“Arapaşı yutmaya buyurun”

“Arapaşı yutmaya buyurun”
  • 05.11.2017
  • 853 kez okundu

Arapaşının yaygın olduğu yörelerde söylenen iki deyişle söze girmek yerinde olacaktır:

“Canım ister bizim elin aşından
Bulgur pilavından arapaşından
Çorbasını yapsak tavuk döşünden
Oy bizim eller gidesim geldi
Anamın aşından yiyesim geldi”

“Arapaşı yaparsan hindiden,
Gelirim ikindiden.
Arapaşı yaparsan tavşandan,
Gelirim akşamdan.
Arapaşı yaparsan tavuktan,
Gelemem belki soğuktan.”

Arapaşı; Karaman, Konya, Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Mersin, Eskişehir, Çankırı, Kırıkkale, Kahramanmaraş gibi illerle, Emirdağ ve Sivrihisar gibi ilçelerde kış aylarında yapılan ve muhabbete, dostluğa, toplanmaya vesile olan, tarihi süreç içinden süzülüp gelerek yaşatılan kültürel bir mirastır.

Arapaşı, bir aş olmanın ötesinde kültürel bir değerdir. Bu aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak da karşımıza çıkar. Dostluğa, kardeşliğe, yardımlaşmaya, sevgi ve muhabbete vesile olan arapaşı, birlik-beraberlik göstergesidir. Türk kültüründe bu tür ziyafetlere şölen adı verilirdi. Şölenlerde yenilir, içilir, eğlence yapılır, oyunlar düzenlenirdi. Kanaatimize göre arapaşı, ziyafetleri şölenlerin günümüze gelen kültürel değerlerindir.

Arapaşının adının kaynağı üzerine her ne kadar Araplarla ilgi kurulsa da doğru olanın “ara aşı”ndan ünsüz türemesiyle meydana geldiğidir. Zira mantıksal olarak da arapaşı, uzun kış gecelerinde akşam yemeğinden sonra yutulan bir yiyecektir. Rivayet olunur ki, bir tarihte Emirdağ’a gelen Araplara, arapaşı ikram edilir.’’ Bu aş size ait.’’denir. Araplar, hep bir ağızdan: “Vallah, biz böyle aş bilmeyiz.” Derler.

Karaman Beyliği zamanında bir Arap Emiri misafir olarak gelir. Kendisine ara aşı ikram edilir. Arap Emiri  ara aşını o kadar beğenir ki bir daha geldiğinde yine ister. Bunun üzerine ara aşı adı, arapaşına dönüşür.

Arapaşının Araplarla ilgisinin olmadığının başka gerekçeleri de bulunmaktadır. Arap ülkelerinin sıcak olmasından dolayı, arapaşı hamurunun tutması için havanın soğuk olması gerekir.Arapaşının çorbası için derin tahta kaşık olması lüzumludur. Arap kültürünün kökeninde kaşık bulunmamaktadır. İnsanlara güzellik katan arapaşının adı değil tadıdır. Onun tadında; sosyal barış, birlik beraberlik, dostluk, dayanışma vardır.

Arapaşının kökeni hakkında değişik görüşler öne sürülmüştür. Kültür Bakanlığı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu tescil etmiştir. Öte yandan Yozgat Belediyesi arapaşını Türk Patent Enstitüsü’ne tescil ettirerek kayda aldırmıştır. Hatta bu konuda Sivrihisarlı bir dostumla muhabbet ederken; biz arapaşının Sivrihisar’a mı yoksa Emirdağ’a mı ait olduğunu iddia ederken Karaman ile Yozgat’ın tescil işini hallettiğini söylemiştim.

Yemek Tarihi Uzmanı Nevin Halıcı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu belirterek diğer Türkmen illerini buradan yayıldığını söyler.

Arapaşının 13.yüzyılda Karaman ve Dulkadir Beyliklerinde şölen aşı olarak yapılıp kitlesel katılımlarla yutulduğu belirtilmektedir. Günümüzdeki arapaşının toplu yutulduğunu göz önüne alırsak, şölen konusunun gerçekliği ortadadır. Pek çok il ve ilçenin toplu arapaşı şölenleri yaptığı bilinmektedir. Emirdağ’dan örnek verecek olursak, Emirdağ’da ve Emirdağlıların yoğun biçimde yaşadıkları Eskişehir, Afyon ve Belçika kentlerinde arapaşı şölenleri yapılmaktadır. Arapaşı, kış gecelerinde hısım-akraba, eş-dost, arkadaş grupları arasında sıra gecesi halinde uygulanmaktadır.

Soğukların başladığı Ekim, Kasım ayından başlayan arapaşı sofrası kurma geleneği Mart ayı sonuna kadar devam eder. Söz konusu zaman diliminde Emirdağlıların evlerinde arapaşı hiç eksik olmaz.Arapaşı, soğuk algınlığına karşı çok etkilidir.

Arap aşı eti; tavuk, hindi, kaz, keklik, bıldırcın,  tavşan, kuzu gerdanı ve boyundan yapılır. Önce seçilen et haşlanır.et ve kemik birbirinden ayrılır. Etler elle didilerek has sarı buğday ununun kavrulmasıyla elde edilen çorbaya katılır.Arapaşı, çorba ve hamurdan oluşur. Arapaşının çorbası ve hamuru hamaratlık, ustalık, abılalık ister. Emirdağ’da bu işi abıla denilen kadınlar yapar. Özellikle hamurun kıvamını tutturmak herkesin harcı değildir.Arapaşının malzemesi çorbası için; et, su, salça, kırmızı biber, tereyağı, un, limon suyudur.Hamuru için ise; su, un ve tuzdur. Sivrihisar arapaşında, sade et suyu, et, hamur ve acı sos ayrı ayrı servis edilir. Arapaşı hamuru, büyük sinilere dökülür ve baklava dilimi biçiminde kesilir. Sininin ortasına çorba tası yerleştirilir. Çorba sıcak, hamur soğuktur.Arapaşı,ağzı geniş, ortası derin tahta kaşıkla ‘’curkadak’’yutulur. Şimdilerde ayrı kaseler kullanılmaktadır. Kaşığın içindeki hamuru çorba tasına düşürmek ceza gerektirir. İlk defa arapaşıyutacaklara  gerekli tarifler yapılır. Arapaşı yutmak bittikten sonra çeşitli oyunlar oynanır. Sohbet, muhabbet edilir. Bir sonraki arapaşı için gün ve kişi seçilir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / /

“Namaza Tatil”
Yılda bir aylığız, terafih ile Haydi Ramazan güle güle Uğurladık sofralarda selfiler ile Ramazan bitti, namaza paydos. *** Vâizi dinledik...
Onem, sahtekarlık yapan işsizlerden 34,6 milyon Euro alacak
Milli İstihdam Kurumu olan Onem, geçen yıl hileli bir şekilde ödenek aldığı tespit edilen vatandaşlardan alacağı 34,6 milyon Euro’nun peşinde...
Bahar ve Dostluk Festivali’nde Trabzon kültürü tanıtıldı
Belçika Trabzonlular Derneği tarafından her yıl geleneksel olarak düzenlenen Bahar ve Dostluk Festivali, bu sene Avrupa’nın ve Belçika’nın başkenti Brüksel’de...
“Franco’nun kemikleri mezardan çıkarılsın”
(AA) – İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, diktatör Francisco Franco’nun kemiklerinin anıt mezarından çıkarılmasını ve mezarın bulunduğu alanın barış anıtına çevrilmesini istediğini...
Corona virüsü can almaya devam ediyor
(AA) – Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Suudi Arabistan’da 4,5 ayda ağır akut solunum yolu yetersizliği sendromunun (SARS) farklı bir türü olan Corona...
Saint-Josse’ta çevre sakinlerini mutlu edecek karar
Saint-Josse Belediye Başkanı Emir Kır, Saint-Josse’da bulunan şantiyelerdeki tüm çalışmaları hafta sonları yasaklayan bir karar aldı. Bu karar, daha önce,...
Kırmızı Şeytanlar Panama’yı rahat geçti
FIFA 2018 Dünya Kupası G Grubu maçında Belçika ile Panama, Sochi’de karşı karşıya geldi. Maça hızlı başlayan Belçika, 6. dakikada...
Belçika’daki seçim sandıklarında uzun kuyruklar oluştu
(AA) – Belçika’da yaşayan Türk seçmenler, Cumhurbaşkanı ve 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi için Brüksel’de kurulan sandıkların önünde uzun kuyruklar oluşturdu. Avrupa’da Türk nüfusun...
Honda Civic Type R, Belçika’da da pist rekoru kırdı
(AA) – Honda’nın en hızlı modellerinden biri olan Civic Type R, Belçika’nın efsanevi Spa-Francorchamps pistinde yeni bir rekor daha kırdı. Honda’dan...
Kremlin’deki diplomasi trafiği neyin işareti?
(AA) – Putin seçimleri kazanır kazanmaz Kremlin’in kapısında ziyaretçi kuyruğu oluştu. “Tiran” dedikleri “kötü Rus Çarı”nın elini sıkmak için kuyruğa...
Yüksel’den yaşlılara anlamlı ziyaret
Belçika Federal Milletvekili ve Gent Meclis Üyesi Veli Yüksel (CD&V) Ramazan Bayramı’nın ikinci gününü, Tempelhof Bakım ve Huzurevi’ndeki yaşlılara ayırdı....
Kavaklı’ya Macar Kardeş
Kırklareli Kavaklı Belediyesi ve Macaristan’ın Szabadbattyán Belediyesi arasında kardeş şehir protokolü imzalandı. Kırklareli Kavaklı Belediye Başkanı Gürel Koşdemir, Szabadbattyán Belediye Başkanı Polyák...
Milletvekili Hasan Koyuncu’dan bayram mesajı
Brüksel Bölge Milletvekili Hasan Koyuncu, Ramazan Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı. Koyuncu’nun mesajında, şu ifadeler yer aldı; “Büyük bir sabır...
Başarılı siyasetçi Sait Köse’den Bayram mesajı
2000 yılından bu yana Schaerbeek belediyesinde yöneticilik yapan Schaerbeek Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse, Ramazan Bayramı vesilesiyle bir mesaj yayınladı....
Auto Helmet ailesi “Hayırlı Bayramlar” diliyor
27 yıldır Brüksel’de başarıyla hizmet veren Auto Helmet, Ramazan Bayramı vesilesiyle tüm müşterilerine “Hayırlı Bayramlar” diliyor. Bayram dolayısıyla bir mesaj...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ