Selçuklu kitabeleri yeniden okunuyor

Selçuklu kitabeleri yeniden okunuyor
  • 20.03.2017
  • 405 kez okundu

(AA) – Antalya’daki 810 yıllık Selçuklu yapılarına ait kitabeleri, Akdeniz Üniversitesi bünyesinde oluşturulan bir ekip tarafından yeniden okunuyor.

Kaynaklara göre 1207’de Selçuklu Sultanı Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından fethedilen Antalya, yüzlerce mimari eserlerle donatıldı. Özellikle Kaleiçi’nde yoğunlaşan mimari eserlerin üzerindeki kitabelerden Antalya’nın tarihçesini revize etmek için tarihçiler yeniden harekete geçti.

Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Doç.Dr. Mehmet Emin Şen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, her biri tarihi kayıt özelliği taşıyan Selçuklu kitabelerinin oluşturdukları ekip tarafından kapsamlıca yeniden ele alındığını söyledi.

Türklerin Anadolu’yu fethettikten sonra bölgede kalıcı olduklarını göstermek için bazı imar faaliyetlerine girdiklerini ifade eden Şen, Selçuklu Sultanı Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından Antalya’nın fethinden sonra ve ondan sonraki sultanlar İzzetin Keykavus ve Alaaddin Keykubat döneminde cami, tekke, medrese ve diğer yapıların vezirler ve devlet adamları tarafından yaptırıldığını aktardı.

Şehrin tarihini gösteren, bir nevi “tapu senedi” niteliğindeki eserlerin kitabeleri üzerinde çalışma başlattıklarını dile getiren Şen, şunları belirtti:

“Antalya ve çevresinde Selçuklular, beylikler ve gerekse Osmanlılar dönemlerinde yazılmış ne kadar kitabe varsa revize edeceğiz. Gün yüzüne çıkarılması, buraları gezen seyyahların kitaplarına ve dönemin kaynaklarına bakarak, bugün ortada olmayan mimari yapıların kitabelerinin de ortaya çıkarılmasını hedefliyoruz. Türklerin Antalya’da 800-1000 yıllık bir faaliyeti var. Bunların gün yüzüne çıkarılması bizim boynumuzun borcu. Bu konuda elimizden gelen çabayı göstereceğiz.”

Daha önceki çalışmalarda kitabelerin bazılarının okunmasında hatalar olduğunun belirlendiğine dikkati çeken Şen, Selçuklular döneminde Arapça yazılan kitabelerin, bu dili bilen uzmanlarca yeniden okunması gerektiğinin altını çizdi.

Mezar taşlarının da bu proje kapsamında değerlendirileceğini belirten Şen, “Geçmişimize ait neler varsa ortaya çıkarmayı hedefliyoruz.” diye konuştu.

“Yivli Minare Camii kitabesinde de hata var”

Tarih araştırmacısı Necmi Atik de arasında Antalya’nın sembolü Yivli Minare Camisi’nin kitabesi de olmak üzere birçok esere ait kitabenin okumalarının “eksik” veya “hatalı” olduğunu ileri sürdü.

Okudukları fetih kitabelerinden Selçuklular’ın 1196’da Antalya’yı aldığının görüldüğüne işaret eden Atik, şöyle devam etti:

“Bunları okumuş olduğumuz yazma eser ve kitabelerden öğreniyoruz. Hem Antalya Müzesindeki kitabelerden hem de bugün varlığını sürdüren eserler üzerindeki kitabelerden anlıyoruz. Kitabelere göre Selçukluların Antalya’daki varlığı 1207 değil 1196. Kaynaklarda geçmiyor ama kitabelerden okuduğumuz kadarıyla Abbasiler’in de Antalya’yı bir süre hakimiyetlerine aldıklarını anlıyoruz.”

Antalya’nın sembolü Yivli Minare’nin Selçuklular döneminden kalan en somut eser olduğunu ifade eden Atik, yanındaki cami ve mevlevihanenin de o dönemin eserleri arasında yer aldığını kaydetti.

Evliya Çelebi ve İbni Batuta’nın eserlerine göre Kaleiçi’nde 7 büyük tekke ile 7 cami ve birçok mescit olduğunu anlatan Atik, ancak bugün bunların birçoğunun yıkılıp yok olduğuna işaret etti.

Atik, kitabelerin Selçuklu’nun resmi dili olan Arapça ile yazıldığını, bu eserlerin de Osmanlıca bilen kişilere okutulduğunu belirterek, “Arapça kitabeler Osmanlıca okunmaya çalışılmış. Müzedeki ve Kaleiçi’ndeki birçok kitabede bunları görürsünüz. Yazılan tezlerde bile bu hata sürdürülmüş. Arapça yazının Osmanlıca okunması Fransızca’nın İngilizce okunması veya Latince’nin İbranice okunması gibi bir durum. Bu yanlışların düzeltilmesi gerekiyor.” dedi.

“Özellikle yerli turistler bu kenti geziyor”

Antalya’nın 12-13 milyon turist ağırlayan bir şehir olduğuna işaret eden Atik,şu değerlendirmede bulundu:

“Özellikle yerli turistler bu kenti geziyor. Eğer bir kitabeyi okuyamazsanız veya ne olduğunu bilemezseniz onu nasıl anlayacak. Ne olduğu veya tercümesini nasıl yapacaksınız? Yanlış okunan bir kitabenin doğru tercümesi olamaz. Öncelikle kitabelerin, yazılı yazıtların her ne varsa bunların doğru okunması gerekir. Tarihlerinin ve içeriklerinin doğru belirlenmesi gerekiyor. Ondan sonra  bunun tercümesi doğru olarak yapılabilsin. Bu sıralamanın bu konudaki çalışmalarda takip edilmesi gerekiyordu. Antalya ölçeğinde bu işin ciddiye alınması gerekiyor. 800 yıllık İslam beldesi olan Antalya’nın İslami özelliklerinin, kültürünün, mirasının yabancılara aktarılması noktasındaki zaafiyetimizin biran önce giderilmesi gerekiyor.”

Kitabede “emera” olarak geçen bir ifadenin Osmanlıca okuyan bir kişi tarafından “emir” olarak çevrildiğini ifade eden Atik, “Burada ’emir’den yani yöneticiden bahsedilmiyor. Başka bir anlamı var. Kitabede Osmanlıca da karşılığı olmayan kelimeler karşınıza çıkıyor. Bunu nasıl çevireceksiniz? Okunmayan yerler var. Belki Arapça ve Farsça olduğu için geçilmiş. Örneğin bir kitabede 3 satır açıklama var. Okunamadığı için iki satırının tercüme edildiğini görüyoruz. Bu bir kitabedeki sorun. Daha birçok kitabede aynı hatalar söz konusu. Bu eksikliklerin de giderilmesi gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü yetkilileri de yeni çalışmanın sonucuna göre kitabelerdeki hata veya eksiklerin düzeltileceğini belirtti.

Etiketler: / / / / / /

Gent belediyesinden vatandaşlarına “sağlıklı yaşam” desteği
Kısa bir süre öncesinde Gent, Merelbeke, Melle, Destelbergen en Lochristi belediyeleri artan sağlık riski taşıyan vatandaşları için ‘doktor sevkiyle sağlıklı...
Ortodoks Yahudiler, Netanyahu’nun BM’ye hitabını protesto etti
(AA) – Birleşmiş Milletler (BM) 72. Genel Kurulu Görüşmeleri kapsamında üye ülke temsilcilerine hitap eden İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, siyonizm karşıtı...
Fransa Cumhurbaşkanı Macron’dan Suriye açıklaması
(AA) – Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “Benim Suriye’deki düşmanım DEAŞ çünkü Fransa’ya saldıran onlardı, Beşşar Esed değil. Esed suçlu, en başta...
“İşsizlik” geleceğin en büyük küresel riski
(AA) – Dünya Ekonomik Forumunun (WEF) “Yönetici Görüşü Anketi”ne katılan şirketlerin üst düzey yöneticileri “yüksek işsizliği” gelecek 10 yılda en...
Batık Alman denizaltısı bir asır sonra Kuzey Denizi’nde bulundu
(AA) – Kuzey Denizi’nde Birinci Dünya Savaşı sırasında batan bir Alman denizaltısının enkazının bulunduğu ve mürettebatın cesetlerinin de hala içerde...
Dünyada 40 milyon “modern köle” var
(AA) – Dünyada 40 milyon kişinin “modern kölelik” kurbanı olduğu, çocuk işçi sayısının da 152 milyona ulaştığı bildirildi. Uluslararası Çalışma...
Apple, iOS 11 güncellemesini yayınladı
ABD’li teknoloji devi Apple, iOS 11 işletim sistemi güncellemesini yayınladığını duyurdu. Apple’dan yapılan açıklamada, şirketin iPhone akıllı telefon ve iPad...
“Yirmi iki yıl, dile kolay”
İsmini hatırlayamadığım bir eserde okumuştum. Büyük zatlardan birtanesinin, su veya çay bardağı kırılır, öğrencisine “Oğul şunu çöpe atar mısın.” der....
Duterte’den BM’ye “uyuşturucu operasyonlarına katılın” çağrısı
(AA) – Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte, Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyine ülkede büro açması ve uyuşturucuyla mücadele operasyonlarına katılması...
Belçika’da ötanaziyle ölüm yaygınlaşıyor
İntihar oranının yüksek olduğu Batı ülkelerin başında gelen Belçika’da, bir başka intihar şekli gibi görülen ötanazi ile ölümü seçenlerle ilgili...
Robert Amsterdam’dan New York Times’a “FETÖ” ilanı
(AA) – FETÖ’nün ABD’deki yapılanmasıyla ilgili “Aldatma İmparatorluğu: Gülen Sözleşmeli Okul Ağı Üzerine Bir Araştırma” adlı kitabını yayımlayan Robert Amsterdam, New...
Hannover’de açılan EMO 2017 fuarına 47 Türk firma katılıyor
Metal işleme sektöründe dünyanın önde gelen fuarlarından olan ve bu yıl “akıllı üretim için entegre sistemler” sloganıyla açılan fuara Türkiye’den...
“Dieselgate”in yılda 5 bin kişinin ölümüne neden oluyor
(AA) – Avrupa’da yaklaşık 100 milyon aracın nitrojen oksit gazları salınımının düşük beyan edilmesinin (Dieselgate skandalı) yılda 5 bin kişinin...
Mevlana’nın doğumunun 810’uncu yılı
(AA) – Sevgisi, merhameti ve hoşgörüsüyle sembolleşerek insanlığın hayranlığını kazanan büyük İslam alimi Hz. Mevlana, doğumunun 810’uncu yılında 14’üncüsü düzenlenecek “Uluslararası...
Türkiye gümrük kapılarında “gurbet” trafiği bitti
(AA) – Avrupa’ya açılan sınır kapılarındaki küçük araç yoğunluğu sona erdi. Yurt dışında yaşayan Türklerin izinlerini geçirmek üzere Türkiye’ye yolculuklarıyla...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ