yönelik baskılar ve insan hakları ihlalleri nedeniyle Çinli bazı yetkililere yaptırım uygulama konusunda anlaştı. AB ülkelerinin Brüksel’deki büyükelçilerinin uzlaşısıyla Çinli 4 yetkili ile bir kuruluşa yaptırım uygulanması bekleniyor. Kararın ve yaptırım uygulanacak...
Suriye muhalefetinin temsilcileri, Suriye Anayasa Komitesi çalışmalarının ilerleyebilmesi için Avrupa Birliği’nden (AB) Esed rejimine yönelik ilave yaptırımlar dahil olmak üzere destek talep etti. Suriye Yüksek Müzakere Heyeti Başkanı Enes el-Abde ile Suriye Anayasa Komitesinde muhaliflerin eş başkanı Hadi el-Bahra, Avrupa...
Belçika hükümeti, geçen yaz eczaneler vasıtasıyla halka ücretsiz dağıtılan 15 milyon kumaş maskenin “sağlığa zararlı olabilecek maddeler” içerdiği gerekçesiyle önlem amaçlı kullanılmamasını istedi. Hükümetin kararı, Belçika Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsünün maskelerle ilgili hazırladığı raporun sızmasının ardından alındı. Raporda maskelerin gümüş ve titanyum...
Rahmân ve Rahîm olan Yüce ALLAH’ın (c.c.) adıyla… Hamd âlemlerin Rabbi ALLAH (c.c.) içindir. Salât ve Selâm Peygamber efendimiz Hazret-i Muhammed Mustafa (s.a.v)’in âli’nin ve ashâbinin üzerine olsun inşaallah. Amin. Hazreti Allah (c.c.) Kur’an-ı Keriminde şöyle buyuruyor: “Kulunu (Muhammed aleyhissalâtü...
SunExpress, misafirlerine uçuşlarda esneklik sağlayan Korona Garanti Paketi hizmetini devreye aldı. SunExpress’ten yapılan açıklamaya göre, şirket, Kasım 2020’de hayata geçirdiği SunFlex uygulamasıyla yolcularına, rezervasyon yaparken tercih ettikleri tarifeler doğrultusunda uçuşlarından belirli bir süre öncesine kadar ücretsiz rezervasyon değişikliği yapma imkanı tanıyor....
Avrupa Birliği (AB) kurumları ve NATO’ya ev sahipliği yapan Belçika’nın başkenti Brüksel’de şehir içi trafikte araçlar için hız sınırı 30 kilometreye indirildi. Yeni kural 2021’in ilk günü itibarıyla yürürlüğe girdi. 30 kilometrelik hız limiti bazı ana yollar dışında şehrin tamamında uygulanacak....
FIBA Kadınlar Avrupa Ligi ile Avrupa Kupası organizasyonlarında 2021- 22 sezonunda mücadele edecek takımlar belli oldu. FIBA’dan yapılan açıklamada iki turnuvada ve elemelerinde gelecek sezon mücadele edecek takımların belirlendiği, 19 Ağustos’ta Almanya’nın Freising kentinde kuraların çekileceği belirtildi. Buna göre, Kadınlar...
Avrupa Birliği’nin (AB) ilaç düzenleyicisi Avrupa İlaç Ajansı (EMA), yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı geliştirilen BioNTech-Pfizer aşısının normal buzdolabı koşullarında 1 aya kadar muhafaza edilebileceğini bildirdi. EMA, BioNTech ve Pfizer tarafından geliştirilen “Comirnaty” adlı aşının saklama koşulları hakkındaki tavsiyede değişiklik...
Fenerbahçe HDI Sigorta Erkek Voleybol Takımı, CEV Şampiyonlar Ligi A Grubu 2. etap mücadelesinde yarın Belçika temsilcisi Lindemans’la karşılaşacak. Şampiyonlar Ligi’nde grup müsabakaları, bu sezon yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını tedbirleri kapsamında iki ayak şeklinde oynanıyor. A Grubu’nda Polonya’dan PGE Skra ve Grupa Azoty, Belçika’dan Lindemans takımlarıyla...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler