YeniVatan Belçika

CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı

CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı

(AA) – Türkiye’nin 20 Temmuz 1974’te başlattığı Kıbrıs Barış Harekatı öncesinde dönemin ABD yönetiminin Türkiye’yi “Kıbrıs’ın dışında tutmaya” çalıştığı ortaya çıktı.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA) erişime açtığı gizli belgelere göre, EOKA terör örgütü lideri Nikos Sampson’un adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974’te darbe yapması ve sonrasındaki gelişmeler ABD yönetiminin o günlerdeki öncelikleri arasında başı çekti.

Yaklaşık 12 milyon sayfalık belgeler arasında dikkat çekenlerden biri 16 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı belge oldu.

Buna göre, Richard Nixon yönetiminde dönemin ABD Dışişleri Bakanı olan Henry Kissinger başkanlığında CIA, Pentagon ve birçok kurumun yöneticilerinin katılımıyla “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısı düzenlendi. Sampson darbesinin ertesi günü yapılan toplantının konusu sadece Kıbrıs oldu.

Tutanaklara göre, Kissinger toplantıya katılanlardan değerlendirmelerini aldı ve Kıbrıs konusunda izlenecek politikaları belirlemeye çalıştı.

Kissinger’ın TBMM’nin 18 Temmuz’da özel oturumla yapacağı toplantının ne anlama geldiğini sorması üzerine dönemin CIA Direktörü William Colby, “Türkiye’nin güçlerini Kıbrıs’a gönderme niyetinde olduğu” şeklinde yorumladı.

Bunun üzerine Kissinger, “Buna inanamıyorum. Makarios’u tekrar iktidarda görmek istemelerine inanamıyorum.” dedi.

Söz alan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ise Türkiye’nin askeri müdahalesinin iki amaç taşıyacağını, bunların adadaki Türk toplumu korumak ve adayı Yunanistan’a bağlama amacı taşıyan “enosis” politikasını engellemek olduğunu söyledi.

Kissinger ise yine araya girerek, “Makarios’u destekleyecekleri akla hayale sığmıyor.” diye konuştu.

Toplantının sonlarına doğru Kissinger, ABD’nin Kıbrıs’taki durumla ilgili iki amacı bulunduğunu söyledi. Kissinger, şöyle devam etti:

“Amaçlarımızdan biri durumun uluslararası boyut kazanmasını önlemek, ikincisi eğer bir iç savaş çıkarsa komünistlerin durumu suistimal etmek üzere cesaret kazanmasına karşı kendimizi hazırlamak. Yapmamız gereken ilk şey Yunanistan’ı ayrıştırmak ve bunu hemen bugün yapmak. Ayrıca Türkleri de bu işin dışında tutmamız gerekiyor.”

Darbeci Sampson’u meşru yönetim olarak tanımayacaklarını aktaran Kissinger, Sampson’u bir “kukla” olarak nitelendirdi.

Kissinger, toplantının son bölümlerinde de “Öncelikle sahadaki durum nedir, bunu öğrenelim. Daha sonra kimi destekleyeceğimize karar veririz.” ifadesini kullandı.

Toplantıya katılanlardan Atina ve Ankara’ya odaklanmalarını isteyen Kissinger, Türkiye’nin ne istediğini bilmek gerektiğini vurguladı.

Kissinger, toplantı tutanaklarının son cümlesinde ise “Türkleri ve Sovyetleri bunun dışında tutmalıyız. Kıbrıs’taki iç durumun nasıl geliştiğini görmeliyiz.” dedi.

“Türkiye’yi geciktirmek asıl sorun”

Takip eden günlerde de CIA Ulusal İstihbarat Bülteni ve diğer belgelerde Kıbrıs konusuna en başta yer verildiği dikkati çekti. Bu belgelerde Türkiye’nin güneye doğru askeri birliklerini kaydırdığı, olası bir müdahale için askeri önlemler aldığı bilgisi aktarıldı.

CIA’in 19 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı bir başka belgesinde ise CIA Direktörü William Colby’nin Kissinger gibi Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahalesini engelleme ya da geciktirme fikrinde olduğu göze çarptı.

Yine Kıbrıs konusunda Dışişleri Bakan Yardımcısı Robert Ingersoll başkanlığında yapılan “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısında söz alan Colby, “Asıl sorun Türklerin pazartesiye (22 Temmuz 1974) kadar adayı işgal etmesini geciktirmek.” ifadesini kullandı.

ABD, Kıbrıs’a asker göndermeyi düşünmüş

CIA belgelerinde, Kıbrıslı Başpiskopos Makarios’un adadan kaçmasına yol açan 15 Temmuz darbesinden sonra ABD yönetiminin adaya asker gönderme düşüncesini ele aldığı da ortaya çıktı.

18 Temmuz 1974’te yapılan üst düzey toplantının tutanaklarına göre, ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, ABD askerini adaya gönderme ihtimalini gündeme getirdi.

Kissinger, ABD Genelkurmay Başkanı General George Brown’a, “Mesela eğer ihtiyaç duysak, 82. hava indirme bölüğünü Kıbrıs’a göndermek ne kadar sürer?” diye sordu.

Brown ise Kissinger’a şu yanıtı verdi:

“Kuzey Carolina’daki Fayetteville’de iki saatte hazır olacak şekilde sürekli alarmda tutulan bir bölük var. Bu askerleri oraya göndermek için C-130 uçakları gerekli. İki saatte hazır olabilirler ama onları Kıbrıs’a götürmek 12 saati bulur. Bir ya da iki taburun oraya (Kıbrıs’a) götürülmesi ise 18 saat sürebilir.”

Bunun ardından Kissinger, General Brown’dan Kıbrıs’a asker gönderme süreleri hakkında rapor istedi. Brown da “Tabii ayrıca Avrupa ve Almanya’da daha hızlı gönderebileceğimiz birlikler bulunuyor.” dedi.

Kıbrıs’taki darbe ve barış harekatı

15 Temmuz 1974 tarihinde Yunanistan’daki cuntanın desteğiyle EOKA lideri Nikos Sampson, adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı bir darbe gerçekleştirerek iktidarı kısa süreyle ele geçirmişti. Bu hareket karşısında Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması çerçevesinde önce İngiltere’ye ortak müdahale teklifinde bulunmuştu.

Türkiye, İngiltere’nin olumsuz cevap vermesi üzerine adadaki Türklerin güvenliğini de dikkate alarak dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in “Ayşe tatile çıksın” mesajıyla 20 Temmuz 1974 günü Barış Harekatı’nı başlatmıştı. Böylece Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakı önlenmiş, Kıbrıs Türk halkının varlığı da güvence altına alınmıştı. Kıbrıs Türk Barış Harekatı’nın ardından Yunanistan’daki cunta idaresi de iktidarı kaybetmişti.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Rastgele Konular
Beringen şehrinde doğup büyüyen Akdemir ailesinin başarılı 3 kızı Arzu, Duygu ve Dilek “immo DnA” emlak şirketini kurdular. Uzun yıllar siyaset yapan Duygu Akdemir’in de aralarında bulunduğu Akdemir Kardeşler, Beringen şehrinde Koolmijnlaan ve Stationsstraat kavşağında yepyeni bir emlak ofisi açtılar....
Avrupa Birliği (AB), Azerbaycan ve Ermenistan’a ateşkes ve müzakere çağrısında bulundu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, sosyal medya hesabından yaptığı çağrıda, her iki ülkenin dışişleri bakanlarıyla bu hafta sonu telefon görüşmeleri yaptığını belirtti. “Sivil can...
Real Madrid Kulübü, Belçikalı futbolcusu Eden Hazard’ın sakatlandığını duyurdu. İspanyol ekibinden yapılan açıklamada, doktor kontrolünden geçen Hazard’ın sağ bacağında kas sakatlığı tespit edildiği belirtildi. Yeni sezonda eflatun-beyazlı takımda henüz forma giyme şansı bulamayan Hazard’ın, yaklaşık 4 hafta sahalardan uzak kalmasının beklendiği...
Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) Avrupa ülkelerinde yayılmaya devam ederken, ülkeler virüsün yayılmasını önlemek amacıyla aldıkları tedbirleri de artırmaya başladı. Özellikle İtalya’da hem vaka hem de virüsten ölenlerin sayısı endişe verici seviyeye ulaşınca, birçok Avrupa ülkesi İtalya’ya...
Hollanda hükümeti yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınında yeni vakalardaki yüksek artışı durdurmak için kamuya açık alanların ve binaların kapatılmasını da içeren bazı tedbirler aldı. Hollanda Başbakanı Mark Rutte, haftalık basın toplantısında, Kovid-19’da yeni vakalardaki yüksek artışa karşı alınan ek önlemleri...
Belçika Türk dili enstitüsü, uyum ve arastırma merkezi Baskanı Şener Uğurlu’nun Cumhuriyet Bayramı mesajı şöyle: “Atatürk’ün ülkesi Türkiye için tarihi sorumluluğumuzun bilincinde olarak her gün daha fazla çalışıyor,  ülkemize ve halkımıza yetişmiş vatan evlatları kazandırıyoruz. Büyük Atatürk’ün dediği gibi “Yalnız...
Rahmân ve Rahîm olan Yüce Allah’ın (c.c.) adıyla… Hamd âlemlerin Rabbi ALLAH (c.c.) içindir. Salât ve Selâm Peygamber efendimiz Hazret-i Muhammed Mustafa (s.a.v)’in âli’nin ve ashâbinin üzerine olsun inşaallah. Amin. Muhterem Müslümanlar, DİN, akıl sahiplerini kendi irâde ve istekleriyle dünya...
Tarih boyunca birçok medeniyete beşiklik eden Anadolu, Roma ve Bizans’ın kendi iç mücadeleleri yanında, uzun yıllar devam eden Sasani ve Arap istilaları neticesinde nüfus bakımından ıssızlaşmış, birçok şehir harabe haline gelmişti. Köy ve kasabalarda ziraat yapılmaz olmuş, şehirlerde sosyal-ekonomik ve...
İspanya’da 1. ve 2. futbol liglerindeki kulüplerin bağlı olduğu La Liga kurumunun başkanı Javier Tebas, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle durdurulan liglerin 12 Haziran’da başlamasını umduklarını söyledi. Tebas, İspanyol televizyonu Movistar’a yaptığı açıklamada, “12 Haziran’da başlamak istiyoruz ancak temkinli olmak...
Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun 2020 Genişleme Paketi kapsamında yer alan “Türkiye Raporu” kamuoyuna açıklandı. AB Komisyonunun aday ülkeler Türkiye, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve adaylık başvurusunda bulunan Bosna Hersek ve Kosova’ya ilişkin son değerlendirmelerin yer aldığı 2020 Genişleme Paketi, AB Komisyonunun...
Arşiv
Bizi Facebook’tan takip edin
Sizden Gelen Yorumlar
Etiketler