Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı

Emirdağ kültüründe “abılalık” / Ahmet Urfalı
  • 04.05.2017
  • 855 kez okundu

Türk ailesinin temel direği olan kadın, analık duygusunu yoğun olarak yaşadığı için her zaman fedakârlık simgesi olmuştur.

Kadın; güzelliktir, zarafet ve narinliktir. Bu yüzden Türkçe’nin ağızlarında kadın sözü; hoşluğun, inceliğin tam karşılığı olarak kullanılır. Çünkü tarih içinden sızıp gelen bilgiler Türk kadınının rol-model özelliklerini ortaya koyar:

Buyruklar, Han ve Hatun adına verilir. Devlet törenlerinde Hatun, Han’ın solunda oturur. Kırk yiğidin yoldaşı, kırk ince kızdır. Türk destanlarında kadın erkeğiyle beraberdir. Kadın, erkeğin güç ve ilham kaynağı kabul edilir.  

Arap gezgini olan İbn-i Batuta, Türk yurdunda kadınla ilgili gördüğü farklılığı şöyle anlatır; “Burada tuhaf bir hâle şahit oldum ki, o da Türklerin kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.”

Kadın sevgidir, aşktır. Kadınların duygusal zekâ ve belleği gelişmiştir. Duygularını yoğun yaşarlar, aşkta güven ve sadakat kadın için vazgeçilmezdir. Kadınlar sabırlıdır, iffetlidir, saygılıdır, anlayışlıdır ve şefkat doludur. Sevmek, değer vermek ve paylaşmak kadın olmanın gereğidir. Kadın; annedir, eştir, sevgilidir, bacıdır, abladır, abıladır.

Abla kelimesi, Türkçe’de ilk zamanlar ‘’aba’’ olarak söylenmiştir. Sözlüklerde “aba” kelimesinin gelişim süreci şöyle gelişmiştir.

Aba “ana” [ Divan-i Lugat-it Türk (1070) ]

Aba/ebe “anne, nine” [ Ebu Hayyan, Kitabü-l İdrak (1312) ]

Aba/apa/apu/ebe “yaşlıca ve saygıdeğer kadın, bacı, büyük kızkardeş” [ TDK, Tarama Sözlüğü (1300-1900) ]

Abla “aynı anlamda” [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]

Türk lehçe ve şivelerinde ‘’abla’’ kelimesi şöyle geçmektedir: Azerbaycan Türkçesinde; büyük bacı, Kırgız Türkçesinde; ece, Kırım Türkçesinde; tata, dada, Tatar Türkçesinde; apa, Özbek Türkçesinde; opa…

Abla kelimesi Türkiye Türkçesinde; bir kimsenin kendinden büyük olan kız kardeşi, cice, abuş; büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın; erkeklerin kız veya kadınlara seslenirken söyledikleri söz olarak ifade edilmektedir. Gelin aba tamlaması da ağabeyin eşi için söylenir. Ablalık yapmak deyimi ise koruyuculuk yapmak, yardımda bulunmak anlamını taşır.

Abla kelimesi, Emirdağ ağzında “aba” biçiminde söylenir. Emirdağ ağzında kök olarak aba, abla kelimesinden gelen “abıla” sözü anlam bakımından farklı bir özelliğe sahiptir. Emirdağ ağzında abıla; hamarat, becerikli, gelenek ve göreneği iyi bilen ve uygulayan, önder kadın, abla anlamlarında kullanılmaktadır. Abıla, aynı zamanda kadınlar arasında sosyal bir görevi de yerine getirir. Anlaşmazlıklarda çözüm bulması için kendisinebaşvurulur. Düğün, dernek, ölüm törenlerinde gelenekleri uygular. Abıla, lezzetli yemek yapmasını bilir. Halk arasında söylenen biçimiyle. utanılacak bir konuk gelmesi durumunda çağrılarak yemek pişirmesi, sofra kurması istenir. Kadınlar arasındaki günleri, eğlenceleri, gezileri, toplantıları ‘’abıla’’ düzenler. Aile arası geçimsizliklerde abıla ağırlığını koyar. Abıla; töreyi iyi bilir, hikmetli konuşur. Her mahallenin, her sülalenin bir abılası vardır. Abılanınsözü üstüne söz söylenmez. Emirdağ kültürünün canlı kalmasında abılalar önemli görevler üstlenmiştir. Abılalar her nerede olurlarsa olsun, Emirdağ’a aşk derecesinde bağlıdırlar. Onlar; mekanları, uzaklıkları, ayrılıkları kurdukları gönül köprüsüyle Emirdağ’da birleştirirler.

Emirdağ abılaları sevgileri, saygılarıyla toplumumuzun temel taşları olup kültürümüzü yaşayan ve yaşatan kişilerdir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Asya kökenli Belçika güzeli ırkçıların hedefi oldu
Geçtiğimiz hafta sonu Belçika’da yapılan geleneksel güzellik yarışmasında birinci seçilen Asya kökenli Angelina Flor Pua, sosyal ağlarda, adeta ırkçı Belçikalıların...
Anvers’te patlayan binadan çıkartılan yaralılardan ölenler oldu
Belçika’nın Anvers kentindeki bir binada meydana gelen patlamada yaralanan beş kişiden ikisinin vefat ettiği belirtildi. Dün akşam Anvers polisinin ilk...
Guterres’ten ABD’nin Suriye planını eleştirdi
(AA) – Birleşmiş Miletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD’nin Suriye’de “sınır güvenliği gücü” kurma planına ilişkin, “Suriye halkı kendi...
IGMG’den “Almanya’da yükselen ırkçılık” eleştirisi
(AA) – İslam Toplumu Milli Görüş Teşkilatı (IGMG) Genel Sekreteri Bekir Altaş, Alman Entegrasyon ve Göç Vakıfları Bilirkişi Heyeti’nin en son yaptığı,...
Akar, NATO Askeri Komite Genelkurmay Başkanları Toplantısı’na katıldı
(AA) – Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar’ın, Brüksel’de katıldığı NATO Askeri Komite Genelkurmay Başkanları Toplantısı’nda, ABD Avrupa Kuvvetler Komutanı Orgeneral Curtis M....
Saint-Josse’lu sosyalistler yeni yıl yemeğinde buluştular
Sosyalist Partisi Saint-Josse teşkilatı üyeleri, her yıl olduğu gibi, bu sene de yeni yıl yemeğinde bir araya geldiler. Teşkilat Başkanı...
“Politika mı… Siyaset mi?”
Makamdır derdi, Beş yıl önce mahalleye geldi Aldı reyimi kesti selamı Politikacı ile dostluk kuramam. * Yalan makinası şoke oldu...
Beşiktaş’tan Belçika’ya sürpriz transfer
(AA) – Beşiktaş, Ukraynalı kalecisi Denys Boyko’nun Belçika’nın Club Brugge takımına kiralanması için görüşmelere başlandığını açıkladı. Beşiktaş Futbol Yatırımları Sanayi ve...
“İsrail Oslo’yu bitirdi”
(AA) – Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, İsrail’in, 1993’te Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile İsrail arasında yapılan Oslo Barış Anlaşması’nı...
“Avro Bölgesi bu yıl yüzde 2 büyüyecek”
(AA) – Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Avro Bölgesi’nde ekonomik büyümenin bu yıl ortalama yüzde 2 düzeyinde gerçekleşeceğini, 2019’da bu oranın...
İsveçli papaz ismini “Ahmed” olarak değiştirdi
(AA) – İsveç kilisesinde 30 yıl papazlık görevi yapan 74 yaşındaki Leif Skjetne, ismini “Ahmed” olarak değiştirdiğini ve Fas’a yerleşeceğini...
Belçika’da çocuk fuhuşu alarmı
(AA) – Belçika polisi, ülkede fuhşa zorlanan Nijeryalı kız çocukların sayısının giderek arttığı uyarısını yaptı. Belçika yerel gazetesi De Standaard’ın haberine...
Almanya’da “Afrika domuz vebası” salgını
(AA) – Polonya ve Çekya’da virüsünün yok edilemediği “Afrika domuz vebası”nın Almanya’ya da ulaşmasından endişe ediliyor. Leipzig Üniversitesi Havyan Hijyeni...
Futsalda Brüksel derbisi AS SNOB Schaerbeek’in
Futsal Birinci ligde AS SNOB ile RZ Futsal Anderlecht arasında oynanan Brüksel derbisinin galibi AS SNOB Schaerbeek oldu. Kinetix spor...
Köse: “Schaerbeek’te sporu geniş bir yelpazeye yaydık”
2004 yılından bu yana Schaerbeek belediyesinde başkan yardımcılığı görevini sürdüren Sait Köse, spor alanında yapılan başarılı çalışmaları Yenivatan’a anlattı. Brüksel’in...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ