Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 697 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Türk tugayının Kore Savaşı’na katılmasının 67. yıl dönümü
(AA) – Birleşmiş Milletlere bağlı Türk Silahlı Kuvvetleri tugayının Kore Savaşı’na katılımının 67. yıl dönümü, Güney Kore’de düzenlenen törenle anıldı....
Beşiktaş Avrupa’da para basıyor
(AA) – UEFA Şampiyonlar Ligi G Grubu’nda aldığı üç galibiyetle 9 puan toplayan Beşiktaş, kasasını da doldurdu. Grubun ilk maçında...
Kartal havalandı bir kere
(AA) – Beşiktaş, UEFA Şampiyonlar Ligi G Grubu 3. haftasında deplasmanda Fransa ligi ekiplerinden Monaco’yu 2-1 yenerek, gruptaki puanını 9’a çıkardı....
AB vatandaşları Türkiye’de “ev”lendi
(AA) – Avrupa Birliği vatandaşlarının Türkiye’deki konut ve arsalara yönelik talebi her geçen gün artıyor. Bu kapsamda bugüne kadar yatırımlarını Türkiye’de 18...
Romantik şarkıların ustası Baha’dan unutulmaz gece
Türk popunun sevilen isimlerinden Baha, Deliriom Events organizatörlüğündeki gecede Brüksel’de sahne alarak Belçika’daki sevenlerine unutulmaz bir gece yaşattı. Brüksel’in kültürel...
Newcastle United satılığa çıkarıldı
(AA) – İngiltere Premier Lig ekiplerinden Newcastle United’ın yönetimi, kulübün satılığa çıkarıldığını duyurdu. İngiliz kulübünden yapılan açıklamada, Premier Lig’in en...
Avusturya, yeni koalisyona hazırlanıyor
(AA) – Son 34 yıldır koalisyonlarla yönetilen Avusturya’da, pazar günü düzenlenen genel seçimlerin ardından yine bir koalisyon hükümeti ülkede yönetimi...
Köse: “Belçika’da oylarını yükselten tek belediye yönetimi biziz”
La Capitale gazetesi, seçimlere bir yıl kala yayınladığı kamuoyu araştırmasında, Schaerbeek belediye yönetimini tüm Belediyeler arasında oy oranını artıran tek...
Fransa’da kadınların sokakta taciz edilmesi cezalandırılacak
(AA) – Fransa’da kadınlara sokakta tacizde bulunmaya para cezası uygulanacak. Cinsiyet Eşitliği’nden Sorumlu Bakan Marlene Schiappa, RTL radyo kanalına verdiği...
Başkan Lazók Zoltán: “Macaristan’da Türkiye mevsimi estirmek isteriz”
Macaristan’da Oroszlány Şehri Belediyesi ve Macaristan Gazeteciler Cemiyeti (MÚOSZ)’nin ev sahipliğinde Oroszlány Belediyesi Kültür Evinde 5. si düzenlenen “Belediyecilik, Pazarlama,...
Türkiye’den Avrupa’ya PKK tepkisi
(AA) – Türkiye, dün akşam Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde PKK terör örgütü mensuplarınca başlatılan eylemlere göz yumulmasını kınayarak söz konusu eylemlerin...
Kartal, Avrupa’da 199. maçına çıkıyor
(AA) – UEFA Şampiyonlar Ligi G Grubu üçüncü karşılaşmasında yarın Fransa’nın Monaco takımına konuk olacak Beşiktaş, Avrupa kupalarındaki 199. mücadelesine...
NBA’de heyecan dolu yeni sezon başlıyor
(AA) – Amerikan Basketbol Ligi’nde (NBA) 2017-18 sezonu, 18 Ekim Çarşamba günü sabaha karşı oynanacak Cleveland Cavaliers-Boston Celtics ve Golden State...
Strazburg’da Eyüp Sultan Camisi’nin temeli atıldı
(AA) – Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, “Türkiye ile ilgili Batı’da pek çok kirli algı var Türkiye’de güvenlik olmadığına dair. Türkiye’deki güvenlik Strazburg‘daki...
AFP binasına terör örgütü elebaşının posteri asıldı
(AA) – Terör örgütü PKK üyeleri Paris’te Fransa resmi haber ajansı AFP’nin merkez binasını işgal ederek, terör örgütü elebaşı Öcalan’ın posterini binaya...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ