CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı

CIA belgelerinde Kıbrıs Barış Harekatı
  • 28.01.2017
  • 1.633 kez okundu

(AA) – Türkiye’nin 20 Temmuz 1974’te başlattığı Kıbrıs Barış Harekatı öncesinde dönemin ABD yönetiminin Türkiye’yi “Kıbrıs’ın dışında tutmaya” çalıştığı ortaya çıktı.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA) erişime açtığı gizli belgelere göre, EOKA terör örgütü lideri Nikos Sampson’un adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı 15 Temmuz 1974’te darbe yapması ve sonrasındaki gelişmeler ABD yönetiminin o günlerdeki öncelikleri arasında başı çekti.

Yaklaşık 12 milyon sayfalık belgeler arasında dikkat çekenlerden biri 16 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı belge oldu.

Buna göre, Richard Nixon yönetiminde dönemin ABD Dışişleri Bakanı olan Henry Kissinger başkanlığında CIA, Pentagon ve birçok kurumun yöneticilerinin katılımıyla “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısı düzenlendi. Sampson darbesinin ertesi günü yapılan toplantının konusu sadece Kıbrıs oldu.

Tutanaklara göre, Kissinger toplantıya katılanlardan değerlendirmelerini aldı ve Kıbrıs konusunda izlenecek politikaları belirlemeye çalıştı.

Kissinger’ın TBMM’nin 18 Temmuz’da özel oturumla yapacağı toplantının ne anlama geldiğini sorması üzerine dönemin CIA Direktörü William Colby, “Türkiye’nin güçlerini Kıbrıs’a gönderme niyetinde olduğu” şeklinde yorumladı.

Bunun üzerine Kissinger, “Buna inanamıyorum. Makarios’u tekrar iktidarda görmek istemelerine inanamıyorum.” dedi.

Söz alan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ise Türkiye’nin askeri müdahalesinin iki amaç taşıyacağını, bunların adadaki Türk toplumu korumak ve adayı Yunanistan’a bağlama amacı taşıyan “enosis” politikasını engellemek olduğunu söyledi.

Kissinger ise yine araya girerek, “Makarios’u destekleyecekleri akla hayale sığmıyor.” diye konuştu.

Toplantının sonlarına doğru Kissinger, ABD’nin Kıbrıs’taki durumla ilgili iki amacı bulunduğunu söyledi. Kissinger, şöyle devam etti:

“Amaçlarımızdan biri durumun uluslararası boyut kazanmasını önlemek, ikincisi eğer bir iç savaş çıkarsa komünistlerin durumu suistimal etmek üzere cesaret kazanmasına karşı kendimizi hazırlamak. Yapmamız gereken ilk şey Yunanistan’ı ayrıştırmak ve bunu hemen bugün yapmak. Ayrıca Türkleri de bu işin dışında tutmamız gerekiyor.”

Darbeci Sampson’u meşru yönetim olarak tanımayacaklarını aktaran Kissinger, Sampson’u bir “kukla” olarak nitelendirdi.

Kissinger, toplantının son bölümlerinde de “Öncelikle sahadaki durum nedir, bunu öğrenelim. Daha sonra kimi destekleyeceğimize karar veririz.” ifadesini kullandı.

Toplantıya katılanlardan Atina ve Ankara’ya odaklanmalarını isteyen Kissinger, Türkiye’nin ne istediğini bilmek gerektiğini vurguladı.

Kissinger, toplantı tutanaklarının son cümlesinde ise “Türkleri ve Sovyetleri bunun dışında tutmalıyız. Kıbrıs’taki iç durumun nasıl geliştiğini görmeliyiz.” dedi.

“Türkiye’yi geciktirmek asıl sorun”

Takip eden günlerde de CIA Ulusal İstihbarat Bülteni ve diğer belgelerde Kıbrıs konusuna en başta yer verildiği dikkati çekti. Bu belgelerde Türkiye’nin güneye doğru askeri birliklerini kaydırdığı, olası bir müdahale için askeri önlemler aldığı bilgisi aktarıldı.

CIA’in 19 Temmuz 1974 tarihli “Çok Gizli” damgalı bir başka belgesinde ise CIA Direktörü William Colby’nin Kissinger gibi Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahalesini engelleme ya da geciktirme fikrinde olduğu göze çarptı.

Yine Kıbrıs konusunda Dışişleri Bakan Yardımcısı Robert Ingersoll başkanlığında yapılan “Washington Özel Eylem Grubu” toplantısında söz alan Colby, “Asıl sorun Türklerin pazartesiye (22 Temmuz 1974) kadar adayı işgal etmesini geciktirmek.” ifadesini kullandı.

ABD, Kıbrıs’a asker göndermeyi düşünmüş

CIA belgelerinde, Kıbrıslı Başpiskopos Makarios’un adadan kaçmasına yol açan 15 Temmuz darbesinden sonra ABD yönetiminin adaya asker gönderme düşüncesini ele aldığı da ortaya çıktı.

18 Temmuz 1974’te yapılan üst düzey toplantının tutanaklarına göre, ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, ABD askerini adaya gönderme ihtimalini gündeme getirdi.

Kissinger, ABD Genelkurmay Başkanı General George Brown’a, “Mesela eğer ihtiyaç duysak, 82. hava indirme bölüğünü Kıbrıs’a göndermek ne kadar sürer?” diye sordu.

Brown ise Kissinger’a şu yanıtı verdi:

“Kuzey Carolina’daki Fayetteville’de iki saatte hazır olacak şekilde sürekli alarmda tutulan bir bölük var. Bu askerleri oraya göndermek için C-130 uçakları gerekli. İki saatte hazır olabilirler ama onları Kıbrıs’a götürmek 12 saati bulur. Bir ya da iki taburun oraya (Kıbrıs’a) götürülmesi ise 18 saat sürebilir.”

Bunun ardından Kissinger, General Brown’dan Kıbrıs’a asker gönderme süreleri hakkında rapor istedi. Brown da “Tabii ayrıca Avrupa ve Almanya’da daha hızlı gönderebileceğimiz birlikler bulunuyor.” dedi.

Kıbrıs’taki darbe ve barış harekatı

15 Temmuz 1974 tarihinde Yunanistan’daki cuntanın desteğiyle EOKA lideri Nikos Sampson, adayı Yunanistan’a bağlamak amacıyla Makarios’a karşı bir darbe gerçekleştirerek iktidarı kısa süreyle ele geçirmişti. Bu hareket karşısında Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması çerçevesinde önce İngiltere’ye ortak müdahale teklifinde bulunmuştu.

Türkiye, İngiltere’nin olumsuz cevap vermesi üzerine adadaki Türklerin güvenliğini de dikkate alarak dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’in “Ayşe tatile çıksın” mesajıyla 20 Temmuz 1974 günü Barış Harekatı’nı başlatmıştı. Böylece Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakı önlenmiş, Kıbrıs Türk halkının varlığı da güvence altına alınmıştı. Kıbrıs Türk Barış Harekatı’nın ardından Yunanistan’daki cunta idaresi de iktidarı kaybetmişti.

Etiketler: / / / / / / /

Anvers’te göçmenleri ilgilendiren seçim paneli
Türk Dernekler Birliği-UTV ile Faslı Dernekler Federasyonu-FMV ortaklaşa 2018 Anvers Belediye seçimleri kapsamında yerel seçim paneli düzenliyor. Belçika’da her 6...
Germania Turizm Türkiye’deki faaliyetlerine başladı
Germania Turizm ve Seyahat Limited Şirketi’nin Haziran 2018’in başında İstanbul’da faaliyete geçmesiyle birlikte, Germania Havayolları’nın Türkiye’de bir yan kuruluşu hizmete...
Dinar’daki antik tiyatrosu gün yüzüne çıkarılıyo
(AA) – Afyonkarahisar’ın Dinar ilçesinde, tarihi İpek Yolu ile Kral Yolu’nun kesiştiği noktada yer alan Apameia Antik Kenti’nin tespit edilen...
Yeni Peugeot plug-in hybrid
(AA) – Peugeot, yeni plug-in hibrit motorlarını tanıtıyor. Peugeot’dan yapılan açıklamaya göre, hybrid ve hybrid4 (dört tekerlekten çekişli) yeni motor seçenekleri Peugeot...
“Allez Up !” kötü hava koşulları yüzünden iptal edildi
Allez Up!’ Schaerbeek Müzik Festivali hava şartlarının elverişsizliği nedeniyle iptal oldu. Schaerbeek Belediyesi Kültürden Sorumlu Başkan Yardımcısı Sadık Köksal’ın kabinesinden...
İsveç’te camide bomba bulundu
(AA)- İsveç’in başkenti Stockholm’deki Stockholm Camisi’nin içerisinde el yapımı bomba bulunduğu bildirildi. Stockholm Polis Sözcüsü Anna Westberg, sabah saatlerinde Stockholm Camisi’nin...
“Almanya şeker hastalığında AB’de ilk sırada”
(AA) – Almanya Sosyal Sağlık Sigortası Kurumu (AOK) Hessen Etnik Pazarlama Koordinatörü Necati Suözer, Avrupa Birliği’nde (AB) en fazla şeker hastasının Almanya’da...
“Saint-Josse seçmenin rüyasına girmiş”
İşittiğimiz doğru ise Brüksel’de Nasrettin Hoca’nın büstünün yeri değiştirilerek Chaussee de Haecht ile Rue l’olivier’in kesiştiği köşedeki çöp yığınlarının ve...
Milli Mücadele’de Emirdağ – 97. yıl anısına
Arif Bey, İzmir’in işgali üzerine Bursa üzerinden Eskişehir’e gelerek milli direnişin ateşini alevlendirdi. Seyitgazi’de kendisine karşı yapılan başarısız silahlı saldırıdan...
Gazetecinin “Hayata Dair Bi’kaç Satır” kitabı çıktı
Gazeteci Fikret Aydemir’in ilk kitabı “Hayata Dair Bi’kaç Satır” İnkılap Yayınları’ndan çıktı. Türkiye’nin önde gelen gazetelerine 1995 yılından beri Brüksel...
Schaerbeek maratonu, üçüncü kez düzenlendi
Schaerbeek Belediyesi’nde Spordan Sorumlu Başkan Yardımcısı Sait Köse’nin inisyatifiyle başlatılan “10,30 Schaerbeek Maratonu” üçüncü kez düzenlendi. Zatopek derneğinin ortak olduğu...
Charles Michel’den Türk kökenli adaylara destek sözü
Frankofon Liberal partisi MR, Belediye Seçimleri öncesi Brüksel kongresini gerçekleştirdi. Adeta gövde gösterisine dönüşen kongrede bir MR partisi üyeleri arasında Saint-Josse...
Özkara’dan çarpıcı açıklamalar
Gold Radyo’nun vazgeçilmez programlarından 8. Gün’e çıkan Brüksel Bölge Parlamentosu Başkanvekili Emin Özkara, çok çarpıcı açıklamalarda bulundu. Siyasete atıldığı ilk...
Köse’den yeni adaylara destek
Belediye seçimlerine 3. sıradan aday olduğu Belediye Başkan Listesi’nden istifa eden mevcut Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse, listeye son anda...
“Durum”
Yine Orta Doğu bulgur kazanı, Egosu yükselen tutup ırlıyor, Çakal sürüleri yaylaya dalar, Kuduranı sağa sola hırlıyor. ** Sıkılınca yardım...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ