CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı

CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı
  • 28.01.2017
  • CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı için yorumlar kapalı
  • 1.179 kez okundu

(AA) – Türkiye’nin 20 Temmuz 1974’te başlattığı Kıbrıs Barış Harekatı öncesinde dönemin ABD yönetiminin Türkiye’yi “Kıbrıs’ın dışında tutmaya” çalıştığı ortaya çıktı.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA) erişime açtığı gizli belgelere göre, EOKA terör örgütü lideri Nikos Sampson’un adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974’te darbe yapması ve sonrasındaki gelişmeler ABD yönetiminin o günlerdeki öncelikleri arasında başı çekti.

Yaklaşık 12 milyon sayfalık belgeler arasında dikkat çekenlerden biri 16 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı belge oldu.

Buna göre, Richard Nixon yönetiminde dönemin ABD Dışişleri Bakanı olan Henry Kissinger başkanlığında CIA, Pentagon ve birçok kurumun yöneticilerinin katılımıyla “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısı düzenlendi. Sampson darbesinin ertesi günü yapılan toplantının konusu sadece Kıbrıs oldu.

Tutanaklara göre, Kissinger toplantıya katılanlardan değerlendirmelerini aldı ve Kıbrıs konusunda izlenecek politikaları belirlemeye çalıştı.

Kissinger’ın TBMM’nin 18 Temmuz’da özel oturumla yapacağı toplantının ne anlama geldiğini sorması üzerine dönemin CIA Direktörü William Colby, “Türkiye’nin güçlerini Kıbrıs’a gönderme niyetinde olduğu” şeklinde yorumladı.

Bunun üzerine Kissinger, “Buna inanamıyorum. Makarios’u tekrar iktidarda görmek istemelerine inanamıyorum.” dedi.

Söz alan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ise Türkiye’nin askeri müdahalesinin iki amaç taşıyacağını, bunların adadaki Türk toplumu korumak ve adayı Yunanistan’a bağlama amacı taşıyan “enosis” politikasını engellemek olduğunu söyledi.

Kissinger ise yine araya girerek, “Makarios’u destekleyecekleri akla hayale sığmıyor.” diye konuştu.

Toplantının sonlarına doğru Kissinger, ABD’nin Kıbrıs’taki durumla ilgili iki amacı bulunduğunu söyledi. Kissinger, şöyle devam etti:

“Amaçlarımızdan biri durumun uluslararası boyut kazanmasını önlemek, ikincisi eğer bir iç savaş çıkarsa komünistlerin durumu suistimal etmek üzere cesaret kazanmasına karşı kendimizi hazırlamak. Yapmamız gereken ilk şey Yunanistan’ı ayrıştırmak ve bunu hemen bugün yapmak. Ayrıca Türkleri de bu işin dışında tutmamız gerekiyor.”

Darbeci Sampson’u meşru yönetim olarak tanımayacaklarını aktaran Kissinger, Sampson’u bir “kukla” olarak nitelendirdi.

Kissinger, toplantının son bölümlerinde de “Öncelikle sahadaki durum nedir, bunu öğrenelim. Daha sonra kimi destekleyeceğimize karar veririz.” ifadesini kullandı.

Toplantıya katılanlardan Atina ve Ankara’ya odaklanmalarını isteyen Kissinger, Türkiye’nin ne istediğini bilmek gerektiğini vurguladı.

Kissinger, toplantı tutanaklarının son cümlesinde ise “Türkleri ve Sovyetleri bunun dışında tutmalıyız. Kıbrıs’taki iç durumun nasıl geliştiğini görmeliyiz.” dedi.

“Türkiye’yi geciktirmek asıl sorun”

Takip eden günlerde de CIA Ulusal İstihbarat Bülteni ve diğer belgelerde Kıbrıs konusuna en başta yer verildiği dikkati çekti. Bu belgelerde Türkiye’nin güneye doğru askeri birliklerini kaydırdığı, olası bir müdahale için askeri önlemler aldığı bilgisi aktarıldı.

CIA’in 19 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı bir başka belgesinde ise CIA Direktörü William Colby’nin Kissinger gibi Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahalesini engelleme ya da geciktirme fikrinde olduğu göze çarptı.

Yine Kıbrıs konusunda Dışişleri Bakan Yardımcısı Robert Ingersoll başkanlığında yapılan “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısında söz alan Colby, “Asıl sorun Türklerin pazartesiye (22 Temmuz 1974) kadar adayı işgal etmesini geciktirmek.” ifadesini kullandı.

ABD, Kıbrıs’a asker göndermeyi düşünmüş

CIA belgelerinde, Kıbrıslı Başpiskopos Makarios’un adadan kaçmasına yol açan 15 Temmuz darbesinden sonra ABD yönetiminin adaya asker gönderme düşüncesini ele aldığı da ortaya çıktı.

18 Temmuz 1974’te yapılan üst düzey toplantının tutanaklarına göre, ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, ABD askerini adaya gönderme ihtimalini gündeme getirdi.

Kissinger, ABD Genelkurmay Başkanı General George Brown’a, “Mesela eğer ihtiyaç duysak, 82. hava indirme bölüğünü Kıbrıs’a göndermek ne kadar sürer?” diye sordu.

Brown ise Kissinger’a şu yanıtı verdi:

“Kuzey Carolina’daki Fayetteville’de iki saatte hazır olacak şekilde sürekli alarmda tutulan bir bölük var. Bu askerleri oraya göndermek için C-130 uçakları gerekli. İki saatte hazır olabilirler ama onları Kıbrıs’a götürmek 12 saati bulur. Bir ya da iki taburun oraya (Kıbrıs’a) götürülmesi ise 18 saat sürebilir.”

Bunun ardından Kissinger, General Brown’dan Kıbrıs’a asker gönderme süreleri hakkında rapor istedi. Brown da “Tabii ayrıca Avrupa ve Almanya’da daha hızlı gönderebileceğimiz birlikler bulunuyor.” dedi.

Kıbrıs’taki darbe ve barış harekatı

15 Temmuz 1974 tarihinde Yunanistan’daki cuntanın desteğiyle EOKA lideri Nikos Sampson, adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı bir darbe gerçekleştirerek iktidarı kısa süreyle ele geçirmişti. Bu hareket karşısında Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması çerçevesinde önce İngiltere’ye ortak müdahale teklifinde bulunmuştu.

Türkiye, İngiltere’nin olumsuz cevap vermesi üzerine adadaki Türklerin güvenliğini de dikkate alarak dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in “Ayşe tatile çıksın” mesajıyla 20 Temmuz 1974 günü Barış Harekatı’nı başlatmıştı. Böylece Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakı önlenmiş, Kıbrıs Türk halkının varlığı da güvence altına alınmıştı. Kıbrıs Türk Barış Harekatı’nın ardından Yunanistan’daki cunta idaresi de iktidarı kaybetmişti.

Etiketler: / / / / / / /

RC Schaerbeek kritik maçı kaybetti
Brüksel’in köklü kulüplerinden RC Schaerbeek, kendi evinde oynadığı kritik maçı kaybetti. Mahir Demiral’ın başkan olmasıyla yeni bir hava yakalayan RC...
“Avrupa’da Müslüman kalabilir miyim?”
Avrupa’da İslam son zamanlar kadar bukadar tartışılmamıştı. Her geçen gün kamu oyu yeni İslam tartışmasıyla gündem oluyor. Terör korkusu mu? Yoksa...
“Sevgi Dili”
“Ben gelmedim dava için, Benim işim sevi için”  Yunus Emre, bütün insanlığa sevgi diliyle seslenir. Bilgi, sevgi, kanaat ve imanın...
“İblis’in Veledi”
Zengini Fakiri, Âlimi-Cahili, Müslümanı-kafiri, insi-cinni, hayvanatın en küçüğünden en büyüğüne bütün yaratılmışların hepsi aynı gezegende hayat sürüp nefes alıp veriyoruz....
Bayern Münih-Beşiktaş maçının hakemi belli oldu
(AA) – Beşiktaş’ın UEFA Şampiyonlar Ligi son 16 turunda Alman temsilcisi Bayern Münih’le 20 Şubat Salı günü oynayacağı ilk maçı...
Cengiz Ünder’in performansı İtalyan basınında
(AA) – İtalyan basını, ligin 25. haftasındaki Udinese karşılaşmasında takımının ilk golünü atarak oyunun kaderini değiştiren Romalı milli futbolcu Cengiz Ünder’den övgüyle...
Hollanda’da “Hadi Be Oğlum”un galası yapıldı
(AA) – Hollanda’da bugün vizyona giren “Hadi Be oğlum” filminin galası Rotterdam kentinde yoğun katılımla gerçekleştirildi. AF Media ve Concept Events tarafından...
Yasa dışı böcek ilacı satan Amazon’a 1,2 milyon dolar ceza
(AA) – ABD’de Çevre Koruma Ajansı (EPA), e-ticaret şirketi Amazon’a yasa dışı böcek ilacı satışından 1,2 milyon dolar ceza verildiğini...
Başkan Szalay: “Osmanlı köprüsünü yeniden birlikte inşa edebiliriz”
Szolnok Belediye Başkanı Szalay Ferenc ; Tisza Nehri üzerinde bulunan, 1562 yılından Osmanlı’nın ahşaptan yaptığı ilk Türk köprüsünü yeniden birlikte...
Saint-Josse belediyesi geçmişte kare olarak kullanılan binaları satın alıyor
Saint-Josse belediyesi, geçmişte kare olarak kullanılan ve kadın ticaretinin yapıldığı binaları, daha iyi bir amaçla kullanılması üzere satın alıyor. Saint-Josse...
Almanya’da terör örgütü yandaşları iki camiye saldırdı
(AA) – Almanya’nın Mainz kentinde, terör örgütü PYD/PKK yandaşları dün iki camiye saldırdı. Terör örgütü PYD/PKK yandaşları, Avrupa Türk İslam Birliği’ne...
Hollanda Parlamentosunda “Zeytin Dalı Harekatı” oturumu
(AA) – Hollanda’da Türklerin kurduğu Denk Partisi kurucu lideri Tunahan Kuzu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) Suriye’nin Afrin bölgesinde yürüttüğü “Zeytin...
Fransa Müslümanları Derneğinden “Tarık Ramazan” açıklaması
(AA) – Fransa Müslümanları Derneğince, yürütülen bir soruşturma kapsamında ifade için gittiği polis merkezinde tutuklanan akademisyen ve yazar Tarık Ramazan’ın cezaevindeki sağlık...
Hasta domuzlardan üretilen sosisler tüm Avrupa’ya dağıtılıyor
Merkezi İngiltere’de bulunan “Animal Equality” adındaki hayvan koruma derneği, ünlü bir sosis markasına et satan büyük bir çiftlikte çok sayıda...
Belçika Yargıtayı’ndan PKK aleyhinde karar
(AA) – Belçika Yargıtayı, alt mahkemenin “PKK’lıların terörden yargılanamayacağı” yönündeki kararını bozdu.   Edinilen bilgiye göre, Belçika Federal Savcılığı’nın istinaf mahkemesinin...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ