Site Rengi

YeniVatan Belçika

“Emir Dağlarının manevi bekçisi: Emir Baba”

“Emir Dağlarının manevi bekçisi: Emir Baba”

Anadolu’nun Türkleştirilmesinde önemli görevler yerine getiren Emirdağ yöresi Türkmenleri, askeri fetihten sonra kurdukları tekke ve zaviyelerle kültürel  yönden de çalışmaya başlamışlardır. Zaman içerisinde vefat eden ulu kişiler için türbe ve yatırlar yapılmış ve  halkın türlü amaçlarla ziyaret ettikleri yerler haline gelmiştir. Türbe ve yatırların pek çoğunun mezarı ve kimliği bilindiği halde bazılarının mezar yerleri kaybolmuş,sadece mevki olarak adı kalmıştır.Durum böyle olmakla birlikte bu türbe ve yatırlar kişisel ve toplu olarak özellikle Hıdırellez’de ziyaret edilmektedir. Araştırmamız sırasında bazı türbe ve yatırların çok bakımlı olduğu, kimlikleri konusunda bilgi bulunmadığı, bazılarının ise çok derme çatma bir görünüşe sahip olduğuna tanık olduk. Türbe, yatır ve mezarlıklar bir uygarlık ölçüsüdür. Yerel yöneticilerin bir bakıma tapu senedimiz olan bu mekanlara gereken ilgiyi göstereceklerine inanmak istiyoruz.

Emirdağ yöresi türbe ve yatırları ziyaret konusunda  halkın duyarlılığı bulunmaktadır. Yatırlara bağlanmak, dilekdilemek, adakadamak, şifa ummak, umut beklemek gibi amaçlarla yapılan ziyaretler yoğun olarak yaşamaktadır.Çocuk istemi ile yapılan ziyaret sonunda doğan çocuklara yatırın adı verilir.

Ağaçlara çaput bağlama veya çalama, Türk halk inancında kutsal sayılan bir nesneye veya varlığa çaput bağlama anlamına gelir. Yapılan eyleme ‘Çalama/Calama’ denir. Uluğ Kayın inancıyla bağlantılıdır. Mayalamak sözcüğü Türkçede çalmak fiili ile ifade edilir. Bu bağlamda bir düşüncenin, isteğin kutlu bir yere mayalanması gibi algılanabilir. Kurbanlık koçlara kurdele bağlanması da yine bu anlayışla alakalıdır. İslam dini bu tür yaklaşımları kesin olarak yasaklamıştır. Çalamak (çaput bağlamak) fiili ile de kullanılır. Çalmak sözcüğünün bir anlamı da kumaşı kesmek olarak yer alır. Yal/Al anlayışı ile de bağlantılı olabilir. Bu gelenek eski Türk inançlarından miras kalmıştır.

Bu geleneğin özüne inildiğinde çaput bağlanan ağaçlar sıradan ağaçlar değildir, o kültüre göre “bilgeliği” temsil eden yaşlı ağaçlardır. Ağaçlar kökleriyle toprak anaya uzanırken, dallarıyla da göğe yükselirler. Ağaçlargök ve yer enerjisinin dengesini sağlar.  Gökten aldığı enerjiyi, yerden aldığı suyla birleştirir, kendine besin üretirken insanlara da yaşam gücü içeren oksijeni sağlar. Bu enerji çevrimi “yukarıda olan aşağıda olana benzer” mantığıyla iki taraflıdır. Eski insanlar ağaçların toprağın bilgeliğini aldıklarını söylerler. Haliyle bir ağaçla konuşmak ve onun bilgeliğine ortak olmak eskiden oldukça önemliydi. Hatta cevap verdiğine bile inanılırdı. Veya bir ağaca sarınıldığı zaman  enerji dengelenir. 

İşte bu yüzden istekleri ağaçların ruhlarına fısıldayarak  o dileğin evrene ve toprağa taşıyacağına inanılırdı, bu yüzden dilekler söylenerek enerji ağaca “bağlanırdı”. Fiziksel bağlama işlemi aynı zamanda ruhsal enerjiyi bağlamak içinde kullanılır. Enerji yüklenmiş bez, ağaca bağlandığında enerji ağaca aktarılır ve ağacın bunu evrene taşıması beklenilirdi.

Emirdağ’da her yerleşim yerindeki halkın çaput bağlayarak dilekte bulundukları ve AZAT denilen ulu ağaçları bulunurdu.Bu ağaçlar genellikle türbe ve yatır çevresinde olurdu.Nevruz,Hıdırellez günlerinde toplu olarak yatırlar ziyaret edilerek ağaçlara çaput bağlanırdı. Yatır ve türbe çevresinde bulunan ağaçlara çaput bağlama geleneği  tamamen terk edilmiştir.

Emirdağ yöresi halkı geçmiş dönemlerle idari ve kültürel beraberliği olan Bolvadin, Seyitgazi ve Bayat yatırlarını da ziyaret ederler. Yunus Emre’nin mezarı da ziyaret edilip dilek dilenir.

Emirdağ türbe yatırlarının çoğu ahi şeyh ve mensuplarına, gazi dervişlere, Allah dostlarına aittir.

Yöre halkı arasında yatırların en ulusu olarak kabul edilen Emir Baba ile ilgili araştırmamı sizlerle paylaşmak istiyorum. Emir Baba’nın kimliği hakkında değişik rivayetler vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

1-1530 Osmanlı belgelerinde Emirdağ yöresinde adı geçen ve bugün mevcut olmayan Emirâbidi köyünde oturan şeyhtir.

2- Battal Gazi’nin silah arkadaşı bir Türkmen beyi ve şeyh olduğuna dair kuvvetli deliller bulunmaktadır.

3-Asıl adı Abadi Veli’dir. Hacı Bektaşi Veli’nin ahfadından Mahmut Hayrani’nin büyük kardeşi Haydar Ata’nın oğludur. Horasan doğumlu olup 1200’lü yıllarda Anadolu’ya gelmiş ve Bizanslılarla yapılan savaşta şehit düşerek şimdiye türbesine gömülmüştür. Türbe, Emir dağlarının doruğunda olup bina örme taştan ve üstü kapalıdır.

Horasan erenlerinden olan Emir Baba kendi adıyla anılan Emir dağlarının doruğuna defnedilmiştir. Emir Baba’nın Selçuklu komutanlarından Afşin Bey, Emir Afşin ve Emir Mengücük’ün kimlikleri ile karıştırıldığı görülmektedir. Bu komutanlarla isim benzerliği vardır.

Yöre halkıtarafından ziyaret edilen Emir Baba, çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar gelmektedir. Doğan çocuk erkek olursa Emir adı verilir. Yaylacı Türkmenler mutlaka ziyaret eder,kurban kesip dilekte bulunurlar.

Emir Baba Çanakkale ve Dumlupınar Savaşları esnasında durmadan topla ateş ettiği, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında türbenin bulunduğu yerden top seslerinin geldiği rivayet edilir. Adaçal’ın eteğinde yatan Yorgun Dede ile haberleştikleri söylenir.

Carullah, Emirdağ’da yaşan Türkmen beyi Emir Baba’nın tek oğludur. Carullah Sultandağ’ında oturan başka bir Türkmen beyinin kızını sever. Babası kızı vermeyince sevgililer kavuşamaz ve kısa zamanda ölürler. Carullah ve kız aynı yere yan yana gömülür. Buna kızan Emir Baba, Sultandağ’ını topa tutar. Her yıl Emirdağ’ından top seslerinin geldiği rivayet edilir.

Sultan Carullah ve Abdülvahab Gazi kardeştirler. Uç beyi olarak Bolvadin’e gelirler ve yerleşirler. İki kardeş bir gün sabır denemesine kalkarlar. Abdülvahab Gazi mendiline kar koyar, Sultan Carullah ise mendiline ateş koyar ve iki mendili tavana asarlar. Biraz sonra kar konulan mendilden yavaş yavaş su akmaya başlar. Sultan Carullah kardeşine söylenir: “Kardeşim, gördük ki sen sabırsızsın. Senin mendilin içindeki kar eridi su oldu, benim mendilim içindeki ateş ise kor oldu ama mendili yakamadı. Sen sabırsızsın, seni yüksekçe bir yere defnetsinler. Beni ise herkesin gelip geçeceği bir yere defnetsinler ve eğlenmek için mezarıma gelsinler.”

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Avrupa Birliği (AB) ülkelerine geçen yıl giriş yapan düzensiz göçmen sayısının, son 6 yılın en düşük seviyesinde olduğu bildirildi. Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex), düzensiz göçe ilişkin yıllık raporunu açıkladı. Raporda, düşüşteki ana neden olarak ise merkez ve...
Waterloo polisi, Facebook’ta yayınladığı bir mesajla, araç plakası hırsızlığı yapan bir çetenin, plaka hırsızlığı konusunda geliştirdiği yeni teknik konusunda uyarıda bulundu. Waterloo polis merkezi tarafından yapılan açıklamada, yeni tekniği geliştiren çetenin, plaka üzerindeki mührü, kopya plakaya bastırdıkları ve daha sonra...
Schaerbeek belediye sakinlerini yakından ilgilendiren Cuma Pazarı konusu nihayet netliğe kavuştu. Aylardır üzerinde kaldırılsın mı kaldırılmasın mı tartışması yapılan ve kesin kaldırılacak gözüyle bakılan Cuma Pazarı, Schaerbeek belediye meclisinde sağlam muhalefet yapan Sosyalist Parti grubu sayesinde kaldırılmayacak. Tartışmanın başladığı günden...
A Milli Kadın Voleybol Takımı, 2020 CEV Tokyo Olimpiyat Oyunları Avrupa Kıta Elemeleri final maçında Almanya 3-0 yendi ve olimpiyatlara katılma hakkını elde etti.  Hollanda’nın ev sahipliğinde Apeldoorn kentinde düzenlenen turnuvanın final mücadelesine çok etkili başlayan Türkiye, üst üste bulduğu sayılarla maçın...
Beringen şehrinde doğup büyüyen Akdemir ailesinin başarılı 3 kızı Arzu, Duygu ve Dilek “immo DnA” emlak şirketini kurdular. Uzun yıllar siyaset yapan Duygu Akdemir’in de aralarında bulunduğu Akdemir Kardeşler, Beringen şehrinde Koolmijnlaan ve Stationsstraat kavşağında yepyeni bir emlak ofisi açtılar....
Avrupa kupalarında bu sezon 4 farklı organizasyonda mücadele eden Türk erkek basketbol takımları, şimdiye kadar çıktıkları maçlardaki yüzde 61,1’lik galibiyet oranıyla ilk sırada yer aldı.   Bu sezon THY Avrupa Ligi, ULEB Avrupa Kupası, FIBA Şampiyonlar Ligi ve FIBA Avrupa Kupası’na...
Avrupa Parlamentosu (AP), Türk bayrağını yırtan ırkçı Yunan milletvekili Ioannis Lagos’a 7 günlük ödenekten mahrumiyet ve 4 gün parlamento faaliyetlerine katılmama cezası verdi. AP Başkanı David Sassoli, Strazburg’daki Genel Kurul oturumunda yaptığı açıklamada, Lagos’a, “aşağılayıcı dil kullanmaktan” ve “ulusal bayrağı sembolize...
Avrupa Birliği’nde (AB), geçen yıl vatandaşların yüzde 60’ı internet üzerinden alışveriş yaptı. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), AB ülkelerinde 2019 yılında internet üzerinden alışveriş yapma oranlarını yayımladı. Buna göre, AB’de internet üzerinden alışveriş yapma oranı 2009’da yüzde 32 seviyesinde bulunurken, bu...
Kovid-19 Virüsünün yayılmasını önlemek amacıyla Hükümetin aldığı tedbirlere ilave olarak, Saint-Josse Belediye Yönetimi inisiyatifiyle, yeniden kullanılabilir maskeler, 21 Nisan Salı gününden itibaren, Saint-Josse Belediyesi sakinlerine evlerinde dağıtacak. Saint-Josse Belediye Başkanı Emir Kir; “Bezden el yapımı maskeler, belediye görevlilerimiz tarafından, her...
Brüksel Havalimanı’nda yer hizmetleri sunan ve yaklaşık bin 500 kişiyi istihdam eden Swissport Belçika, iflas başvurusunda bulunacağını bildirdi. Brüksel Zaventem Havalimanı’nda faaliyet gösteren Swissport firması, operasyonların sonlandırılacağını duyurdu. Açıklamada, firmanın Belçika’daki yer hizmetlerinden yıllardır zarar ettiği, son dönemde gelecek beklentilerinin...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler