$ DOLAR → Alış: 5,34 / Satış: 5,36
€ EURO → Alış: 6,09 / Satış: 6,11

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 1.196 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Yenileme primleri meyvelerini vermeye başladı
Çok ilgi görmesi nedeniyle, Saint-Josse Belediyesi evlerini yenilemek isteyen ev sahibi ve kiracılar bu yeni dönemde de destek olmaya devam...
“İnsan olduğuna inanıyor musun?”
Kendinize insan olmayı yakıştırıyor musunuz?  Yani yeterince insan mısınız?  Hiç ayna karşısına geçip kenidinizi yargıladığınız oluyor mu? Mesela aynada ‘sen...
Başkan Kır: “Nord mahallesinde artık fuhuş yaşanmayacak”
Federal Milletvekili ve Saint-Josse belediye Başkanı Emir Kır, Yenivatan’a verdiği özel röportajda, bir dönem kontrolsüz fuhuşun hakim olduğu Nord mahallesinde...
“Air France” Türkiye’ye geri dönüyor
Aralarında İstanbul’un da bulunduğu birçok Avrupa başkentinden geçen yıl Joon markası ile uçuşlar gerçekleştirmeye başlayan Air France, bundan sonra uçuşlarına yeniden Air...
Afyonkarahisar üç önemli motokros şampiyonasına ev sahipliği yapacak
Türkiye’nin geçen yıl ilk kez ev sahipliği yaptığı Dünya Motokros Şampiyonası’nın bir ayağında gösterdiği organizasyon başarısı üzerine, motor sporları alanında...
Hollanda mahkemesinden FETÖ aleyhine karar
Hollanda’da Rotterdam Mahkemesi, Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensubuna “hain” ve “terör örgütü üyesi” denmesinin yasal olduğuna hükmetti.  Mahkeme tarafından açıklanan kararda,...
Taşımacılar yeni düzenlemeleri Brüksel’de protesto etti
Belçika’nın başkenti Brüksel’de yüzlerce kara yolu taşımacısı, Avrupa Birliği’nin (AB) sektöre yönelik yeni düzenlemelerini protesto etti. Bulgaristan ve Romanya’daki kara...
AB’den Ar-Ge’ye 318 milyar avro
Avrupa Birliği (AB), 2017 yılında araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) alanına toplam 318 milyar avro kaynak aktardı. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat),...
Almanya’da 3 havalimanında uyarı grevi yapıldı
Almanya’da Köln-Bonn, Düsseldorf ve Stuttgart havalimanlarında güvenlik personeli bir günlük uyarı grevi yaptı. Ver.di sendikasına bağlı çalışanların düzenlediği grevler nedeniyle Köln’de...
AB bankacılık kurumundan kripto paralara kural çağrısı
Avrupa Birliği’nin (AB) bankacılık denetleme kurumu, tüketicileri daha iyi korumak için kripto paralara yönelik yeni kurallar getirilmesi gerektiğini duyurdu. AB üyesi...
Aşırı sağcılar BM Göç Anlaşması’na karşı sosyal medyadan örgütlenmiş
Avrupa’daki aşırı sağcı grupların, sosyal medyadan yaptıkları dezenformasyon ve algı kampanyaları nedeniyle bazı ülkelerin Birleşmiş Milletler (BM) Göç Anlaşması’nı desteklemekten vazgeçtikleri iddia...
Hollanda, ülkedeki suikastlardan İran’ı sorumlu tutuyor
Hollanda, ülkede 2015 ve 2017’de İran asıllı kişilerin suikasta uğramasından İran’ı sorumlu tutuyor.  Hollanda Güvenlik ve İstihbarat Dairesi (AIVD) tarafından...
Milletvekili Özdemir, kadın cinayeti verilerinin detaylı şekilde toplanmasını istedi
Bağımsız milletvekili Mahinur Özdemir, Brüksel Fırsat Eşitliği Bakanı Bianca Debaets’e Belçika’daki kadın cinayetlerinin endişe verici oranı hakkında sorular yöneltti. Bu...
Saint-Josse belediyesi güvenli yeşil alanlara önem veriyor
2017 yılının Eylül ayından bu yana, Saint-Josse Belediyesinin yüzde 97,95’nin sahibi  olduğu  bin 141 belediye lojmanında (HBM) çok geniş bir yenileme ve güvenliğini artırma...
Alman sanayi üretimi geri viteste
Almanya’da sanayi üretimi, kasım ayında  inşaat sanayisi ve tüketim malları üretiminin azalmasının etkisiyle bir önceki aya göre yüzde 1,9 gerileme kaydetti. Böylece...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ