“Garip” akımı şairi: Orhan Veli Kanık

“Garip” akımı şairi: Orhan Veli Kanık
  • 14.11.2017
  • 231 kez okundu

(AA) – Şair, yazar ve çevirmen Orhan Veli Kanık, vefatının 67’inci yılında anılıyor.

Türk edebiyatının ünlü şairlerinden Kanık, 13 Nisan 1914’te, klarnet ustası Mehmet Veli Kanık ile Fatma Nigar Hanım’ın ilk çocukları olarak, İstanbul Beykoz’da dünyaya geldi.

Çocukluk yıllarını İstanbul’da geçiren şair, eğitim hayatına 1921’de Akaretler’de bulunan Anafartalar İlkokulu’nun ana sınıfında başladı ve sonra Galatasaray Lisesi’nin ilk kısmına geçti.

Kanık, 1925’te babasının Cumhurbaşkanlığı Bando Şefliği’ne tayini nedeniyle, ailesiyle birlikte Ankara’ya taşındı. Burada ise Gazi İlkokulu’na giden Kanık, bu yaşlarda edebiyata ilgi duymaya başladı ve Kanık’ın ilgisini ilk olarak öğretmeni Sedat Bey fark etti.

Sedat Bey’in sürekli yazmaya teşvik ettiği Kanık’ın çocukluk yıllarında kaleme aldığı ”Çocuk Dünyası” adlı ilk öyküsü, bir dergide yayımlandı. “Anneme” adlı ilk şiiri ise Balıkesir’de çıkan “Gençler Yolu” dergisinin, 15 Mayıs 1929 tarihli 6’ncı sayısında yer aldı. Kanık, orta öğrenimini 1932’de yatılı olarak okuduğu Ankara Gazi Lisesi’nde tamamladı.

Gençlik yıllarında Ankara Erkek Lisesi’nin yayın organı “Sesimiz” dergisinde de çalışmaları yayımlanan Kanık’ın, ilk şiirlerinde Necip Fazıl Kısakürek’in etkisi görüldü. Lise yıllarında Şair Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat ile arkadaş olan Kanık’ın bu arkadaşlığı edebiyat kariyerinin başlangıcı oldu. Aynı tarzda şiirler yazan Kanık, Anday ve Rifat’ın bu tarzlarının “garip” bulunması üzerine, ortaya koydukları yeni şiir anlayışlarına “Garip” adını verdiler.

36 yaşında vefat etti

Bu süreçte öğretmenleri arasında yer alan ünlü şair Ahmet Hamdi Tanpınar başta olmak üzere, Halil Vedat Fıratlı ve Yahya Saim Sinanoğlu’nun desteğini alan grup, yeni tarzlarını “Garip” başlığı altındaki bir bildiri ile “Varlık” dergisinin 1 Aralık 1939 tarihli 154’üncü sayısında açıkladı. Daha sonra grup, 1941’de “Garip” adlı şiir kitabını okuyucuyla buluşturdu. Bu eserde Orhan Veli’nin 24, Oktay Rıfat’ın 21, Melih Cevdet Anday’ın ise 16 şiiri yer aldı.

İlk şiirlerinde Mehmet Ali Sel imzasını kullanan ve aşk, özlem, çocukluk anıları gibi temaları ele alan Kanık, 1933’te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne kaydoldu. Daha sonraki yıllarda buradaki öğrenimini yarıda bırakan usta şair, 1935’te bir süre yardımcı öğretmen olarak çalıştı. 1936-1942 yılları arasında, PTT Genel Müdürlüğü Telgraf İşleri Reisliği Milletlerarası Nizamlar Bürosu’nda memurluk yapan Kanık, 1942’de Gelibolu’nun Kavak köyünde piyade yedek subayı olarak askerlik görevini yerine getirdi.

Terhis olduktan sonra 1944’te Ankara’ya dönen Kanık, Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu’nda memur olarak kısa bir süre çalıştı. Bu görevi sırasında “MEB Dünya Edebiyatlarından Tercümeler” serisinde Fransızcadan çeviriler yaptı. Daha sonra dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşat Şemsettin Sirer’in yönetimine uyum sağlayamayarak 1947’de memurluktan istifa etti.

Sonraki yıllarda geçimini yazarlık ve çevirmenlik yaparak sağlayan Orhan Veli Kanık, “İnsan”, “Ses”, “Gençlik”, “Küllük”, “İnkılapçı Gençlik”, “Demet”, “İşte ve Aile” gibi dönemin popüler kültür sanat dergilerinde manzume ve düz yazılar kaleme aldı. Mehmet Ali Aybar’ın çıkardığı Hür ve Zincirli Hürriyet gazetelerinde, 1947’de yarı siyasal değinmeler ve eleştiriler de kaleme alan Kanık, 1 Ocak 1949’da Ankara’da “Yaprak” dergisini 28 sayı boyunca çıkardı. Kanık, 1948’de ise bir süre, “Ulus” gazetesinde, “Yolcu Notları” başlığı altında makaleler yazdı.

Orhan Veli Kanık, geçirdiği beyin kanaması sebebiyle 14 Kasım 1950’de Cerrahpaşa Hastanesi’nde vefat etti ve Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

Sanat anlayışı 

Türk edebiyatı tarihinde yenilikçi fikirlerin ilk savunucularından biri olan Kanık, şiirin ölçü, uyak gibi kalıplardan ve kurallardan bağımsızlaşarak yazılabileceğini savundu.

Yazı ve şiirlerinde hicivsel bir üslupla mizah ögelerinden yararlanan Kanık, sürekli olarak kendini ve kalemini geliştirmeye çalıştı. Kanık, eserlerinde ağır sanat ifadeleri, kalıplaşmış benzetmeler yerine, daha basit ve yalın olan halk dili kullanmayı benimsedi.

Çocuk hikayeleri yazan La Fontaine ile Nasreddin Hoca öykülerini, şiirsel forma dönüştüren Kanık’ın önemli eserlerinden bazıları İngilizce, Fransızca, Rusça ve Yunanca gibi dillere çevrildi.

Şiirlerinde özellikle İstanbul’a olan hayranlığını dile getiren Kanık’ın Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday’la birlikte çıkardığı “Garip”, daha sonra sadece yalnız kendi şiirlerinin yer aldığı, 1945’te yayımlanan “Garip”in yanı sıra “Vazgeçemediğim”, “Destan Gibi”, “Yenisi” ve “Karşı” adlı şiir kitapları yayınlandı.

Düzyazı, eleştiri ve hikayeler de yazan usta şairin, aralarında “Bir Kapı Ya Açık Durmalı Ya Kapalı”, “La Fontaine’in Masalları”, “Scapin’in Dolapları” ve “Fransız Şiiri Antolojisi” olmak üzere toplam 12 çeviri kitabı bulunuyor.

Etiketler: / / / / / / / /

İsviçre’de İslam’ın resmi din olarak tanınması tartışmaları
(AA) – İsviçre Sosyal Demokrat Partisinin lideri Christian Levrat, İslam’ın resmi din olarak tanınması önerisini tekrarladı. Levrat, Diyanet İşleri Başkanlığının, ülkesindeki faaliyetlerine...
Almanya’da hükümet kurma çalışmalarının başarısızlıkla sonuçlanması
(AA) – Almanya Başbakanı ve Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) Genel Başkanı Angela Merkel, Hristiyan Birlik (CDU/CSU) partilerinin, Hür Demokrat...
Sait Köse, yeni açılan Street Workout parkurunu tanıttı
Schaerbeek Belediyesi’nde Spordan Sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse, özellikle vücut geliştirmek isteyen gençler için Terdelt parkına yaptırılan Street Workout...
Brüksel’de Türkçe medyanın dünü ve bugünü ele alındı
Bruxelles Korner Medya kurumunun London Restoran’da ev sahipliği yaptığı etkinlikte “Türk Basınının Dünü Bugünü ve Anadolu Ajansının Medya Sektörü’ndeki Yeri”...
“Mercedes” denince akla gelen ilk adres “SNG Cars”
Otomobil sektöründe ikinci el yedek parça ile diğer ikinci el otomobil pazarında yıllardır başarıyla hizmet veren SNG Cars, “Mercedes ikinci...
Belçika’da “Tır” gelin arabası oldu
Belçika’nın Anvers şehrinde evliliğe adım atan genç çift, gelin arabası olarak lüks otomobil yerine dorsesiz tırı tercih etti. Aslen Konya’nın...
Houthalen’de Türkülerle Türkiyem etkinliğinin 2.si düzenlendi
Belçika’nın Limburg Bölgesi yerleşim birimlerinden Genk ve Maasmechelen şehirlerinde bulunan Eisden ve Winterslag Ülkü Ocaklarının ortaklaşa düzenlediği “Türkülerle Türkiyem” etkiliği...
AB zirvesinde “bayat sandviç” tartışması
(AA) – İsveç’in Göteborg kentinde Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla dün başlayan “Adil İş ve...
Frankfurt’ta tramvayda Almanların da katılımıyla “Gaziantep meşk gecesi”
(AA) – Frankfurt Gaziantep Derneği, Frankfurt’taki Türk toplumu temsilcilerinin, Alman vatandaşlarının, siyasetçilerin ve iş adamlarının katılımıyla nostaljik tramvay içerisinde “meşk...
“Ayla” manevi babasına özlemini anlattı
(AA) – Türkiye’nin Oscar için “Yabancı Dilde En İyi Film” kategorisinde aday adayı gösterdiği “Ayla” filmi ile hikayesi beyaz perdeye...
Azerbaycan’dan ayrılıkcı tehditlere Brüksel’den cevap
Dünya Barışını tehdit eden etnik-ayrılıkcı haraketlerin olumsuz etkileri Azerbaycan Diaspora Bakanlığı`nın ve Avrupa Azerbeycan Kongresi`nin girişimi ile 20-21 Kasım tarihlerinde...
MÜSİAD yurt dışı ağını genişletiyor
(AA) – Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD), yurt dışı şube açılışları ve temsilcilik atamalarıyla uluslararası arenadaki markasını güçlendiriyor. Dernekten...
“Cep Herkülü” vefat etti
(AA) – Olimpiyat ve dünya şampiyonu eski milli halterci Naim Süleymanoğlu, tedavi gördüğü hastanede 50 yaşında yaşamını yitirdi. Karaciğer naklinin ardından tedavisi Ataşehir...
“Sanal Şeyh Lawrence’ler türedi”
Osmanlıyı çökerttiler Osmanlı’nın son dönemi Arap ayaklanmasını başaran İngiliz ajanı şeyh Lawrence’yi duymayan bilmeyen yoktur. Beyaz bornoz ve abbase ile Arap...
Yeni Jeep Wrangler gün yüzüne çıktı
(AA) – Yeni Jeep Wrangler, maceraseverlerin karşısına 29 Kasım’da Los Angeles Auto Show’da çıkacak. Şirketten yapılan açıklamaya göre, Jeep’in efsanevi Wrangler...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ