Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 454 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

“Türkiye ve AB iş birliğine devam etmek zorunda”
(AA) – Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Margaritis Schinas, Cumhurbaşkanı Recep Tayip Erdoğan ile AB yetkililerinin yaptığı görüşmelerin “iyi, olumlu ve yapıcı...
Gönlün bir Yörüktür kutlu Ülküler peşinde
Göçerlik bir hayat tarzıdır, zordur, meşakkatlidir. Yörüklüğün ruh yapısını bilmeden çözülemez bu göç tutkusu, tabiat özlemi, Yükseklere çıkma arzusu… Yörükler sürdürüyorlar...
THY Brüksel-Eskişehir hattı sorununu Cumhurbaşkanı’na ilettiler
Brüksel’de özelleştirildiği günden bu yana tartışmaları devam eden Brüksel-Eskişehir uçuşları konusundaki sorunların takipçileri olan Ömer Yıldız ile Murat Koyuncu, konuyu...
Irkçılar Türk vatandaşını “Erdoğancı” diye darp etti
Belçika’nın Neerpelt şehrinde ikamet eden Ali Fakıoğlu isimli Türk vatandaşı, gece yolunu kesen bir ırkçı grubu tarafından saldırıya uğradı. Neerpelt...
“Auto Helmet” araçlarıyla izine gidecekleri uyardı
25 yıldır gururla hizmet sunan Auto Helmet, yaz tatili öncesi izine araçlarıyla gidecek vatandaşları uyardı. İzine gidecek vatandaşları araçlarının bakımlarını...
İftarda elde edilecek gelirler çocuk esirgeme kurumuna bağışlanacak
“Mültikültürel yakınlaşma ve yardımlaşma yemeği” adı altında iftar programı düzenlemeye hazırlanan UETD Genk şubesi kadın kolları, iftarda elde edilecek tüm...
Beşiktaş’ta şampiyonluk coşkusu
(AA) – Spor Toto Süper Lig’de Gaziantepspor’a konuk olan Beşiktaş, rakibini 4-0 yenerek ligin bitimine bir hafta kala şampiyonluğu garantiledi....
Sofuoğlu üst üste 3. kez kazandı
(AA) – Dünya Supersport Şampiyonası’nda mücadele eden Türk motosikletçi Kenan Sofuoğlu, Büyük Britanya’da düzenlenen sezonun 6. yarışında birinci oldu. Büyük...
Brüksel Maratonu 38. kez koşuldu
(AA) – Atletizmde 38. Brüksel 20 kilometre yarışını, erkeklerde Kenyalı David Maru, kadınlarda Belçikalı Sophie Hardy kazandı. Belçika’nın başkenti Brüksel’de düzenlenen...
Brüksel’de sıcaklardan bunalanlar soluğu havuzlarda aldı
Brüksel’de, sıcak yaz gününde serinlemek isteyen vatandaşlar, belediye havuzlarına koştular. Özellikle Schaerbeek Belediyesi’ne ait Neptunium havuzu resmen tıka basa doldu....
Crossing Schaerbeek’e 1. ligden transfer
Dördüncü ligde mücadele eden Crossing Schaerbeek, birinci ligde top koşturmuş Kongo asıllı Jeanvion Yulu-Matondo’yu transfer ederek, sezon öncesi sansasyonel bir...
Saint-Josse’da silahlı çatışma: 1’i ağır 3 yaralı
Türklerin yoğun olarak yaşadığı Saint-Josse Belediyesi, Ramazan ayının ilk gününde meydana gelen silahlı çatışmayla sarsıldı. Rue de la Ferme sokağında,...
ABD Başkanı Trump’tan ramazan mesajı
(AA) – ABD Başkanı Donald Trump, tüm İslam aleminin ramazan ayını tebrik ederek, “Amerikan halkı adına tüm Müslümanlara huzurlu bir ramazan geçirmelerini diliyorum.”...
Azerbaycan’da Cumhuriyet Günü
(AA) – Azerbaycan’da, 28 Mayıs 1918’de ilan edilen Cumhuriyet’in 99. yıl dönümü kutlanılıyor. Kutlamalar kapsamında Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Cumhuriyet Anıtı önünde düzenlenen...
NATO zirvesini bin kişilik basın ordusu takip etti
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı “NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Toplantısı” yaklaşık bin kişilik bir basın ordusu tarafından takip edildi. Farklı...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ