Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı
  • 27.01.2018
  • 378 kez okundu

(AA) – Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünce hazırlanan “Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat” adlı kitapta, Osmanlı dönemindeki istihbarat olayları tarihi belgeler ışığında derlendi.

Devlet Arşivleri Genel Müdürü Prof. Dr. Uğur Ünal’ın proje yöneticiliğinde yayımlanan kitapta, 138 başlık altında, Genel Müdürlük bünyesindeki Osmanlı Arşivi’nden seçilen 15. yüzyıldan, 20. yüzyıla kadar çeşitli istihbarat olaylarının anlatıldığı 153 tarihi belge kullanıldı.

Osmanlı dönemindeki istihbarat olaylarının daha iyi anlaşılabilmesi için belgelerin kronolojik olarak sıralandığı kitapta, özellikle 18. yüzyıl ve sonrası belgelerde mümkün olduğunca yalın bir yazım dili kullanılması dikkati çekiyor.

Genel Müdür Ünal kitabın ön sözünde, kitabın içeriğindeki belgelere ilişkin bilgi vererek, istihbarat faaliyetlerinin insanlık tarihi kadar eski olduğuna işaret etti.

Casusların “lisan bilir, sözüne güvenilir, tecrübeli, dirayetli, ince görüş ve sezgi sahibi, anlayışlı, becerikli ve iş bilir, dünya ahvalinden haberdar, düşmanı tanıyan, kulağı delik, dostluk ilişkileri gelişmiş, meslekleri gereği dolaşmaya, kulak misafiri olmaya ve gizli işler çevirmeye alışkın, her türlü kılığa bürünebilen kurnaz kişiler” arasından seçildiğine dikkat çeken Ünal, Divan-ı Hümayun sicillerinin önemli bir bölümünü teşkil eden Mühimme Defterlerinde “yarar casus” ifadesinin yer aldığını belirtti.

İstihbari faaliyetler

Ünal, kitaptaki belgelere göre, Osmanlı Devleti’nin dış istihbarat faaliyeti üzerinde yoğunlaşılan ülkeye yönelik bilgi temini ve o ülkede şayialar çıkararak, karar mekanizmalarını etkileme ve çalışamaz hale getirme şeklinde yürütüldüğünü kaydetti.

İç istihbarat faaliyetlerinin ise duruma göre bazen taht kavgalarının yoğunlaştığı dönemlerde tarafların birbirleri hakkında yaptığı bilgi toplama ve daha ileri düzeyde faaliyetler olarak ortaya çıktığını aktaran Ünal, normal zamanlarda da tebdil gezmek suretiyle meydana gelecek asayişsizliklerin, isyan hazırlıklarının ve halkın çeşitli mekanlarda yapacakları devlet lakırdılarının önüne geçmek şeklinde yürütüldüğü bilgisini verdi.

“Arşivlerimiz ihmal edilmemesi gereken kaynaklar”

Ünal, Osmanlı istihbaratının kaynaklarını, sınırlardaki görevlilerden ve voyvodalardan gelen raporlar, komşu ülkelerin içlerine gönderilen casusların mektupları, ilgili ülkelerdeki yönetime muhalif etnik ve dini unsurların verdiği haberler, sefaretle gidip gelen devlet adamlarının takrirleri, yabancı basın taranarak elde edilen malumatlar, yabancı elçiler, kaptan ve korsanların dil olarak aldıkları esirler, tüccarlar, gezgin dervişler, yolcular ve tebdil gezerek ahalinin durumunu araştırıp soruşturan görevlilerin oluşturduğunu kaydetti.

İstihbarat temin etmek kadar, istihbarat almak için gelen casusların açığa çıkarılması ve yıkıcı etkilerini önlemek üzere yapılan karşı istihbarat faaliyetlerinin de önemli olduğuna dikkati çeken Ünal, kitaptaki bazı belgelerden Osmanlı ülkesine giren casuslardan yakalanıp açığa çıkarılmış olanlara verilen cezaların da görüldüğünü belirtti.

Genel Müdür Ünal, “Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat kitabı, diğer belge neşri türündeki çalışmalar gibi bir meseleyi bütün olarak ortaya koymak ve eksiksizlik iddiasından uzak olarak sadece istihbarat gibi gizliliği ön planda olan önemli ve her zaman ilgi odağı olmuş bir alanda yapılan akademik ve araştırma amaçlı çalışmalarda arşivlerimizin de ihmal edilmemesi gereken kaynaklar olduğuna dikkat çekmek amacına yönelik olarak hazırlanmıştır.” ifadelerine yer verdi.

Casusluk faaliyetleri tarihi belgelerde

Kitapta yer alan dikkat çekici belgelerden bazılarının içerikleri şöyle:

“Cem Sultan’ı takip için Avrupa’ya casus gönderilmesi önerisi, Yavuz Sultan Selim’in ağabeyi Şehzade Ahmed’in ordusundaki Çavuş Hoca adlı casusun verdiği haberler, yakalanan İspanya casusunun İstanbul’a ve Boğaz hisarlarına yönelik saldırı ve sabotaj girişimleri için yapacağı istihbari çalışmalara dair verdiği bilgiler, Şehzade Selim’in etrafında ve ordugahında Şehzade Bayezid’in casusu şüphesiyle yakalanan kişiler, Osmanlı ordusunun sefere çıkmasının düşman arasında korku uyandırdığına dair alınan haberler, casus yakalayan yeniçerilerin ödüllendirilmesi, bir casusun idam fermanı, Azak Kalesi süvari casuslarının kayıtları, İran ordusuna gönderilen Osmanlı casusunun verdiği bilgiler, ateşe tutulduğunda yazıları ortaya çıkan kağıtların ele geçirilmesi.”

Osmanlı Devleti’nin Viyana sefareti emrinde Avrupa devletlerinin yaptığı gibi maaşlı casus istihdam edilmesi teklifi, Osmanlı orduları içinde yakalanacak casusların kurşuna dizilerek cezalandırılması, Sırbistan’a gönderilen bir Osmanlı casusunun raporu, Sultan 2. Abdülhamid’e suikast planlandığı ihbarı, Rus casusu olduğundan şüphelenilen bir Müslüman’ın takip altına alınması, Avrupa’ya firar etmiş olan ve Ermeni meselesinde Osmanlı Devleti’ne hizmet etme isteğini ileten Vanlı bir Ermeni ile yapılan gizli görüşmelerin ayrıntıları da tarihi belgelerde yer aldı.

Kitapta, belgelerde yer alan bazı kelime, terim, yer ve şahıs isimleriyle ilgili olarak okuyucuları bilgilendirmek amacıyla küçük bir açıklama kısmı da bulunuyor.

Etiketler: / / / / /

Kırmızı Şeytanlar Panama’yı rahat geçti
FIFA 2018 Dünya Kupası G Grubu maçında Belçika ile Panama, Sochi’de karşı karşıya geldi. Maça hızlı başlayan Belçika, 6. dakikada...
Belçika’daki seçim sandıklarında uzun kuyruklar oluştu
(AA) – Belçika’da yaşayan Türk seçmenler, Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi için Brüksel’de kurulan sandıkların önünde uzun kuyruklar oluşturdu. Avrupa’da Türk nüfusun...
Honda Civic Type R, Belçika’da da pist rekoru kırdı
(AA) – Honda’nın en hızlı modellerinden biri olan Civic Type R, Belçika’nın efsanevi Spa-Francorchamps pistinde yeni bir rekor daha kırdı. Honda’dan...
Kremlin’deki diplomasi trafiği neyin işareti?
(AA) – Putin seçimleri kazanır kazanmaz Kremlin’in kapısında ziyaretçi kuyruğu oluştu. “Tiran” dedikleri “kötü Rus Çarı”nın elini sıkmak için kuyruğa...
Yüksel’den yaşlılara anlamlı ziyaret
Belçika Federal Milletvekili ve Gent Meclis Üyesi Veli Yüksel (CD&V) Ramazan Bayramı’nın ikinci gününü, Tempelhof Bakım ve Huzurevi’ndeki yaşlılara ayırdı....
Kavaklı’ya Macar Kardeş
Kırklareli Kavaklı Belediyesi ve Macaristan’ın Szabadbattyán Belediyesi arasında kardeş şehir protokolü imzalandı. Kırklareli Kavaklı Belediye Başkanı Gürel Koşdemir, Szabadbattyán Belediye Başkanı Polyák...
Milletvekili Hasan Koyuncu’dan bayram mesajı
Brüksel Bölge Milletvekili Hasan Koyuncu, Ramazan Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı. Koyuncu’nun mesajında, şu ifadeler yer aldı; “Büyük bir sabır...
Başarılı siyasetçi Sait Köse’den Bayram mesajı
2000 yılından bu yana Schaerbeek belediyesinde yöneticilik yapan Schaerbeek Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse, Ramazan Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı....
Auto Helmet ailesi “Hayırlı Bayramlar” diliyor
27 yıldır Brüksel’de başarıyla hizmet veren Auto Helmet, Ramazan Bayramı vesilesiyle tüm müşterilerine “Hayırlı Bayramlar” diliyor. Bayram dolayısıyla bir mesaj...
İngiltere Türklere süresiz oturum vermeye yeniden başladı
(AA) – İngiltere İçişleri Bakanlığı, Türk vatandaşlarına süresiz oturum verilmesi uygulamasına, yeni vize kategorisiyle yeniden başladı. İngiltere İçişleri Bakanlığı, İngiltere’de...
Belçika’dan “sadece BM kamplarından gelenlere” iltica imkanı verilmesi önerisi
(AA) – Belçika’nın aşırı sağcı ve sığınmacı karşıtı tutumuyla tanınan Mülteci ve Göç Bakanı Theo Francken, sadece Birleşmiş Milletler (BM) vasıtasıyla yapılan...
Almanya’da Türk gencine polis köpeği ile şiddet
(AA) – Almanya’nın Kuzey Ren Vestfalya (KRV) eyaletindeki Lünen kentinde yaşayan İbrahim Şahan (31), dün polis köpeğinin saldırısına maruz kalarak yaralandı....
Eski Katalan liderden “Pig Demont” sucuk markasına savaş
Şu anda Almanya’da bulunan ve İspanya’ya teslim edilmesi gündemde olan Katalonya’nın eski lideri Carles Puigdemont, İspanya’da piyasaya sürülen ve kendi...
“Bayramınız mübarek olsun”
Unutalım derdi kederi, gamı, Bu yıl da geldi, Ramazan bayramı, Yine göremiyeceğim, babamı, Baba bayramınız mübarek olsun. ** Çocuklar sevinsin,...
Belçika’daki Türkler sandık başında
(AA) – Türkiye’deki Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi için oy kullanmak isteyen Belçika’daki Türk seçmenler, sandıklarda uzun kuyruklar oluşturdu....
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ