“Garip” akımı şairi: Orhan Veli Kanık

“Garip” akımı şairi: Orhan Veli Kanık
  • 14.11.2017
  • 813 kez okundu

(AA) – Şair, yazar ve çevirmen Orhan Veli Kanık, vefatının 67’inci yılında anılıyor.

Türk edebiyatının ünlü şairlerinden Kanık, 13 Nisan 1914’te, klarnet ustası Mehmet Veli Kanık ile Fatma Nigar Hanım’ın ilk çocukları olarak, İstanbul Beykoz’da dünyaya geldi.

Çocukluk yıllarını İstanbul’da geçiren şair, eğitim hayatına 1921’de Akaretler’de bulunan Anafartalar İlkokulu’nun ana sınıfında başladı ve sonra Galatasaray Lisesi’nin ilk kısmına geçti.

Kanık, 1925’te babasının Cumhurbaşkanlığı Bando Şefliği’ne tayini nedeniyle, ailesiyle birlikte Ankara’ya taşındı. Burada ise Gazi İlkokulu’na giden Kanık, bu yaşlarda edebiyata ilgi duymaya başladı ve Kanık’ın ilgisini ilk olarak öğretmeni Sedat Bey fark etti.

Sedat Bey’in sürekli yazmaya teşvik ettiği Kanık’ın çocukluk yıllarında kaleme aldığı ”Çocuk Dünyası” adlı ilk öyküsü, bir dergide yayımlandı. “Anneme” adlı ilk şiiri ise Balıkesir’de çıkan “Gençler Yolu” dergisinin, 15 Mayıs 1929 tarihli 6’ncı sayısında yer aldı. Kanık, orta öğrenimini 1932’de yatılı olarak okuduğu Ankara Gazi Lisesi’nde tamamladı.

Gençlik yıllarında Ankara Erkek Lisesi’nin yayın organı “Sesimiz” dergisinde de çalışmaları yayımlanan Kanık’ın, ilk şiirlerinde Necip Fazıl Kısakürek’in etkisi görüldü. Lise yıllarında Şair Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat ile arkadaş olan Kanık’ın bu arkadaşlığı edebiyat kariyerinin başlangıcı oldu. Aynı tarzda şiirler yazan Kanık, Anday ve Rifat’ın bu tarzlarının “garip” bulunması üzerine, ortaya koydukları yeni şiir anlayışlarına “Garip” adını verdiler.

36 yaşında vefat etti

Bu süreçte öğretmenleri arasında yer alan ünlü şair Ahmet Hamdi Tanpınar başta olmak üzere, Halil Vedat Fıratlı ve Yahya Saim Sinanoğlu’nun desteğini alan grup, yeni tarzlarını “Garip” başlığı altındaki bir bildiri ile “Varlık” dergisinin 1 Aralık 1939 tarihli 154’üncü sayısında açıkladı. Daha sonra grup, 1941’de “Garip” adlı şiir kitabını okuyucuyla buluşturdu. Bu eserde Orhan Veli’nin 24, Oktay Rıfat’ın 21, Melih Cevdet Anday’ın ise 16 şiiri yer aldı.

İlk şiirlerinde Mehmet Ali Sel imzasını kullanan ve aşk, özlem, çocukluk anıları gibi temaları ele alan Kanık, 1933’te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne kaydoldu. Daha sonraki yıllarda buradaki öğrenimini yarıda bırakan usta şair, 1935’te bir süre yardımcı öğretmen olarak çalıştı. 1936-1942 yılları arasında, PTT Genel Müdürlüğü Telgraf İşleri Reisliği Milletlerarası Nizamlar Bürosu’nda memurluk yapan Kanık, 1942’de Gelibolu’nun Kavak köyünde piyade yedek subayı olarak askerlik görevini yerine getirdi.

Terhis olduktan sonra 1944’te Ankara’ya dönen Kanık, Milli Eğitim Bakanlığı Tercüme Bürosu’nda memur olarak kısa bir süre çalıştı. Bu görevi sırasında “MEB Dünya Edebiyatlarından Tercümeler” serisinde Fransızcadan çeviriler yaptı. Daha sonra dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşat Şemsettin Sirer’in yönetimine uyum sağlayamayarak 1947’de memurluktan istifa etti.

Sonraki yıllarda geçimini yazarlık ve çevirmenlik yaparak sağlayan Orhan Veli Kanık, “İnsan”, “Ses”, “Gençlik”, “Küllük”, “İnkılapçı Gençlik”, “Demet”, “İşte ve Aile” gibi dönemin popüler kültür sanat dergilerinde manzume ve düz yazılar kaleme aldı. Mehmet Ali Aybar’ın çıkardığı Hür ve Zincirli Hürriyet gazetelerinde, 1947’de yarı siyasal değinmeler ve eleştiriler de kaleme alan Kanık, 1 Ocak 1949’da Ankara’da “Yaprak” dergisini 28 sayı boyunca çıkardı. Kanık, 1948’de ise bir süre, “Ulus” gazetesinde, “Yolcu Notları” başlığı altında makaleler yazdı.

Orhan Veli Kanık, geçirdiği beyin kanaması sebebiyle 14 Kasım 1950’de Cerrahpaşa Hastanesi’nde vefat etti ve Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

Sanat anlayışı 

Türk edebiyatı tarihinde yenilikçi fikirlerin ilk savunucularından biri olan Kanık, şiirin ölçü, uyak gibi kalıplardan ve kurallardan bağımsızlaşarak yazılabileceğini savundu.

Yazı ve şiirlerinde hicivsel bir üslupla mizah ögelerinden yararlanan Kanık, sürekli olarak kendini ve kalemini geliştirmeye çalıştı. Kanık, eserlerinde ağır sanat ifadeleri, kalıplaşmış benzetmeler yerine, daha basit ve yalın olan halk dili kullanmayı benimsedi.

Çocuk hikayeleri yazan La Fontaine ile Nasreddin Hoca öykülerini, şiirsel forma dönüştüren Kanık’ın önemli eserlerinden bazıları İngilizce, Fransızca, Rusça ve Yunanca gibi dillere çevrildi.

Şiirlerinde özellikle İstanbul’a olan hayranlığını dile getiren Kanık’ın Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday’la birlikte çıkardığı “Garip”, daha sonra sadece yalnız kendi şiirlerinin yer aldığı, 1945’te yayımlanan “Garip”in yanı sıra “Vazgeçemediğim”, “Destan Gibi”, “Yenisi” ve “Karşı” adlı şiir kitapları yayınlandı.

Düzyazı, eleştiri ve hikayeler de yazan usta şairin, aralarında “Bir Kapı Ya Açık Durmalı Ya Kapalı”, “La Fontaine’in Masalları”, “Scapin’in Dolapları” ve “Fransız Şiiri Antolojisi” olmak üzere toplam 12 çeviri kitabı bulunuyor.

Etiketler: / / / / / / / /

Kırmızı Şeytanlar Panama’yı rahat geçti
FIFA 2018 Dünya Kupası G Grubu maçında Belçika ile Panama, Sochi’de karşı karşıya geldi. Maça hızlı başlayan Belçika, 6. dakikada...
Belçika’daki seçim sandıklarında uzun kuyruklar oluştu
(AA) – Belçika’da yaşayan Türk seçmenler, Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi için Brüksel’de kurulan sandıkların önünde uzun kuyruklar oluşturdu. Avrupa’da Türk nüfusun...
Honda Civic Type R, Belçika’da da pist rekoru kırdı
(AA) – Honda’nın en hızlı modellerinden biri olan Civic Type R, Belçika’nın efsanevi Spa-Francorchamps pistinde yeni bir rekor daha kırdı. Honda’dan...
Kremlin’deki diplomasi trafiği neyin işareti?
(AA) – Putin seçimleri kazanır kazanmaz Kremlin’in kapısında ziyaretçi kuyruğu oluştu. “Tiran” dedikleri “kötü Rus Çarı”nın elini sıkmak için kuyruğa...
Yüksel’den yaşlılara anlamlı ziyaret
Belçika Federal Milletvekili ve Gent Meclis Üyesi Veli Yüksel (CD&V) Ramazan Bayramı’nın ikinci gününü, Tempelhof Bakım ve Huzurevi’ndeki yaşlılara ayırdı....
Kavaklı’ya Macar Kardeş
Kırklareli Kavaklı Belediyesi ve Macaristan’ın Szabadbattyán Belediyesi arasında kardeş şehir protokolü imzalandı. Kırklareli Kavaklı Belediye Başkanı Gürel Koşdemir, Szabadbattyán Belediye Başkanı Polyák...
Milletvekili Hasan Koyuncu’dan bayram mesajı
Brüksel Bölge Milletvekili Hasan Koyuncu, Ramazan Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı. Koyuncu’nun mesajında, şu ifadeler yer aldı; “Büyük bir sabır...
Başarılı siyasetçi Sait Köse’den Bayram mesajı
2000 yılından bu yana Schaerbeek belediyesinde yöneticilik yapan Schaerbeek Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse, Ramazan Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı....
Auto Helmet ailesi “Hayırlı Bayramlar” diliyor
27 yıldır Brüksel’de başarıyla hizmet veren Auto Helmet, Ramazan Bayramı vesilesiyle tüm müşterilerine “Hayırlı Bayramlar” diliyor. Bayram dolayısıyla bir mesaj...
İngiltere Türklere süresiz oturum vermeye yeniden başladı
(AA) – İngiltere İçişleri Bakanlığı, Türk vatandaşlarına süresiz oturum verilmesi uygulamasına, yeni vize kategorisiyle yeniden başladı. İngiltere İçişleri Bakanlığı, İngiltere’de...
Belçika’dan “sadece BM kamplarından gelenlere” iltica imkanı verilmesi önerisi
(AA) – Belçika’nın aşırı sağcı ve sığınmacı karşıtı tutumuyla tanınan Mülteci ve Göç Bakanı Theo Francken, sadece Birleşmiş Milletler (BM) vasıtasıyla yapılan...
Almanya’da Türk gencine polis köpeği ile şiddet
(AA) – Almanya’nın Kuzey Ren Vestfalya (KRV) eyaletindeki Lünen kentinde yaşayan İbrahim Şahan (31), dün polis köpeğinin saldırısına maruz kalarak yaralandı....
Eski Katalan liderden “Pig Demont” sucuk markasına savaş
Şu anda Almanya’da bulunan ve İspanya’ya teslim edilmesi gündemde olan Katalonya’nın eski lideri Carles Puigdemont, İspanya’da piyasaya sürülen ve kendi...
“Bayramınız mübarek olsun”
Unutalım derdi kederi, gamı, Bu yıl da geldi, Ramazan bayramı, Yine göremiyeceğim, babamı, Baba bayramınız mübarek olsun. ** Çocuklar sevinsin,...
Belçika’daki Türkler sandık başında
(AA) – Türkiye’deki Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi için oy kullanmak isteyen Belçika’daki Türk seçmenler, sandıklarda uzun kuyruklar oluşturdu....
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ