Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 1.107 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Belçika’da bozuk para kıtlığı
(AA) – Belçika’da piyasalarda 1 sent ve 2 sentlik bozuk paraların bulunmasında sıkıntı yaşandığı ortaya çıktı. Belçika Maliye Bakanlığı Sözcüsü Francis...
“Belçika’da Belçikalı OLA-MA-MIŞ Türk politikacılar”
Belçika’da kendi partilerini Türklerin ve müslümanların tek temsilcisi gibi gören politikacılar şunu bilmeli ve idrak etmeliler; Belçika’daki tüm partiler, demokratik ve...
“Türkiye ile ilişkilerimizi yeniden canlandırmaya karar verdik”
(AA) – Belçika Başbakanı Charles Michel, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Birleşmiş Milletler (BM) 73. Genel Kurulu çerçevesinde yaptığı...
“Gurbetçinin Türkiye’den emeklilik haklarına günleri sayılı”
Değerli gurbetçi vatandaşlarımız, Türkiye’deki emekliliğiniz için zam mağduru olmamanıza sayılı günler kaldı. 18 yaşından 80 yaşına kadar olan tüm gurbetçi...
Büşra Altınkaya: “Seçmenlerimiz artık yalancı siyasete dur demeli”
14 Ekim’de gerçekleşecek belediye seçimlerine yeni kurulan Be.One partisinden aday olan genç siyasetçi Büşra Altınkaya, Yenivatan’a verdiği röportajda, çok özel...
Yılın futbolcusu Modric
(AA) – FIFA Yılın En İyi Erkek Futbolcusu Ödülü’nü, Real Madrid’in Hırvat yıldızı Luka Modric kazandı. FIFA tarafından 2018 yılının en...
Anvers’te göçmenleri ilgilendiren seçim paneli
Türk Dernekler Birliği-UTV ile Faslı Dernekler Federasyonu-FMV ortaklaşa 2018 Anvers Belediye seçimleri kapsamında yerel seçim paneli düzenliyor. Belçika’da her 6...
Germania Turizm Türkiye’deki faaliyetlerine başladı
Germania Turizm ve Seyahat Limited Şirketi’nin Haziran 2018’in başında İstanbul’da faaliyete geçmesiyle birlikte, Germania Havayolları’nın Türkiye’de bir yan kuruluşu hizmete...
Dinar’daki antik tiyatrosu gün yüzüne çıkarılıyor
(AA) – Afyonkarahisar’ın Dinar ilçesinde, tarihi İpek Yolu ile Kral Yolu’nun kesiştiği noktada yer alan Apameia Antik Kenti’nin tespit edilen...
Yeni Peugeot plug-in hybrid
(AA) – Peugeot, yeni plug-in hibrit motorlarını tanıtıyor. Peugeot’dan yapılan açıklamaya göre, hybrid ve hybrid4 (dört tekerlekten çekişli) yeni motor seçenekleri Peugeot...
“Allez Up !” kötü hava koşulları yüzünden iptal edildi
Allez Up!’ Schaerbeek Müzik Festivali hava şartlarının elverişsizliği nedeniyle iptal oldu. Schaerbeek Belediyesi Kültürden Sorumlu Başkan Yardımcısı Sadık Köksal’ın kabinesinden...
İsveç’te camide bomba bulundu
(AA)- İsveç’in başkenti Stockholm’deki Stockholm Camisi’nin içerisinde el yapımı bomba bulunduğu bildirildi. Stockholm Polis Sözcüsü Anna Westberg, sabah saatlerinde Stockholm Camisi’nin...
“Almanya şeker hastalığında AB’de ilk sırada”
(AA) – Almanya Sosyal Sağlık Sigortası Kurumu (AOK) Hessen Etnik Pazarlama Koordinatörü Necati Suözer, Avrupa Birliği’nde (AB) en fazla şeker hastasının Almanya’da...
“Saint-Josse seçmenin rüyasına girmiş”
İşittiğimiz doğru ise Brüksel’de Nasrettin Hoca’nın büstünün yeri değiştirilerek Chaussee de Haecht ile Rue l’olivier’in kesiştiği köşedeki çöp yığınlarının ve...
Milli Mücadele’de Emirdağ – 97. yıl anısına
Arif Bey, İzmir’in işgali üzerine Bursa üzerinden Eskişehir’e gelerek milli direnişin ateşini alevlendirdi. Seyitgazi’de kendisine karşı yapılan başarısız silahlı saldırıdan...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ