$ DOLAR → Alış: 5,44 / Satış: 5,46
€ EURO → Alış: 6,20 / Satış: 6,22

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 1.248 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Aşık Veysel’in ölümünün 46. yılı
Halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu’nun ölümünün 46. yılında, doğum yeri Sivas’ın Şarkışla ilçesi Sivrialan köyündeki mezarı başında anma programı düzenlendi....
Brüksel’de Brexit protestosu
Belçika’nın başkenti Brüksel’de, Brexit karşıtları Avrupa Birliği (AB) Liderler Zirvesi’nin gerçekleştirileceği bölgede protesto düzenledi. AB Komisyonu önüne öğle saatlerinde, içerisinde...
Michelin’e “Yılın Lastik Üreticisi” ödülü
Michelin, Almanya’nın Hannover kentinde düzenlenen Tire Technology Expo kapsamında verilen “2019 Uluslararası Lastik Teknolojileri İnovasyon ve Başarı Ödülleri”nde “Yılın Lastik...
Belçika Federal Savcılığı, İddianame Odasının PKK kararını temyiz etti
Belçika Federal Savcılığı, Brüksel İddianame Odasının “aralarında terör örgütü PKK’nın sözde Avrupa elebaşlarının da olduğu 42 kişinin terörle mücadele kanunları...
BTSTK’dan Vervoort ile Özkara’ya ziyaret
Belçika Türk Sivil Toplum Koordinasyonu (BTSTK), Brüksel Hükümeti Başbakanı Rudi Vervoort ile Brüksel Parlamentosu Başkanvekili Emin Özkara’yı ziyaret etti. Brüksel Bölge...
Karadzic’in müebbet hapse mahkum edilmesi
İngiltere Dışişleri Bakanı Jeremy Hunt, Bosna’daki savaşta (1992-1995) Sırpların liderliğini yapan Radovan Karadzic’in temyiz davasında müebbet hapse mahkum edilmesinin, “uluslararası adalet için...
Finale yükselen Türk takımı ilk maçı kaybetti
Aydın Büyükşehir Belediyespor Kadın Voleybol Takımı, CEV Challenge Kupası final ilk maçında, İtalyan ekibi Saugella’ya 3-0 mağlup oldu. Kupayı kazanacak...
Grup Mecaz Gent’e geliyor
Ege Üniversitesi Devlet Türk Müziği Konservatuarı öğretim görevlileri ve mezunlarından oluşan Grup Mecaz 24 Mart Pazar akşamı akşamı Kültür Merkezi...
Türkiye’nin Belgrad Büyükelçisi Tanju Bilgiç’e “Avrupa Ödülü”
Türkiye’nin Belgrad Büyükelçisi Tanju Bilgiç, Sırbistan’da gerçekleştirdiği çalışmalar dolayısıyla “Avrupa Ödülü”ne layık görüldü. Sırbistan’da faaliyet gösteren Avrupa Evi tarafından Belgrad Belediyesi...
Köse ve Yıldız CDH’a katıldılar
Belçika’da 14 Ekim 2018’de yapılan yerel seçimlerinde Schaerbeek Belediye Başkanı Listesi’nden bağımsız olarak aday olduktan sonra Schaerbeek Belediye meclisine seçilen Emel...
Brüksel’de bomba alarmı
Belçika’nın başkenti Brüksel’de Avrupa Birliği (AB) kurumlarının bulunduğu bölgede bomba ihbarı üzerine bir bina boşaltıldı. Breydel Caddesi üzerinde AB Komisyonuna...
Fenerbahçe’nin Avrupa Ligi şampiyonluğu anıtı açıldı
Fenerbahçe Erkek Basketbol Takımı’nın 2016-2017 sezonunda elde ettiği THY Avrupa Ligi şampiyonluğu başarısı, Bahçelievler’de anıtlaştırıldı. Bahçelievler Belediyesi tarafından Kocasinan Merkez...
Başkan Kır, camilerde güvenlik önlemlerinin artılmasını istiyor
Yeni Zellenda’nın Christchurch şehrinde iki camiide meydana gelen korkunç saldırının ardından, Saint-Josse belediye başkanı Emir Kır, Saint-Josse belediyesindeki müslüman toplumu temsilcileri,...
“Sanal Alem ve Benim Annem Bir Alem” 24 Mart’ta sahnede
Binfikir Tiyatrosu, 4 sezon oynadığı “Yaşasın Boşanıyoruz!” fırtınasından sonra 2 perdelik yeni kabaresi “Sanal Alem ve Benim Annem Bir Alem”...
Hollanda’daki olayın altında ailevi meselelerin olduğu iddia ediliyor
Hollanda’daki silahlı saldırıda şüpheli Gökmen Tanış’ın “ailevi meselelerden” dolayı tramvaydaki bir yakınına, ardından yardım etmek isteyenlere ateş açtığı iddia edildi....
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ