$ DOLAR → Alış: 5,76 / Satış: 5,78
€ EURO → Alış: 6,54 / Satış: 6,57

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 1.304 kez okundu
Reklam

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Pvda’lı Ayşe Yiğit senatör oldu
Pvda partisi Türkiye (Trabzon Çaykara) kökenli Ayşe Yiğit’i senatör olarak seçti. Pvda partisi, bu kararıyla ırkçılığa karşı mücadelesini birkez daha...
Valon bölgesi radarlarla donatılıyor
59 yeni sabit radarın kurulduğu Valon bölgesinde, 31 Aralık’a kadar ise 108 radarın daha kurulması planlanıyor. Az nüfuslu yerleşim birimleri...
Avrupa’da Afrika sıcakları alarmı
Avrupa’nın birçok ülkesinde etkili olan sıcak havalar giderek daha tehlikeli bir hal alacak. İspanya’da Perşembe gününden itibaren 42 dereceye ulaşacak...
Macaristan’dan Türk tırlarına ihracat engeli
Türk ihraç ürünleri taşıyan taşımacıların Macaristan tarafından verilen yetersiz transit kotası nedeniyle Avrupalı müşterilerine Türk ihraç ürünlerini teslim edemediği bildirildi....
Postacılar artık haftada 2 kez geçecek
Belçika’nın resmi posta şirketi Bpost, Mart 2020’den itibaren normal şekilde damgalanan mektupların dağıtımını sınırlayacağını duyurdu. Diğer yandan, iadeli taahütlü mektuplarla,...
Fransa’da zafer Hamilton’ın
Formula 1 Dünya Şampiyonası’nın 8. yarışı Fransa Grand Prix’sini, Mercedes takımının Büyük Britanyalı pilotu Lewis Hamilton kazandı.  Formula 1’de sezonun sekizinci mücadelesi,...
Edirne’de drift yapan sürücüye 5 bin 10 lira para cezası
Edirne’nin Keşan ilçesinde otomobiliyle drift yapan sürücüye 5 bin 10 lira ceza kesildi. Alınan bilgiye göre, Hastane Caddesi’nde lüks otomobiliyle drift...
Brüksel’de Türklerle Suriyeliler arasında büyük gerginlik
Geçtiğimiz günlerde, Brüksel’deki Küçük Anadolu olarak adlandırılan Chaussee de Haecht üzerinde yer alan Türk esnafla Suriyeliler arasında gergin anlar yaşandı....
“2019’un faşizmi İslamofobi”
Faşizmi en çok ikinci dünya savaşı dönemindeki totaliter rejimlerin aşırı milliyetçi siyaseti, agresif dış ülkeler tavırları ve ülke iç azınlıklara...
Flaman Parlementosu’nda bir ilk
Flaman Parlementosunda bir ilk gerçekleşti Pvda ilk defa Flaman Parlementosuna milletvekili yolladı. 17 haziran tarihinde 4 Pvda’lı milletvekili yemin törenine...
Paris’te “Muhammed Mursi” gösterisi
Fransa’nın başkenti Paris’te, 5 gün önce mahkeme salonunda yaşamını yitiren Mısır’ın ilk seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin maruz kaldığı haksızlıklar nedeniyle...
YTB sıla yolundaki Türk vatandaşlarının yanında
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) Türkiye’ye tatile gelen yurt dışındaki Türk vatandaşlarını Sırbistan’da karşılıyor. YTB’den yapılan yazılı açıklamaya...
FIBA Şampiyonlar Ligi’ne 4 Türk takımı katılacak
Basketbol FIBA Şampiyonlar Ligi’nde gelecek sezon mücadele edecek takımlar açıklandı.  FIBA tarafından yapılan açıklamada normal sezona direkt katılacak 24 takım...
Formula 1’de sıradaki durak Fransa
Formula 1 Dünya Şampiyonası’nda heyecan, Fransa’da koşulacak sezonun 8. etabıyla devam edecek. Fransa’nın Le Castellet kasabasındaki 5 bin 842 metrelik...
“Hay gözünüz kör olmasın emi”
Yaklaşık 1 aydır yurttan haberleri takip etmiyorum, biraz başımı dinleyim dedim. Ne yalan söyleyeyim, sen durma haberleri takip etme. Facebook...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ