CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı

CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı
  • 28.01.2017
  • 2.117 kez okundu

(AA) – Türkiye’nin 20 Temmuz 1974’te başlattığı Kıbrıs Barış Harekatı öncesinde dönemin ABD yönetiminin Türkiye’yi “Kıbrıs’ın dışında tutmaya” çalıştığı ortaya çıktı.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA) erişime açtığı gizli belgelere göre, EOKA terör örgütü lideri Nikos Sampson’un adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974’te darbe yapması ve sonrasındaki gelişmeler ABD yönetiminin o günlerdeki öncelikleri arasında başı çekti.

Yaklaşık 12 milyon sayfalık belgeler arasında dikkat çekenlerden biri 16 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı belge oldu.

Buna göre, Richard Nixon yönetiminde dönemin ABD Dışişleri Bakanı olan Henry Kissinger başkanlığında CIA, Pentagon ve birçok kurumun yöneticilerinin katılımıyla “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısı düzenlendi. Sampson darbesinin ertesi günü yapılan toplantının konusu sadece Kıbrıs oldu.

Tutanaklara göre, Kissinger toplantıya katılanlardan değerlendirmelerini aldı ve Kıbrıs konusunda izlenecek politikaları belirlemeye çalıştı.

Kissinger’ın TBMM’nin 18 Temmuz’da özel oturumla yapacağı toplantının ne anlama geldiğini sorması üzerine dönemin CIA Direktörü William Colby, “Türkiye’nin güçlerini Kıbrıs’a gönderme niyetinde olduğu” şeklinde yorumladı.

Bunun üzerine Kissinger, “Buna inanamıyorum. Makarios’u tekrar iktidarda görmek istemelerine inanamıyorum.” dedi.

Söz alan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ise Türkiye’nin askeri müdahalesinin iki amaç taşıyacağını, bunların adadaki Türk toplumu korumak ve adayı Yunanistan’a bağlama amacı taşıyan “enosis” politikasını engellemek olduğunu söyledi.

Kissinger ise yine araya girerek, “Makarios’u destekleyecekleri akla hayale sığmıyor.” diye konuştu.

Toplantının sonlarına doğru Kissinger, ABD’nin Kıbrıs’taki durumla ilgili iki amacı bulunduğunu söyledi. Kissinger, şöyle devam etti:

“Amaçlarımızdan biri durumun uluslararası boyut kazanmasını önlemek, ikincisi eğer bir iç savaş çıkarsa komünistlerin durumu suistimal etmek üzere cesaret kazanmasına karşı kendimizi hazırlamak. Yapmamız gereken ilk şey Yunanistan’ı ayrıştırmak ve bunu hemen bugün yapmak. Ayrıca Türkleri de bu işin dışında tutmamız gerekiyor.”

Darbeci Sampson’u meşru yönetim olarak tanımayacaklarını aktaran Kissinger, Sampson’u bir “kukla” olarak nitelendirdi.

Kissinger, toplantının son bölümlerinde de “Öncelikle sahadaki durum nedir, bunu öğrenelim. Daha sonra kimi destekleyeceğimize karar veririz.” ifadesini kullandı.

Toplantıya katılanlardan Atina ve Ankara’ya odaklanmalarını isteyen Kissinger, Türkiye’nin ne istediğini bilmek gerektiğini vurguladı.

Kissinger, toplantı tutanaklarının son cümlesinde ise “Türkleri ve Sovyetleri bunun dışında tutmalıyız. Kıbrıs’taki iç durumun nasıl geliştiğini görmeliyiz.” dedi.

“Türkiye’yi geciktirmek asıl sorun”

Takip eden günlerde de CIA Ulusal İstihbarat Bülteni ve diğer belgelerde Kıbrıs konusuna en başta yer verildiği dikkati çekti. Bu belgelerde Türkiye’nin güneye doğru askeri birliklerini kaydırdığı, olası bir müdahale için askeri önlemler aldığı bilgisi aktarıldı.

CIA’in 19 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı bir başka belgesinde ise CIA Direktörü William Colby’nin Kissinger gibi Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahalesini engelleme ya da geciktirme fikrinde olduğu göze çarptı.

Yine Kıbrıs konusunda Dışişleri Bakan Yardımcısı Robert Ingersoll başkanlığında yapılan “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısında söz alan Colby, “Asıl sorun Türklerin pazartesiye (22 Temmuz 1974) kadar adayı işgal etmesini geciktirmek.” ifadesini kullandı.

ABD, Kıbrıs’a asker göndermeyi düşünmüş

CIA belgelerinde, Kıbrıslı Başpiskopos Makarios’un adadan kaçmasına yol açan 15 Temmuz darbesinden sonra ABD yönetiminin adaya asker gönderme düşüncesini ele aldığı da ortaya çıktı.

18 Temmuz 1974’te yapılan üst düzey toplantının tutanaklarına göre, ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, ABD askerini adaya gönderme ihtimalini gündeme getirdi.

Kissinger, ABD Genelkurmay Başkanı General George Brown’a, “Mesela eğer ihtiyaç duysak, 82. hava indirme bölüğünü Kıbrıs’a göndermek ne kadar sürer?” diye sordu.

Brown ise Kissinger’a şu yanıtı verdi:

“Kuzey Carolina’daki Fayetteville’de iki saatte hazır olacak şekilde sürekli alarmda tutulan bir bölük var. Bu askerleri oraya göndermek için C-130 uçakları gerekli. İki saatte hazır olabilirler ama onları Kıbrıs’a götürmek 12 saati bulur. Bir ya da iki taburun oraya (Kıbrıs’a) götürülmesi ise 18 saat sürebilir.”

Bunun ardından Kissinger, General Brown’dan Kıbrıs’a asker gönderme süreleri hakkında rapor istedi. Brown da “Tabii ayrıca Avrupa ve Almanya’da daha hızlı gönderebileceğimiz birlikler bulunuyor.” dedi.

Kıbrıs’taki darbe ve barış harekatı

15 Temmuz 1974 tarihinde Yunanistan’daki cuntanın desteğiyle EOKA lideri Nikos Sampson, adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı bir darbe gerçekleştirerek iktidarı kısa süreyle ele geçirmişti. Bu hareket karşısında Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması çerçevesinde önce İngiltere’ye ortak müdahale teklifinde bulunmuştu.

Türkiye, İngiltere’nin olumsuz cevap vermesi üzerine adadaki Türklerin güvenliğini de dikkate alarak dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in “Ayşe tatile çıksın” mesajıyla 20 Temmuz 1974 günü Barış Harekatı’nı başlatmıştı. Böylece Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakı önlenmiş, Kıbrıs Türk halkının varlığı da güvence altına alınmıştı. Kıbrıs Türk Barış Harekatı’nın ardından Yunanistan’daki cunta idaresi de iktidarı kaybetmişti.

Etiketler: / / / / / / /

Red Bull takımından yer çekimsiz ortamda “pit stop” rekoru
Formula 1 takımlarından Aston Martin Red Bull, yer çekimsiz ortamda “pit stop” rekoru kırdı. Red Bull’dan yapılan açıklamaya göre 2019 Formula...
Belçika hastanelerinde kanser ilacı tükendi
Belçika basını, özellikle meme kanseri hastaları üzerinde uygulanan kemoterapide kullanılan Paclitaxel isimli ilacın Belçika hastanelerinde tükendiğini yazdı ve bu yüzden...
EURO 2020’ye direkt katılan 20 ülke belli oldu
2020 Avrupa Futbol Şampiyonası (EURO 2020) Elemeleri’nin sona ermesiyle, 12 Haziran-12 Temmuz’da düzenlenecek organizasyona katılacak 24 milli takımdan 20’si belli...
Belçika’nın en iyi restoranları açıklandı
Orijinal ismi “Guide Michelin” olan Michelin Rehberi, Belçika’da Michelin yıldızlı en iyi restoranları açıklarken yeni trendleri de belirledi. Michelin Rehberi...
Çocuklara Türkçe dil etkinlikleri atölyesi
T.C. Brüksel Başkonsolosluğu, çocuklara yönelik Türkçe dil etkinlikleri atölyesinin düzenleneceğini duyurdu. Brüksel Başkonsolosluğu tarafından basına gönderilen konuya ilişkin bildiride şu...
Hollanda’da bir geminin konteynerinde 25 kaçak göçmen yakalandı
Hollanda’da bir kargo gemisinde bulunan dondurucu konteynerde 25 kaçak göçmen bulundu. Rijnmond Bölgesi Güvenlik Birimleri tarafından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu...
Belçika 10’da 10 yaptı
EURO 2020 Elemeleri I Grubu’nda Belçika ile Güney Kıbrıs karşı karşıya geldi. Mücadelenin 14. dakikasında Ioannou’nun golüyle geriye düşen Belçika,...
Fenerbahçe’nin Belçika’daki kiralık oyuncusu ameliyat geçirdi
Fenerbahçe Kulübü, Belçika ekibi KVC Westerlo’da kiralık forma giyen genç kalecisi Berke Özer’in, menisküs nedeniyle ameliyat edildiğini duyurdu.   Sarı-lacivertli kulüpten...
UNICEF: Yemen’de 12 milyon çocuk acil yardıma muhtaç
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Yemen’de yaklaşık 12 milyon çocuğun acil insani yardıma ihtiyaç duyduğunu belirtti.  UNICEF Yemen Temsilcisi...
Gurbetçilerden Diyarbakır annelerine destek
Diyarbakır annelerinin dağa kaçırılan çocuklarına kavuşma umuduyla HDP İl Başkanlığı binası önünde başlattığı evlat nöbeti sürüyor. Çocuklarının dağa kaçırılmasından HDP’yi...
Brüksel Merkez’de yere izmarit atan yanacak
2020 yılından itibaren Brüksel’in önemli turistik mekanlarını sınırları içerisinde barındıran Merkez Belediyesi’nde yere izmarit atmanın cezası 200 euro’ya mal olacak....
“Arabaşı geleneğini sürdürmek istiyoruz”
Schaerbeek belediyesi sınırları içerisinde yer alan Snack Petit Palais, kış aylarının başlamasıyla birlikte İç Anadolu’da özellikle kış mevsiminde tüketilen arabaşı...
Hengame “Hayalin Hikayesi”
Kurulduğu günden beri kendi besteleri üzerinde çalışan Hengame, toplam 7 şarkıdan oluşan “Hayalin Hikayesi” adlı ilk albümünü Fono Müzik etiketiyle dinleyicilerin beğenisine sundu. Grup...
KKTC’deki önemli toplantıya Belçika’dan da katılım oldu
KKTC Türk Birliği Dayanışma Derneği tarafından KKTC / Girne’de “Dünya Türk Sivil Toplum Kuruluşları Toplantısı” düzenlendi. Genç Sivil Toplum Kuruluşları...
Milli Takım galibiyetle tamamladı
2020 Avrupa Futbol Şampiyonası (EURO 2020) Elemeleri H Grubu’nda Fransa lider, Türkiye ikinci olarak turnuvaya katılma hakkı kazandı. Avrupa futbolunun...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ