$ DOLAR → Alış: 5,34 / Satış: 5,36
€ EURO → Alış: 6,09 / Satış: 6,11

Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı
  • 27.01.2018
  • 500 kez okundu

(AA) – Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünce hazırlanan “Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat” adlı kitapta, Osmanlı dönemindeki istihbarat olayları tarihi belgeler ışığında derlendi.

Devlet Arşivleri Genel Müdürü Prof. Dr. Uğur Ünal’ın proje yöneticiliğinde yayımlanan kitapta, 138 başlık altında, Genel Müdürlük bünyesindeki Osmanlı Arşivi’nden seçilen 15. yüzyıldan, 20. yüzyıla kadar çeşitli istihbarat olaylarının anlatıldığı 153 tarihi belge kullanıldı.

Osmanlı dönemindeki istihbarat olaylarının daha iyi anlaşılabilmesi için belgelerin kronolojik olarak sıralandığı kitapta, özellikle 18. yüzyıl ve sonrası belgelerde mümkün olduğunca yalın bir yazım dili kullanılması dikkati çekiyor.

Genel Müdür Ünal kitabın ön sözünde, kitabın içeriğindeki belgelere ilişkin bilgi vererek, istihbarat faaliyetlerinin insanlık tarihi kadar eski olduğuna işaret etti.

Casusların “lisan bilir, sözüne güvenilir, tecrübeli, dirayetli, ince görüş ve sezgi sahibi, anlayışlı, becerikli ve iş bilir, dünya ahvalinden haberdar, düşmanı tanıyan, kulağı delik, dostluk ilişkileri gelişmiş, meslekleri gereği dolaşmaya, kulak misafiri olmaya ve gizli işler çevirmeye alışkın, her türlü kılığa bürünebilen kurnaz kişiler” arasından seçildiğine dikkat çeken Ünal, Divan-ı Hümayun sicillerinin önemli bir bölümünü teşkil eden Mühimme Defterlerinde “yarar casus” ifadesinin yer aldığını belirtti.

İstihbari faaliyetler

Ünal, kitaptaki belgelere göre, Osmanlı Devleti’nin dış istihbarat faaliyeti üzerinde yoğunlaşılan ülkeye yönelik bilgi temini ve o ülkede şayialar çıkararak, karar mekanizmalarını etkileme ve çalışamaz hale getirme şeklinde yürütüldüğünü kaydetti.

İç istihbarat faaliyetlerinin ise duruma göre bazen taht kavgalarının yoğunlaştığı dönemlerde tarafların birbirleri hakkında yaptığı bilgi toplama ve daha ileri düzeyde faaliyetler olarak ortaya çıktığını aktaran Ünal, normal zamanlarda da tebdil gezmek suretiyle meydana gelecek asayişsizliklerin, isyan hazırlıklarının ve halkın çeşitli mekanlarda yapacakları devlet lakırdılarının önüne geçmek şeklinde yürütüldüğü bilgisini verdi.

“Arşivlerimiz ihmal edilmemesi gereken kaynaklar”

Ünal, Osmanlı istihbaratının kaynaklarını, sınırlardaki görevlilerden ve voyvodalardan gelen raporlar, komşu ülkelerin içlerine gönderilen casusların mektupları, ilgili ülkelerdeki yönetime muhalif etnik ve dini unsurların verdiği haberler, sefaretle gidip gelen devlet adamlarının takrirleri, yabancı basın taranarak elde edilen malumatlar, yabancı elçiler, kaptan ve korsanların dil olarak aldıkları esirler, tüccarlar, gezgin dervişler, yolcular ve tebdil gezerek ahalinin durumunu araştırıp soruşturan görevlilerin oluşturduğunu kaydetti.

İstihbarat temin etmek kadar, istihbarat almak için gelen casusların açığa çıkarılması ve yıkıcı etkilerini önlemek üzere yapılan karşı istihbarat faaliyetlerinin de önemli olduğuna dikkati çeken Ünal, kitaptaki bazı belgelerden Osmanlı ülkesine giren casuslardan yakalanıp açığa çıkarılmış olanlara verilen cezaların da görüldüğünü belirtti.

Genel Müdür Ünal, “Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı’da İstihbarat kitabı, diğer belge neşri türündeki çalışmalar gibi bir meseleyi bütün olarak ortaya koymak ve eksiksizlik iddiasından uzak olarak sadece istihbarat gibi gizliliği ön planda olan önemli ve her zaman ilgi odağı olmuş bir alanda yapılan akademik ve araştırma amaçlı çalışmalarda arşivlerimizin de ihmal edilmemesi gereken kaynaklar olduğuna dikkat çekmek amacına yönelik olarak hazırlanmıştır.” ifadelerine yer verdi.

Casusluk faaliyetleri tarihi belgelerde

Kitapta yer alan dikkat çekici belgelerden bazılarının içerikleri şöyle:

“Cem Sultan’ı takip için Avrupa’ya casus gönderilmesi önerisi, Yavuz Sultan Selim’in ağabeyi Şehzade Ahmed’in ordusundaki Çavuş Hoca adlı casusun verdiği haberler, yakalanan İspanya casusunun İstanbul’a ve Boğaz hisarlarına yönelik saldırı ve sabotaj girişimleri için yapacağı istihbari çalışmalara dair verdiği bilgiler, Şehzade Selim’in etrafında ve ordugahında Şehzade Bayezid’in casusu şüphesiyle yakalanan kişiler, Osmanlı ordusunun sefere çıkmasının düşman arasında korku uyandırdığına dair alınan haberler, casus yakalayan yeniçerilerin ödüllendirilmesi, bir casusun idam fermanı, Azak Kalesi süvari casuslarının kayıtları, İran ordusuna gönderilen Osmanlı casusunun verdiği bilgiler, ateşe tutulduğunda yazıları ortaya çıkan kağıtların ele geçirilmesi.”

Osmanlı Devleti’nin Viyana sefareti emrinde Avrupa devletlerinin yaptığı gibi maaşlı casus istihdam edilmesi teklifi, Osmanlı orduları içinde yakalanacak casusların kurşuna dizilerek cezalandırılması, Sırbistan’a gönderilen bir Osmanlı casusunun raporu, Sultan 2. Abdülhamid’e suikast planlandığı ihbarı, Rus casusu olduğundan şüphelenilen bir Müslüman’ın takip altına alınması, Avrupa’ya firar etmiş olan ve Ermeni meselesinde Osmanlı Devleti’ne hizmet etme isteğini ileten Vanlı bir Ermeni ile yapılan gizli görüşmelerin ayrıntıları da tarihi belgelerde yer aldı.

Kitapta, belgelerde yer alan bazı kelime, terim, yer ve şahıs isimleriyle ilgili olarak okuyucuları bilgilendirmek amacıyla küçük bir açıklama kısmı da bulunuyor.

Etiketler: / / / / /

Yenileme primleri meyvelerini vermeye başladı
Çok ilgi görmesi nedeniyle, Saint-Josse Belediyesi evlerini yenilemek isteyen ev sahibi ve kiracılar bu yeni dönemde de destek olmaya devam...
“İnsan olduğuna inanıyor musun?”
Kendinize insan olmayı yakıştırıyor musunuz?  Yani yeterince insan mısınız?  Hiç ayna karşısına geçip kenidinizi yargıladığınız oluyor mu? Mesela aynada ‘sen...
Başkan Kır: “Nord mahallesinde artık fuhuş yaşanmayacak”
Federal Milletvekili ve Saint-Josse belediye Başkanı Emir Kır, Yenivatan’a verdiği özel röportajda, bir dönem kontrolsüz fuhuşun hakim olduğu Nord mahallesinde...
“Air France” Türkiye’ye geri dönüyor
Aralarında İstanbul’un da bulunduğu birçok Avrupa başkentinden geçen yıl Joon markası ile uçuşlar gerçekleştirmeye başlayan Air France, bundan sonra uçuşlarına yeniden Air...
Afyonkarahisar üç önemli motokros şampiyonasına ev sahipliği yapacak
Türkiye’nin geçen yıl ilk kez ev sahipliği yaptığı Dünya Motokros Şampiyonası’nın bir ayağında gösterdiği organizasyon başarısı üzerine, motor sporları alanında...
Hollanda mahkemesinden FETÖ aleyhine karar
Hollanda’da Rotterdam Mahkemesi, Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensubuna “hain” ve “terör örgütü üyesi” denmesinin yasal olduğuna hükmetti.  Mahkeme tarafından açıklanan kararda,...
Taşımacılar yeni düzenlemeleri Brüksel’de protesto etti
Belçika’nın başkenti Brüksel’de yüzlerce kara yolu taşımacısı, Avrupa Birliği’nin (AB) sektöre yönelik yeni düzenlemelerini protesto etti. Bulgaristan ve Romanya’daki kara...
AB’den Ar-Ge’ye 318 milyar avro
Avrupa Birliği (AB), 2017 yılında araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) alanına toplam 318 milyar avro kaynak aktardı. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat),...
Almanya’da 3 havalimanında uyarı grevi yapıldı
Almanya’da Köln-Bonn, Düsseldorf ve Stuttgart havalimanlarında güvenlik personeli bir günlük uyarı grevi yaptı. Ver.di sendikasına bağlı çalışanların düzenlediği grevler nedeniyle Köln’de...
AB bankacılık kurumundan kripto paralara kural çağrısı
Avrupa Birliği’nin (AB) bankacılık denetleme kurumu, tüketicileri daha iyi korumak için kripto paralara yönelik yeni kurallar getirilmesi gerektiğini duyurdu. AB üyesi...
Aşırı sağcılar BM Göç Anlaşması’na karşı sosyal medyadan örgütlenmiş
Avrupa’daki aşırı sağcı grupların, sosyal medyadan yaptıkları dezenformasyon ve algı kampanyaları nedeniyle bazı ülkelerin Birleşmiş Milletler (BM) Göç Anlaşması’nı desteklemekten vazgeçtikleri iddia...
Hollanda, ülkedeki suikastlardan İran’ı sorumlu tutuyor
Hollanda, ülkede 2015 ve 2017’de İran asıllı kişilerin suikasta uğramasından İran’ı sorumlu tutuyor.  Hollanda Güvenlik ve İstihbarat Dairesi (AIVD) tarafından...
Milletvekili Özdemir, kadın cinayeti verilerinin detaylı şekilde toplanmasını istedi
Bağımsız milletvekili Mahinur Özdemir, Brüksel Fırsat Eşitliği Bakanı Bianca Debaets’e Belçika’daki kadın cinayetlerinin endişe verici oranı hakkında sorular yöneltti. Bu...
Saint-Josse belediyesi güvenli yeşil alanlara önem veriyor
2017 yılının Eylül ayından bu yana, Saint-Josse Belediyesinin yüzde 97,95’nin sahibi  olduğu  bin 141 belediye lojmanında (HBM) çok geniş bir yenileme ve güvenliğini artırma...
Alman sanayi üretimi geri viteste
Almanya’da sanayi üretimi, kasım ayında  inşaat sanayisi ve tüketim malları üretiminin azalmasının etkisiyle bir önceki aya göre yüzde 1,9 gerileme kaydetti. Böylece...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ