“Arapaşı yutmaya buyurun”

“Arapaşı yutmaya buyurun”
  • 05.11.2017
  • “Arapaşı yutmaya buyurun” için yorumlar kapalı
  • 695 kez okundu

Arapaşının yaygın olduğu yörelerde söylenen iki deyişle söze girmek yerinde olacaktır:

“Canım ister bizim elin aşından
Bulgur pilavından arapaşından
Çorbasını yapsak tavuk döşünden
Oy bizim eller gidesim geldi
Anamın aşından yiyesim geldi”

“Arapaşı yaparsan hindiden,
Gelirim ikindiden.
Arapaşı yaparsan tavşandan,
Gelirim akşamdan.
Arapaşı yaparsan tavuktan,
Gelemem belki soğuktan.”

Arapaşı; Karaman, Konya, Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Mersin, Eskişehir, Çankırı, Kırıkkale, Kahramanmaraş gibi illerle, Emirdağ ve Sivrihisar gibi ilçelerde kış aylarında yapılan ve muhabbete, dostluğa, toplanmaya vesile olan, tarihi süreç içinden süzülüp gelerek yaşatılan kültürel bir mirastır.

Arapaşı, bir aş olmanın ötesinde kültürel bir değerdir. Bu aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak da karşımıza çıkar. Dostluğa, kardeşliğe, yardımlaşmaya, sevgi ve muhabbete vesile olan arapaşı, birlik-beraberlik göstergesidir. Türk kültüründe bu tür ziyafetlere şölen adı verilirdi. Şölenlerde yenilir, içilir, eğlence yapılır, oyunlar düzenlenirdi. Kanaatimize göre arapaşı, ziyafetleri şölenlerin günümüze gelen kültürel değerlerindir.

Arapaşının adının kaynağı üzerine her ne kadar Araplarla ilgi kurulsa da doğru olanın “ara aşı”ndan ünsüz türemesiyle meydana geldiğidir. Zira mantıksal olarak da arapaşı, uzun kış gecelerinde akşam yemeğinden sonra yutulan bir yiyecektir. Rivayet olunur ki, bir tarihte Emirdağ’a gelen Araplara, arapaşı ikram edilir.’’ Bu aş size ait.’’denir. Araplar, hep bir ağızdan: “Vallah, biz böyle aş bilmeyiz.” Derler.

Karaman Beyliği zamanında bir Arap Emiri misafir olarak gelir. Kendisine ara aşı ikram edilir. Arap Emiri  ara aşını o kadar beğenir ki bir daha geldiğinde yine ister. Bunun üzerine ara aşı adı, arapaşına dönüşür.

Arapaşının Araplarla ilgisinin olmadığının başka gerekçeleri de bulunmaktadır. Arap ülkelerinin sıcak olmasından dolayı, arapaşı hamurunun tutması için havanın soğuk olması gerekir.Arapaşının çorbası için derin tahta kaşık olması lüzumludur. Arap kültürünün kökeninde kaşık bulunmamaktadır. İnsanlara güzellik katan arapaşının adı değil tadıdır. Onun tadında; sosyal barış, birlik beraberlik, dostluk, dayanışma vardır.

Arapaşının kökeni hakkında değişik görüşler öne sürülmüştür. Kültür Bakanlığı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu tescil etmiştir. Öte yandan Yozgat Belediyesi arapaşını Türk Patent Enstitüsü’ne tescil ettirerek kayda aldırmıştır. Hatta bu konuda Sivrihisarlı bir dostumla muhabbet ederken; biz arapaşının Sivrihisar’a mı yoksa Emirdağ’a mı ait olduğunu iddia ederken Karaman ile Yozgat’ın tescil işini hallettiğini söylemiştim.

Yemek Tarihi Uzmanı Nevin Halıcı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu belirterek diğer Türkmen illerini buradan yayıldığını söyler.

Arapaşının 13.yüzyılda Karaman ve Dulkadir Beyliklerinde şölen aşı olarak yapılıp kitlesel katılımlarla yutulduğu belirtilmektedir. Günümüzdeki arapaşının toplu yutulduğunu göz önüne alırsak, şölen konusunun gerçekliği ortadadır. Pek çok il ve ilçenin toplu arapaşı şölenleri yaptığı bilinmektedir. Emirdağ’dan örnek verecek olursak, Emirdağ’da ve Emirdağlıların yoğun biçimde yaşadıkları Eskişehir, Afyon ve Belçika kentlerinde arapaşı şölenleri yapılmaktadır. Arapaşı, kış gecelerinde hısım-akraba, eş-dost, arkadaş grupları arasında sıra gecesi halinde uygulanmaktadır.

Soğukların başladığı Ekim, Kasım ayından başlayan arapaşı sofrası kurma geleneği Mart ayı sonuna kadar devam eder. Söz konusu zaman diliminde Emirdağlıların evlerinde arapaşı hiç eksik olmaz.Arapaşı, soğuk algınlığına karşı çok etkilidir.

Arap aşı eti; tavuk, hindi, kaz, keklik, bıldırcın,  tavşan, kuzu gerdanı ve boyundan yapılır. Önce seçilen et haşlanır.et ve kemik birbirinden ayrılır. Etler elle didilerek has sarı buğday ununun kavrulmasıyla elde edilen çorbaya katılır.Arapaşı, çorba ve hamurdan oluşur. Arapaşının çorbası ve hamuru hamaratlık, ustalık, abılalık ister. Emirdağ’da bu işi abıla denilen kadınlar yapar. Özellikle hamurun kıvamını tutturmak herkesin harcı değildir.Arapaşının malzemesi çorbası için; et, su, salça, kırmızı biber, tereyağı, un, limon suyudur.Hamuru için ise; su, un ve tuzdur. Sivrihisar arapaşında, sade et suyu, et, hamur ve acı sos ayrı ayrı servis edilir. Arapaşı hamuru, büyük sinilere dökülür ve baklava dilimi biçiminde kesilir. Sininin ortasına çorba tası yerleştirilir. Çorba sıcak, hamur soğuktur.Arapaşı,ağzı geniş, ortası derin tahta kaşıkla ‘’curkadak’’yutulur. Şimdilerde ayrı kaseler kullanılmaktadır. Kaşığın içindeki hamuru çorba tasına düşürmek ceza gerektirir. İlk defa arapaşıyutacaklara  gerekli tarifler yapılır. Arapaşı yutmak bittikten sonra çeşitli oyunlar oynanır. Sohbet, muhabbet edilir. Bir sonraki arapaşı için gün ve kişi seçilir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / /

Hollanda’da “Hadi Be Oğlum”un galası yapıldı
(AA) – Hollanda’da bugün vizyona giren “Hadi Be oğlum” filminin galası Rotterdam kentinde yoğun katılımla gerçekleştirildi. AF Media ve Concept Events tarafından...
Yasa dışı böcek ilacı satan Amazon’a 1,2 milyon dolar ceza
(AA) – ABD’de Çevre Koruma Ajansı (EPA), e-ticaret şirketi Amazon’a yasa dışı böcek ilacı satışından 1,2 milyon dolar ceza verildiğini...
Başkan Szalay: “Osmanlı köprüsünü yeniden birlikte inşa edebiliriz”
Szolnok Belediye Başkanı Szalay Ferenc ; Tisza Nehri üzerinde bulunan, 1562 yılından Osmanlı’nın ahşaptan yaptığı ilk Türk köprüsünü yeniden birlikte...
Saint-Josse belediyesi geçmişte kare olarak kullanılan binaları satın alıyor
Saint-Josse belediyesi, geçmişte kare olarak kullanılan ve kadın ticaretinin yapıldığı binaları, daha iyi bir amaçla kullanılması üzere satın alıyor. Saint-Josse...
Almanya’da terör örgütü yandaşları iki camiye saldırdı
(AA) – Almanya’nın Mainz kentinde, terör örgütü PYD/PKK yandaşları dün iki camiye saldırdı. Terör örgütü PYD/PKK yandaşları, Avrupa Türk İslam Birliği’ne...
Hollanda Parlamentosunda “Zeytin Dalı Harekatı” oturumu
(AA) – Hollanda’da Türklerin kurduğu Denk Partisi kurucu lideri Tunahan Kuzu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) Suriye’nin Afrin bölgesinde yürüttüğü “Zeytin...
Fransa Müslümanları Derneğinden “Tarık Ramazan” açıklaması
(AA) – Fransa Müslümanları Derneğince, yürütülen bir soruşturma kapsamında ifade için gittiği polis merkezinde tutuklanan akademisyen ve yazar Tarık Ramazan’ın cezaevindeki sağlık...
Hasta domuzlardan üretilen sosisler tüm Avrupa’ya dağıtılıyor
Merkezi İngiltere’de bulunan “Animal Equality” adındaki hayvan koruma derneği, ünlü bir sosis markasına et satan büyük bir çiftlikte çok sayıda...
Belçika Yargıtayı’ndan PKK aleyhinde karar
(AA) – Belçika Yargıtayı, alt mahkemenin “PKK’lıların terörden yargılanamayacağı” yönündeki kararını bozdu.   Edinilen bilgiye göre, Belçika Federal Savcılığı’nın istinaf mahkemesinin...
Arkas Spor Belçika temsilcisine boyun eğdi
Arkas Spor Erkek Voleybol Takımı, CEV Şampiyonlar Ligi E Grubu’nun 5. haftasında Belçika temsilcisi Noliko’ya 3-0 mağlup oldu. Arkas Spor,...
Almanya’da PKK gösterileri yasaklandı
(AA) – Almanya’da sık sık gösteri düzenleyen ve terör örgütü PKK’ya yakın kuruluşların çatı örgütü olan Almanya Demokratik Kürt Toplum Merkezi’ne (NAV-DEM)...
“Şehitlik Makamı”
Dünya nizamı bizden sorulur Nişan alınır alçaklar vurulur Yattığımız yerde otağımız kurulur Şehitler ölmez yaşıyoruz Baba * Dedem Çanakkale’de yatar...
Belçika, çikolatadan milyarlarca avro kazanıyor
(AA) – Lezzetli ve el yapımı çikolatalarıyla ünlü Belçika’da sektör milyarlarca avro gelirle birlikte çok sayıda kişiye iş imkanı sağlıyor....
Almanya’dan Türkiye’ye rezervasyonlarda artış
(AA) – Almanya’dan Türkiye’ye yaz tatili için yapılan rezervasyonlar, yılbaşından itibaren geçen yıla oranla yüzde 50 arttı.  Dünyanın en büyük...
“Kınalı Kuzular”
Yüz yıl önce Türk vatanı paramparça edilerek sömürgeci devletler tarafından paylaşılırken nice vatan evladı şehit veya gazi olmuştur. Kaybedilmiş vatanlarda...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ