Medine Müdafii Ömer Fahreddin Paşa

Medine Müdafii Ömer Fahreddin Paşa
  • 27.11.2018
  • 345 kez okundu

Medine müdafii, islam ve Osmanlı Türk kumandanı, Peygamber aşığı, çöl kaplanı Ömer Fahreddin Paşa’yı vefâtının 70. Yıldönümünde hatırlayalım inşaallah.

Fahreddin Paşa, 1868 yılında Rusçuk’ta doğdu. Asıl adı Ömer’dir. Soyadı kanunundan sonra Türkkan soyadını aldı. Babası Mehmed Nâhid Efendi, annesi Bâlî oğullarından Fatma Âdile Hanım’dır. 93 Harbi’nden sonra ailesiyle birlikte İstanbul’a gelen Ömer Fahreddin 1888’de Harp Okulu’nu, 1891’de Erkân-ı Harbiyye’yi bitirdi ve kurmay yüzbaşı olarak orduya katıldı. Balkan Savaşı sırasında Çatalca savunmasındaki başarısıyla Edirne’nin geri alınmasında rol oynadı. Osmanlı Devleti 1914’te I. Dünya Savaşı’na girdiği vakit miralay rütbesiyle Dördüncü Ordu’ya bağlı 12. Kolordu kumandanı olarak Musul’da bulunuyordu.

Ermeni ayaklanmasını bastırdı

Fahreddin Paşa askeri birlikleri denetlerken 25 Kasım 1914’te mirlivalığa terfi ettirildi. 26 Ocak 1915’te 12. Kolordu’daki vazifesine ilâveten Dördüncü Ordu kumandan vekilliğine getirildi. Burada bir yandan tehcire tâbi tutulan Ermenileri yerleştirirken bir yandan da Urfa, Zeytun, Haçin, Musadağı Ermeni ayaklanmalarını bastırdı.

Şerif Hüseyin İsyanı

Bu sırada İngilizler’le anlaşan Mekke Şerifi Hüseyin’in isyana hazırlandığı haberinin alınması üzerine Fahreddin Paşa Dördüncü Ordu kumandanı Cemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1916’da Medine’ye gönderildi. Fahreddin Paşa 31 Mayıs’ta Medine’ye ulaştı ve Şerif Hüseyin’in birkaç gün içinde isyan edeceğini Cemal Paşa’ya bildirdi. Şerif Hüseyin ve dört oğlu, 3 Haziran 1916’da Medine çevresindeki demiryolunu ve telgraf hatlarını tahrip ederek isyanı başlattılar. 5-6 Haziran gecesi Medine karakollarına saldırdılarsa da Fahreddin Paşa’nın aldığı tedbirler sayesinde geri püskürtüldüler. Başlangıçta âsilerin sayısı 50 bin, bütün Hicaz bölgesindeki Osmanlı askerinin sayısı 15 bin civarındaydı. Fahreddin Paşa hemen karşı harekâta başlayarak Bi’riali, el-İlâve. Bi’rimâşî mevkilerindeki âsileri yenilgiye uğrattı.

Düşmeyen tek kale

Fahreddin Paşa, 15 Temmuz 1916’da yeni birliklerle takviye edilen Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi kumandanlığına tayin edildi.

Mekke Valisi Galib Paşa’nın tedbirsizliği yüzünden 9 Haziran’da genel saldırıya geçerek 16 Haziran’da Cidde’ye, 7 Temmuz’da Mekke’ye, 22 Eylül’de de Tâif’e girdiler. Fahreddin Paşa’nın savunduğu Medine dışındaki hemen bütün büyük merkezler âsilerin eline geçti. Bu sırada Kanal Harekâtı bütün şiddetiyle devam ettiğinden Hicaz’a asker gönderilemiyordu.

Medine Müdafaası

Fahreddin Paşa elinde bulunan son derece kısıtlı imkânlarla Medine’yi iki yıl yedi ay boyunca müdafaa etti. Önce Medine ve çevresinde bir güvenlik hattı oluşturmak için Aşar Boğazı, Bi’riderviş, Bi’riabbas ve Bi’rirehâ mevkilerini âsilerden temizledi. 29 Ağustos 1916’da Medine çevresinde 100 kilometrelik bir emniyet şeridi meydana getirilmiş oldu. Fahreddin Paşa, Medine’yi savunabilmek için İstanbul’dan devamlı takviye kuvveti istiyor, Osmanlı hükümeti de onun isteklerine cevap verebilecek durumda olmadığını bildiriyordu.

Fahreddin Paşa Medine’yi nasıl müdafaa etti?

Fahreddin Paşa ve askerleri; çamurlu su içtiler, hurma çekirdeklerinden ekmek yaptılar. En önemlisi çekirge yediler… Sadece düşmanla değil, açlıkla, susuzlukla ve 50 derece sıcaklarda çarpıştılar.

Kutsal emanetlerin İstanbul’a getirilişi

Osmanlı hükümetinin Hicaz’ı kısmen boşaltma kararı alması üzerine Fahreddin Paşa, herhangi bir yağmaya karşı Medine’de Hz. Peygamber’in mezarında bulunan mukaddes emanetlerin İstanbul’a nakledilmesini teklif etti. Sorumluluk kendisinde olmak şartıyla teklifi hükümet tarafından kabul edildi. Fahreddin Paşa bir komisyon kurarak tek tek kontrol ettirdiği otuz parçadan oluşan mukaddes emanetleri 2 bin askerin koruması altında İstanbul’a gönderdi. Medine’yi Suriye’den ayıran çölde dolaşan ve yağmacılıkla geçinen bedeviler. Şerif Hüseyin’in hileleri ve İngilizler’in paralarıyla kandırılarak Osmanlı Devleti aleyhine harekete geçirildikleri için Medine’yi Suriye’ye bağlayan demiryolunun korunması güçleşti. Meşhur İngiliz casusu Lawrence demiryolu boyunca dolaşarak rayları dinamitle parçalatıyordu. Her geçen gün çölün ortasında çevre ile irtibatı kesilmiş bir kale durumuna gelen ve iaşesi de azalan Medine’nin tahliyesine karar verildi. Önce yeni tayin edilmiş olan Mekke Emîri Şerif Haydar Paşa ailesiyle birlikte Medine’den ayrıldı. Onları 3-4 bin kişilik yerli halk takip etti.

“Türk Bayrağını ben kendi elimle indiremem”

Fahreddin Paşa elinde kalan az sayıdaki kuvvetle hem bu çöl yolunu hem de Medine’yi müdafaaya devam etti. Fakat Hicaz demiryolunun Medine’ye yakın olan Tebük-Medâin arasındaki Müdevvere İstasyonu’nun düşman eline geçmesinden sonra Medine Kalesi isyancılar tarafından kuşatıldı. Hiçbir yerden yardım alamaz duruma gelen şehirde kalmış olan halk ve asker arasında açlık ve hastalık hüküm sürmeye başladı. Bu güç şartlara rağmen Fahreddin Paşa şehrin müdafaasını sürdürdü. Hatta kuşatmadan önce kaleyi tahliye etmesini teklif eden İstanbul hükümetine, “Medine Kalesi’nden Türk bayrağını ben kendi elimle indiremem, eğer mutlaka tahliye edecekseniz buraya başka bir kumandan gönderin” cevabını vermişti. Fahreddin Paşa, “Takdîr-i ilâhî, rızâ-yı peygamberî ve irâde-i pâdişâhî şeref-müteallik oluncaya kadar Medine müdafaası devam edecektir” diyordu; İngilizler’le Araplar’a teslim olmaktansa Hz. Peygamber’in merkadini havaya uçurarak kendisini feda edeceğine dair yemin ediyordu.

Hazreti Peygamberin huzurunda

Fahreddin Paşa ve askerleri bir taraftan düşmanla, diğer taraftan açlık ve hastalıkla mücadele ederken Kanal Harekâtı felâketle bitmiş, Filistin elden çıkmış ve en yakın Osmanlı kuvvetleri Medine’den bin 300 km. uzakta kalmıştı. Bu sırada Osmanlı Devleti mağlûp olmuş ve 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi’ni imzalamıştı. Mütarekenin 16. maddesine göre teslim olması gereken Fahreddin Paşa buna yanaşmadı. Medinedekiler ise her tarafla irtibatları kesilmiş olduğundan mütarekeden haberdar değillerdi. Olup bitenleri telsiz vasıtasıyla takip eden Fahreddin Paşa, Kızıldeniz’de demirleyen bir İngiliz torpidosu mütareke şartlarını ve Medine’ye ait maddeyi kendisine bildirdiği halde buna cevap vermedi. Aynca Babıâli’nin Mondros Mütarekesi’ni tebliğ etmek üzere gönderdiği yüzbaşıyı hapsederek İstanbul’u da cevapsız bıraktı. Bir yandan İngilizler, bir yandan Medine’yi kuşatmış olan Şerif Hüseyin’in kuvvetleri Medine’nin bir an önce teslim edilmesini istedilerse de bu isteklerine karşılık vermedi. Babıâli İngilizler’in de baskısı üzerine bu defa padişahın imzasını taşıyan bir teslim emrini Adliye Nâzın Haydar Molla ile Medine’ye gönderdi. Fahreddin Paşa bu emri de dinlemedi. Askerlerin çoğunun hasta olmasına, cephane, ilâç ve giyecek stoklarının bitmesine rağmen direnmeyi sürdürdü. Ancak sonunda kendi subaylarının da baskısı ile teslim olmaya rızâ gösterdi.

Teslim olmayan Komutan

Kabul edilen teslim şartlarının başında, “Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi kumandanı Fahreddin Paşa hazretleri yirmi dört saat zarfında Hâşimî kuvvetleri karargâhının misâfir-i hâssı olacaktır” ibaresi yer aldığı halde Fahreddin Paşa Ravza-i Mutahhara yakınındaki bir medreseye giderek burada önceden hazırlatmış olduğu yatağına girdi ve bir yere gitmeyeceğini bildirdi. Fakat kendisiyle görüşmeye gelen kumandan vekili Necib Bey ve etrafındakiler tarafından tutulup 10 Ocak 1919’da Hâşimî karargâhında hazırlanmış olan çadırına götürüldü. Şerif Abdullah’ın kuvvetleri antlaşma gereğince 13 Ocak 1919’da Medine’ye girdi. Böylece Mondros Mütarekesi’nden yetmiş iki gün sonra Medine teslim edilmiş oldu.

Türk Kaplanı

İngilizler tarafından “Türk Kaplanı” diye adlandırılan Fahreddin Paşa 27 Ocak’ta savaş esiri olarak Mısır’a gönderildi. 5 Ağustos’ta Malta’ya sürgün edildi. Sürgün sırasında, savaş suçlularını yargılamak üzere işgalci devlet tarafından İstanbul’da kurdurulan ve başkanından dolayı halk arasında Nemrud Mustafa Dîvânıharbi adı verilen mahkemece ölüme mahkûm edildi. Ancak Fahreddin Paşa Ankara hükümetinin gayretleriyle 8 Nisan 1921’de Malta’dan kurtuldu. Berlin’de karşılaştığı Enver Paşa’nın daveti üzerine Moskova’ya geçti. Burada İslâm İhtilâl Cemiyetleri İttihadı Kongresi’ne iştirak etti. 24 Eylül 1921’de Millî Mücadele’ye katılmak için Ankara’ya geldi. 9 Kasım 1921’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Kâbil sefirliğine tayin edildi. Türk-Afgan dostluğunun gelişmesinde önemli rol oynadı. Ruslar’la mücadele eden Başkırdistan Cumhurbaşkanı Zeki Velidi Togan’a yardımda bulundu. 12 Mayıs 1926’da görevinin sona ermesi üzerine yurda döndü. 5 Şubat 1936’da Türk Silâhlı Kuvvetleri’nden tümgeneral rütbesiyle emekliye ayrıldı.

Fahreddin Paşa’nın mezarı nerede?

22 Kasım 1948’de vefat etti ve vasiyeti üzerine Rumelihisarı’na defnedildi.

Fahreddin Paşa’nın sözleri

“Evlatlarım!

Bir söz verdik. ‘Kutsal şehri isyancılara vermeyeceğiz.’ diyerek, elimizden ne geliyorsa yapmalıyız. Ta ki son mermi, son er ve son kana dek… Bu azim, bu kararlılık bize dayanma gücü verecektir. Bunu hiç unutmayın! Ümitsiz olmayınız.”

“Malumunuz olsun ki kahraman askerlerim İslam âleminin gözbebeği olan Medine’yi son fişeğine, son damla kanına, son nefsine kadar muhafaza ve müdafaaya memurdur.”

“Bakın, bayrağımıza iyi bakın. Herhangi bir bayrak değildir o. Şu an devletimizin düşen birçok kalesi var. Ele geçirilen birçok şehri var. Ama burası (Medine) son kaledir.”

Son olarak

Çölde 50 derece sıcakta çekirge yiyip, Medine-i Münevvereyi İngilizlere teslim etmeyen, büyük İslam ve Osmanlı Türk kumandanı çöl Kaplanı Ömer Fahreddin Paşa’yı vefâtının 70. yılında saygı, hürmet ve yüce Allah’dan (c.c.) rahmetle yâd ediyoruz. Âmin…

Nihat Gülal
Din adamı – imam-hatib 

Etiketler: / / / / /

Brüksel’de Sarı Yelekli protestosuna polis engeli
Brüksel’de gösteri yapmak üzere önceden Brüksel Merkez belediyesinden izin alan Sarı Yeleklilere polis gösteri izni vermedi. Avrupa Birliği Parlamentosu’nun yer...
Paris’te “sarı yeleklilere” polis müdahalesi
Fransa‘nın başkenti Paris’te “sarı yeleklilerin” düzenlediği gösteride gerginlik artarken, bir protestocu gözünden yaralandı. Akaryakıt zamlarına tepki olarak başlayan ancak daha...
Yabancı dostu Philippe Moureaux hayatını kaybetti
Belçika’da yabancılara tanınma hakkını sağlayan Moureaux yasasını çıkaran ve yabancılara yönelik çok sayıda faydalı işlerin altına imzasını atan yabancı dostu...
Balkans Beyond Borders Kısa Film Festivali’ne Brüksel’den ödül
Çoklu katmanlar ve Avrupa kimliklerin zenginlik farkındalık yaratmak Avrupa’nın kültürel zenginlik sonuna kadar yararlanarak, Avrupa kültür erişimi kolaylaştırmayı amaçlayan girişimleri...
“Nasrettin Hoca Aramızda”
Mizah yazarı Ahmet Zeki Yeşil’in 101 fıkradan oluşan ‘Nasrettin Hoca Aramızda’ isimli yeni kitabı Mühür Yayınlarından çıktı. Kitabın kapak karikatürünü...
Avusturya’da “Rabia ve Bozkurt” sembollerinin yasaklanmasına tepki
Avusturya Ulusal Meclisince kabul edilen, terör ve radikal gruplara ait sembol ve işaretlerin yasaklanmasını öngören “sembol yasası” kapsamında, Müslüman Kardeşler Cemaati ve...
Türk ekiplerinin UEFA Avrupa Ligi karnesi parlak değil
Türk takımları, UEFA Avrupa Ligi grup müsabakalarında ilk aşamayı 15 defa geçti. UEFA Avrupa Ligi’nde 2004-2005’ten itibaren uygulanan grup aşaması ilk...
Spartak Trnava: 1 – Fenerbahçe: 0
UEFA Avrupa Ligi D Grubu’nun son hafta maçında Fenerbahçe, Spartak Trnava’ya konuk oldu. Daha önce grubu ikinci sırada bitirmesi kesinleşen...
Akhisar Avrupa defterini 1 puanla kapattı
Akhisarspor, UEFA Avrupa Ligi J Grubu son hafta maçında Belçika’nın Standard Liege takımıyla 0-0 berabere kaldı. 20. dakikada Standard Liege’nin...
Beşiktaş Avrupa’ya veda etti
UEFA Avrupa Ligi I Grubu 6. ve son hafta maçında Beşiktaş, sahasında İsveç ekibi Malmö’ye 1-0 yenilerek organizasyona veda etti....
AB Liderler Zirvesi öncesi Brüksel’de protestolar
(AA) – Belçika’nın başkenti Brüksel’de, Brexit ve Rusya karşıtları ile çiftçiler, Avrupa Birliği (AB) Liderler Zirvesi’nin gerçekleştirileceği bölgede protestolar düzenledi....
Şampiyonlar Ligi’ne İngiltere damgası
(AA) – UEFA Şampiyonlar Ligi grup maçları sonunda en başarılı performansı, İngiltere temsilcileri sergiledi. Avrupa futbolunun kulüpler düzeyindeki en büyük...
“Çocuklarda gece yatak ıslatma psikolojik bir sorun değil”
(AA) – Türk Çocuk Ürolojisi Derneği Başkanı Prof. Dr. Cem Aygün, “5 yaşından itibaren eğer gece yatak ıslatma varsa doğru tedavi için...
“Büyükler ve Gençler”
“İnsanlar öğrenme dürtüsüyle doğarlar. Öğrenmeye karşı merak ve bundan duyulan zevk insanın doğasında vardır. Bunlar bebeklikten başlayarak zamanla yok edilir.”...
Belçika’da yaşayan çifte Türkiye’de daire kazığı
Belçika’da yaşayan Şefik – Cansu Gönülaçan çifti, daire almak için enişteleri Erol P.’ye 13 bin Euro verdi. Evlerini görmek için...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ