$ DOLAR → Alış: 5,34 / Satış: 5,36
€ EURO → Alış: 6,09 / Satış: 6,11

“Garip” akımı şairi: Orhan Veli Kanık

“Garip” akımı şairi: Orhan Veli Kanık
  • 14.11.2017
  • 1.104 kez okundu

(AA) – Şair, yazar ve çevirmen Orhan Veli Kanık, vefatının 67’inci yılında anılıyor.

Türk edebiyatının ünlü şairlerinden Kanık, 13 Nisan 1914’te, klarnet ustası Mehmet Veli Kanık ile Fatma Nigar Hanım’ın ilk çocukları olarak, İstanbul Beykoz’da dünyaya geldi.

Çocukluk yıllarını İstanbul’da geçiren şair, eğitim hayatına 1921’de Akaretler’de bulunan Anafartalar İlkokulu’nun ana sınıfında başladı ve sonra Galatasaray Lisesi’nin ilk kısmına geçti.

Kanık, 1925’te babasının Cumhurbaşkanlığı Bando Şefliği’ne tayini nedeniyle, ailesiyle birlikte Ankara’ya taşındı. Burada ise Gazi İlkokulu’na giden Kanık, bu yaşlarda edebiyata ilgi duymaya başladı ve Kanık’ın ilgisini ilk olarak öğretmeni Sedat Bey fark etti.

Sedat Bey’in sürekli yazmaya teşvik ettiği Kanık’ın çocukluk yıllarında kaleme aldığı ”Çocuk Dünyası” adlı ilk öyküsü, bir dergide yayımlandı. “Anneme” adlı ilk şiiri ise Balıkesir’de çıkan “Gençler Yolu” dergisinin, 15 Mayıs 1929 tarihli 6’ncı sayısında yer aldı. Kanık, orta öğrenimini 1932’de yatılı olarak okuduğu Ankara Gazi Lisesi’nde tamamladı.

Gençlik yıllarında Ankara Erkek Lisesi’nin yayın organı “Sesimiz” dergisinde de çalışmaları yayımlanan Kanık’ın, ilk şiirlerinde Necip Fazıl Kısakürek’in etkisi görüldü. Lise yıllarında Şair Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat ile arkadaş olan Kanık’ın bu arkadaşlığı edebiyat kariyerinin başlangıcı oldu. Aynı tarzda şiirler yazan Kanık, Anday ve Rifat’ın bu tarzlarının “garip” bulunması üzerine, ortaya koydukları yeni şiir anlayışlarına “Garip” adını verdiler.

36 yaşında vefat etti

Bu süreçte öğretmenleri arasında yer alan ünlü şair Ahmet Hamdi Tanpınar başta olmak üzere, Halil Vedat Fıratlı ve Yahya Saim Sinanoğlu’nun desteğini alan grup, yeni tarzlarını “Garip” başlığı altındaki bir bildiri ile “Varlık” dergisinin 1 Aralık 1939 tarihli 154’üncü sayısında açıkladı. Daha sonra grup, 1941’de “Garip” adlı şiir kitabını okuyucuyla buluşturdu. Bu eserde Orhan Veli’nin 24, Oktay Rıfat’ın 21, Melih Cevdet Anday’ın ise 16 şiiri yer aldı.

İlk şiirlerinde Mehmet Ali Sel imzasını kullanan ve aşk, özlem, çocukluk anıları gibi temaları ele alan Kanık, 1933’te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne kaydoldu. Daha sonraki yıllarda buradaki öğrenimini yarıda bırakan usta şair, 1935’te bir süre yardımcı öğretmen olarak çalıştı. 1936-1942 yılları arasında, PTT Genel Müdürlüğü Telgraf İşleri Reisliği Milletlerarası Nizamlar Bürosu’nda memurluk yapan Kanık, 1942’de Gelibolu’nun Kavak köyünde piyade yedek subayı olarak askerlik görevini yerine getirdi.

Terhis olduktan sonra 1944’te Ankara’ya dönen Kanık, Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu’nda memur olarak kısa bir süre çalıştı. Bu görevi sırasında “MEB Dünya Edebiyatlarından Tercümeler” serisinde Fransızcadan çeviriler yaptı. Daha sonra dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşat Şemsettin Sirer’in yönetimine uyum sağlayamayarak 1947’de memurluktan istifa etti.

Sonraki yıllarda geçimini yazarlık ve çevirmenlik yaparak sağlayan Orhan Veli Kanık, “İnsan”, “Ses”, “Gençlik”, “Küllük”, “İnkılapçı Gençlik”, “Demet”, “İşte ve Aile” gibi dönemin popüler kültür sanat dergilerinde manzume ve düz yazılar kaleme aldı. Mehmet Ali Aybar’ın çıkardığı Hür ve Zincirli Hürriyet gazetelerinde, 1947’de yarı siyasal değinmeler ve eleştiriler de kaleme alan Kanık, 1 Ocak 1949’da Ankara’da “Yaprak” dergisini 28 sayı boyunca çıkardı. Kanık, 1948’de ise bir süre, “Ulus” gazetesinde, “Yolcu Notları” başlığı altında makaleler yazdı.

Orhan Veli Kanık, geçirdiği beyin kanaması sebebiyle 14 Kasım 1950’de Cerrahpaşa Hastanesi’nde vefat etti ve Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

Sanat anlayışı 

Türk edebiyatı tarihinde yenilikçi fikirlerin ilk savunucularından biri olan Kanık, şiirin ölçü, uyak gibi kalıplardan ve kurallardan bağımsızlaşarak yazılabileceğini savundu.

Yazı ve şiirlerinde hicivsel bir üslupla mizah ögelerinden yararlanan Kanık, sürekli olarak kendini ve kalemini geliştirmeye çalıştı. Kanık, eserlerinde ağır sanat ifadeleri, kalıplaşmış benzetmeler yerine, daha basit ve yalın olan halk dili kullanmayı benimsedi.

Çocuk hikayeleri yazan La Fontaine ile Nasreddin Hoca öykülerini, şiirsel forma dönüştüren Kanık’ın önemli eserlerinden bazıları İngilizce, Fransızca, Rusça ve Yunanca gibi dillere çevrildi.

Şiirlerinde özellikle İstanbul’a olan hayranlığını dile getiren Kanık’ın Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday’la birlikte çıkardığı “Garip”, daha sonra sadece yalnız kendi şiirlerinin yer aldığı, 1945’te yayımlanan “Garip”in yanı sıra “Vazgeçemediğim”, “Destan Gibi”, “Yenisi” ve “Karşı” adlı şiir kitapları yayınlandı.

Düzyazı, eleştiri ve hikayeler de yazan usta şairin, aralarında “Bir Kapı Ya Açık Durmalı Ya Kapalı”, “La Fontaine’in Masalları”, “Scapin’in Dolapları” ve “Fransız Şiiri Antolojisi” olmak üzere toplam 12 çeviri kitabı bulunuyor.

Etiketler: / / / / / / / /

Yenileme primleri meyvelerini vermeye başladı
Çok ilgi görmesi nedeniyle, Saint-Josse Belediyesi evlerini yenilemek isteyen ev sahibi ve kiracılar bu yeni dönemde de destek olmaya devam...
“İnsan olduğuna inanıyor musun?”
Kendinize insan olmayı yakıştırıyor musunuz?  Yani yeterince insan mısınız?  Hiç ayna karşısına geçip kenidinizi yargıladığınız oluyor mu? Mesela aynada ‘sen...
Başkan Kır: “Nord mahallesinde artık fuhuş yaşanmayacak”
Federal Milletvekili ve Saint-Josse belediye Başkanı Emir Kır, Yenivatan’a verdiği özel röportajda, bir dönem kontrolsüz fuhuşun hakim olduğu Nord mahallesinde...
“Air France” Türkiye’ye geri dönüyor
Aralarında İstanbul’un da bulunduğu birçok Avrupa başkentinden geçen yıl Joon markası ile uçuşlar gerçekleştirmeye başlayan Air France, bundan sonra uçuşlarına yeniden Air...
Afyonkarahisar üç önemli motokros şampiyonasına ev sahipliği yapacak
Türkiye’nin geçen yıl ilk kez ev sahipliği yaptığı Dünya Motokros Şampiyonası’nın bir ayağında gösterdiği organizasyon başarısı üzerine, motor sporları alanında...
Hollanda mahkemesinden FETÖ aleyhine karar
Hollanda’da Rotterdam Mahkemesi, Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensubuna “hain” ve “terör örgütü üyesi” denmesinin yasal olduğuna hükmetti.  Mahkeme tarafından açıklanan kararda,...
Taşımacılar yeni düzenlemeleri Brüksel’de protesto etti
Belçika’nın başkenti Brüksel’de yüzlerce kara yolu taşımacısı, Avrupa Birliği’nin (AB) sektöre yönelik yeni düzenlemelerini protesto etti. Bulgaristan ve Romanya’daki kara...
AB’den Ar-Ge’ye 318 milyar avro
Avrupa Birliği (AB), 2017 yılında araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) alanına toplam 318 milyar avro kaynak aktardı. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat),...
Almanya’da 3 havalimanında uyarı grevi yapıldı
Almanya’da Köln-Bonn, Düsseldorf ve Stuttgart havalimanlarında güvenlik personeli bir günlük uyarı grevi yaptı. Ver.di sendikasına bağlı çalışanların düzenlediği grevler nedeniyle Köln’de...
AB bankacılık kurumundan kripto paralara kural çağrısı
Avrupa Birliği’nin (AB) bankacılık denetleme kurumu, tüketicileri daha iyi korumak için kripto paralara yönelik yeni kurallar getirilmesi gerektiğini duyurdu. AB üyesi...
Aşırı sağcılar BM Göç Anlaşması’na karşı sosyal medyadan örgütlenmiş
Avrupa’daki aşırı sağcı grupların, sosyal medyadan yaptıkları dezenformasyon ve algı kampanyaları nedeniyle bazı ülkelerin Birleşmiş Milletler (BM) Göç Anlaşması’nı desteklemekten vazgeçtikleri iddia...
Hollanda, ülkedeki suikastlardan İran’ı sorumlu tutuyor
Hollanda, ülkede 2015 ve 2017’de İran asıllı kişilerin suikasta uğramasından İran’ı sorumlu tutuyor.  Hollanda Güvenlik ve İstihbarat Dairesi (AIVD) tarafından...
Milletvekili Özdemir, kadın cinayeti verilerinin detaylı şekilde toplanmasını istedi
Bağımsız milletvekili Mahinur Özdemir, Brüksel Fırsat Eşitliği Bakanı Bianca Debaets’e Belçika’daki kadın cinayetlerinin endişe verici oranı hakkında sorular yöneltti. Bu...
Saint-Josse belediyesi güvenli yeşil alanlara önem veriyor
2017 yılının Eylül ayından bu yana, Saint-Josse Belediyesinin yüzde 97,95’nin sahibi  olduğu  bin 141 belediye lojmanında (HBM) çok geniş bir yenileme ve güvenliğini artırma...
Alman sanayi üretimi geri viteste
Almanya’da sanayi üretimi, kasım ayında  inşaat sanayisi ve tüketim malları üretiminin azalmasının etkisiyle bir önceki aya göre yüzde 1,9 gerileme kaydetti. Böylece...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ