YeniVatan Belçika

“Emir Dağlarının manevi bekçisi: Emir Baba”

“Emir Dağlarının manevi bekçisi: Emir Baba”

Anadolu’nun Türkleştirilmesinde önemli görevler yerine getiren Emirdağ yöresi Türkmenleri, askeri fetihten sonra kurdukları tekke ve zaviyelerle kültürel  yönden de çalışmaya başlamışlardır. Zaman içerisinde vefat eden ulu kişiler için türbe ve yatırlar yapılmış ve  halkın türlü amaçlarla ziyaret ettikleri yerler haline gelmiştir. Türbe ve yatırların pek çoğunun mezarı ve kimliği bilindiği halde bazılarının mezar yerleri kaybolmuş,sadece mevki olarak adı kalmıştır.Durum böyle olmakla birlikte bu türbe ve yatırlar kişisel ve toplu olarak özellikle Hıdırellez’de ziyaret edilmektedir. Araştırmamız sırasında bazı türbe ve yatırların çok bakımlı olduğu, kimlikleri konusunda bilgi bulunmadığı, bazılarının ise çok derme çatma bir görünüşe sahip olduğuna tanık olduk. Türbe, yatır ve mezarlıklar bir uygarlık ölçüsüdür. Yerel yöneticilerin bir bakıma tapu senedimiz olan bu mekanlara gereken ilgiyi göstereceklerine inanmak istiyoruz.

Emirdağ yöresi türbe ve yatırları ziyaret konusunda  halkın duyarlılığı bulunmaktadır. Yatırlara bağlanmak, dilekdilemek, adakadamak, şifa ummak, umut beklemek gibi amaçlarla yapılan ziyaretler yoğun olarak yaşamaktadır.Çocuk istemi ile yapılan ziyaret sonunda doğan çocuklara yatırın adı verilir.

Ağaçlara çaput bağlama veya çalama, Türk halk inancında kutsal sayılan bir nesneye veya varlığa çaput bağlama anlamına gelir. Yapılan eyleme ‘Çalama/Calama’ denir. Uluğ Kayın inancıyla bağlantılıdır. Mayalamak sözcüğü Türkçede çalmak fiili ile ifade edilir. Bu bağlamda bir düşüncenin, isteğin kutlu bir yere mayalanması gibi algılanabilir. Kurbanlık koçlara kurdele bağlanması da yine bu anlayışla alakalıdır. İslam dini bu tür yaklaşımları kesin olarak yasaklamıştır. Çalamak (çaput bağlamak) fiili ile de kullanılır. Çalmak sözcüğünün bir anlamı da kumaşı kesmek olarak yer alır. Yal/Al anlayışı ile de bağlantılı olabilir. Bu gelenek eski Türk inançlarından miras kalmıştır.

Bu geleneğin özüne inildiğinde çaput bağlanan ağaçlar sıradan ağaçlar değildir, o kültüre göre “bilgeliği” temsil eden yaşlı ağaçlardır. Ağaçlar kökleriyle toprak anaya uzanırken, dallarıyla da göğe yükselirler. Ağaçlargök ve yer enerjisinin dengesini sağlar.  Gökten aldığı enerjiyi, yerden aldığı suyla birleştirir, kendine besin üretirken insanlara da yaşam gücü içeren oksijeni sağlar. Bu enerji çevrimi “yukarıda olan aşağıda olana benzer” mantığıyla iki taraflıdır. Eski insanlar ağaçların toprağın bilgeliğini aldıklarını söylerler. Haliyle bir ağaçla konuşmak ve onun bilgeliğine ortak olmak eskiden oldukça önemliydi. Hatta cevap verdiğine bile inanılırdı. Veya bir ağaca sarınıldığı zaman  enerji dengelenir. 

İşte bu yüzden istekleri ağaçların ruhlarına fısıldayarak  o dileğin evrene ve toprağa taşıyacağına inanılırdı, bu yüzden dilekler söylenerek enerji ağaca “bağlanırdı”. Fiziksel bağlama işlemi aynı zamanda ruhsal enerjiyi bağlamak içinde kullanılır. Enerji yüklenmiş bez, ağaca bağlandığında enerji ağaca aktarılır ve ağacın bunu evrene taşıması beklenilirdi.

Emirdağ’da her yerleşim yerindeki halkın çaput bağlayarak dilekte bulundukları ve AZAT denilen ulu ağaçları bulunurdu.Bu ağaçlar genellikle türbe ve yatır çevresinde olurdu.Nevruz,Hıdırellez günlerinde toplu olarak yatırlar ziyaret edilerek ağaçlara çaput bağlanırdı. Yatır ve türbe çevresinde bulunan ağaçlara çaput bağlama geleneği  tamamen terk edilmiştir.

Emirdağ yöresi halkı geçmiş dönemlerle idari ve kültürel beraberliği olan Bolvadin, Seyitgazi ve Bayat yatırlarını da ziyaret ederler. Yunus Emre’nin mezarı da ziyaret edilip dilek dilenir.

Emirdağ türbe yatırlarının çoğu ahi şeyh ve mensuplarına, gazi dervişlere, Allah dostlarına aittir.

Yöre halkı arasında yatırların en ulusu olarak kabul edilen Emir Baba ile ilgili araştırmamı sizlerle paylaşmak istiyorum. Emir Baba’nın kimliği hakkında değişik rivayetler vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

1-1530 Osmanlı belgelerinde Emirdağ yöresinde adı geçen ve bugün mevcut olmayan Emirâbidi köyünde oturan şeyhtir.

2- Battal Gazi’nin silah arkadaşı bir Türkmen beyi ve şeyh olduğuna dair kuvvetli deliller bulunmaktadır.

3-Asıl adı Abadi Veli’dir. Hacı Bektaşi Veli’nin ahfadından Mahmut Hayrani’nin büyük kardeşi Haydar Ata’nın oğludur. Horasan doğumlu olup 1200’lü yıllarda Anadolu’ya gelmiş ve Bizanslılarla yapılan savaşta şehit düşerek şimdiye türbesine gömülmüştür. Türbe, Emir dağlarının doruğunda olup bina örme taştan ve üstü kapalıdır.

Horasan erenlerinden olan Emir Baba kendi adıyla anılan Emir dağlarının doruğuna defnedilmiştir. Emir Baba’nın Selçuklu komutanlarından Afşin Bey, Emir Afşin ve Emir Mengücük’ün kimlikleri ile karıştırıldığı görülmektedir. Bu komutanlarla isim benzerliği vardır.

Yöre halkıtarafından ziyaret edilen Emir Baba, çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar gelmektedir. Doğan çocuk erkek olursa Emir adı verilir. Yaylacı Türkmenler mutlaka ziyaret eder,kurban kesip dilekte bulunurlar.

Emir Baba Çanakkale ve Dumlupınar Savaşları esnasında durmadan topla ateş ettiği, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında türbenin bulunduğu yerden top seslerinin geldiği rivayet edilir. Adaçal’ın eteğinde yatan Yorgun Dede ile haberleştikleri söylenir.

Carullah, Emirdağ’da yaşan Türkmen beyi Emir Baba’nın tek oğludur. Carullah Sultandağ’ında oturan başka bir Türkmen beyinin kızını sever. Babası kızı vermeyince sevgililer kavuşamaz ve kısa zamanda ölürler. Carullah ve kız aynı yere yan yana gömülür. Buna kızan Emir Baba, Sultandağ’ını topa tutar. Her yıl Emirdağ’ından top seslerinin geldiği rivayet edilir.

Sultan Carullah ve Abdülvahab Gazi kardeştirler. Uç beyi olarak Bolvadin’e gelirler ve yerleşirler. İki kardeş bir gün sabır denemesine kalkarlar. Abdülvahab Gazi mendiline kar koyar, Sultan Carullah ise mendiline ateş koyar ve iki mendili tavana asarlar. Biraz sonra kar konulan mendilden yavaş yavaş su akmaya başlar. Sultan Carullah kardeşine söylenir: “Kardeşim, gördük ki sen sabırsızsın. Senin mendilin içindeki kar eridi su oldu, benim mendilim içindeki ateş ise kor oldu ama mendili yakamadı. Sen sabırsızsın, seni yüksekçe bir yere defnetsinler. Beni ise herkesin gelip geçeceği bir yere defnetsinler ve eğlenmek için mezarıma gelsinler.”

Ahmet Urfalı

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Michel Preud’homme, Belçika Futbol Federasyonu’nun 125. yıldönümü dolayısıyla düzenlenen ankette taraftarlar tarafından tarihin en iyi Belçikalı kalecisi seçildi. Milli takım kalesini 58 kez savunan ve 1990 ile 1994 dünya kupalarına katılan Preud’homme, Amerika Dünya Kupası’nda (1994 Dünya Kupası) en iyi...
Almanya’nın başkenti Berlin’de düzenlenen gösteride yeni tip koronavirüs (Kovid-19) önlemleri protesto edildi. “Querdenken 30” adlı oluşumun yaklaşık 100 üyesi, Kovid-19 önlemlerini protesto etmek amacıyla Alexanderplatz Meydanı’nda toplandı. Hükümetin Kovid-19 salgınının yayılmasını engellemek amacıyla aldığı önlemlere tepki gösteren eylemciler, tedbirlerin hemen kaldırılmasını istedi. Geniş...
Almanya’da yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı 27 Aralık’tan bugüne kadar aşı yaptıranların sayısının 188 bin 553 kişiye ulaştığı bildirildi. Almanya’da bulaşıcı hastalıklar alanında çalışmalar yürüten Robert Koch Enstitüsünden (RKI) yapılan açıklamaya göre, ülkede son 24 saatte 21 bin 87 kişi aşı oldu. Böylelikle bugüne kadar...
Saint-Josse belediyesi sınırları içerisinde yer alan bir karakolda tutukluyken hayatını kaybeden Gine asıllı İbrahima B.’nin otopsi raporu açıklandı. Rapora göre İbrahima’da kalp kusuru vardı ve bazı çevreler tarafından iddia edildiği gibi uyuşturucu izine rastlanmadı. Konuya ilişkin Belçika basınına açıklama yapan...
Bir ülkenin alfabesi ile oynar camilerini ahıra çevirip depo olarak kullanır, minaresinden ezanı kısar aslını tahrip eder, âlimlerini darağacında sallandırır, okullarında biremen mızıkacılarını okutursan, ecdadın kabir taşını okuyamayacak hale gelir neslin, avlu duvarında hellik eder cihahanda hüküm süren atanın kabrini....
Serbest çalışanlar organizasyonu olan UCM (Union des classes moyennes) Çarşamba günü yapılacak toplantıda, spor salonlarının ve bahis acentelerinin yeniden açılması için yetki vermesini istedi. “Covid-19 nedeniyle vaka ve hastaneye yatma rakamları azalıyor. Dükkanların yeniden açılması ve Noel kutlamaları, başlayan kışa...
Belçika’da ikamet eden vatandaşlara sosyal hayatta karşısına çıkan tüm hususlar hakkında danışmanlık hizmeti sunan BizzDanış, zor dönem geçiren esnafa prim müjdesi verdi. Brüksel Bölge Hükümeti tarafından alınan karar doğrultusunda esnafa yapılacak yardım paketinin sunulacağını bildiren BizzDanış yetkilileri, prim hakkında bilgi...
Hollanda’da, 15 Aralık’tan bu yana yürürlükte olan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) kısıtlamaları 9 Şubat’a kadar uzatıldı. Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Sağlık Bakanı Hugo de Jonge ile düzenlediği basın toplantısında, 15 Aralık’ta yürürlüğe giren sıkılaştırılmış Kovid-19 tedbirlerinin 3 hafta daha uzatıldığını açıkladı. Rutte, alınan tedbirlere rağmen vaka sayılarının istenilen...
Almanya Birinci Futbol Ligi’nde (Bundesliga) Schalke 04, sahasında Hoffenheim’i 4-0 yenerek, ligde 30 maç aradan sonra galip geldi. Schalke 04, Bundesliga’nın 15. haftasında Veltnis Arena’da Hoffenheim’i konuk etti. Mavi-beyazlılar, karşılaşmanın ilk yarısını 42. dakikada Matthew Hoppe’nin attığı golle 1-0 önde tamamladı. İkinci yarıda...
Boz toprakta rızkını arayan insanımızın hüzünlü bir haykırışıdır bizim türkülerimiz. Türkülerimizdir, dayanılmaz hasretlerin, akıl almaz kahramanlıkların,kılıç zoruyla sağlanan iskânların, sürüp giden kavgaların,kerem yanığı sevdaların terennümü. Umudunu yitirmeyen yoksulların ortak bir yakarış dilidir bizim türkülerimiz. İsyan yoktur, ıstırap iniltilerinin ince bir...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler