“Arapaşı yutmaya buyurun”

“Arapaşı yutmaya buyurun”
  • 05.11.2017
  • 965 kez okundu

Arapaşının yaygın olduğu yörelerde söylenen iki deyişle söze girmek yerinde olacaktır:

“Canım ister bizim elin aşından
Bulgur pilavından arapaşından
Çorbasını yapsak tavuk döşünden
Oy bizim eller gidesim geldi
Anamın aşından yiyesim geldi”

“Arapaşı yaparsan hindiden,
Gelirim ikindiden.
Arapaşı yaparsan tavşandan,
Gelirim akşamdan.
Arapaşı yaparsan tavuktan,
Gelemem belki soğuktan.”

Arapaşı; Karaman, Konya, Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Mersin, Eskişehir, Çankırı, Kırıkkale, Kahramanmaraş gibi illerle, Emirdağ ve Sivrihisar gibi ilçelerde kış aylarında yapılan ve muhabbete, dostluğa, toplanmaya vesile olan, tarihi süreç içinden süzülüp gelerek yaşatılan kültürel bir mirastır.

Arapaşı, bir aş olmanın ötesinde kültürel bir değerdir. Bu aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak da karşımıza çıkar. Dostluğa, kardeşliğe, yardımlaşmaya, sevgi ve muhabbete vesile olan arapaşı, birlik-beraberlik göstergesidir. Türk kültüründe bu tür ziyafetlere şölen adı verilirdi. Şölenlerde yenilir, içilir, eğlence yapılır, oyunlar düzenlenirdi. Kanaatimize göre arapaşı, ziyafetleri şölenlerin günümüze gelen kültürel değerlerindir.

Arapaşının adının kaynağı üzerine her ne kadar Araplarla ilgi kurulsa da doğru olanın “ara aşı”ndan ünsüz türemesiyle meydana geldiğidir. Zira mantıksal olarak da arapaşı, uzun kış gecelerinde akşam yemeğinden sonra yutulan bir yiyecektir. Rivayet olunur ki, bir tarihte Emirdağ’a gelen Araplara, arapaşı ikram edilir.’’ Bu aş size ait.’’denir. Araplar, hep bir ağızdan: “Vallah, biz böyle aş bilmeyiz.” Derler.

Karaman Beyliği zamanında bir Arap Emiri misafir olarak gelir. Kendisine ara aşı ikram edilir. Arap Emiri  ara aşını o kadar beğenir ki bir daha geldiğinde yine ister. Bunun üzerine ara aşı adı, arapaşına dönüşür.

Arapaşının Araplarla ilgisinin olmadığının başka gerekçeleri de bulunmaktadır. Arap ülkelerinin sıcak olmasından dolayı, arapaşı hamurunun tutması için havanın soğuk olması gerekir.Arapaşının çorbası için derin tahta kaşık olması lüzumludur. Arap kültürünün kökeninde kaşık bulunmamaktadır. İnsanlara güzellik katan arapaşının adı değil tadıdır. Onun tadında; sosyal barış, birlik beraberlik, dostluk, dayanışma vardır.

Arapaşının kökeni hakkında değişik görüşler öne sürülmüştür. Kültür Bakanlığı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu tescil etmiştir. Öte yandan Yozgat Belediyesi arapaşını Türk Patent Enstitüsü’ne tescil ettirerek kayda aldırmıştır. Hatta bu konuda Sivrihisarlı bir dostumla muhabbet ederken; biz arapaşının Sivrihisar’a mı yoksa Emirdağ’a mı ait olduğunu iddia ederken Karaman ile Yozgat’ın tescil işini hallettiğini söylemiştim.

Yemek Tarihi Uzmanı Nevin Halıcı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu belirterek diğer Türkmen illerini buradan yayıldığını söyler.

Arapaşının 13.yüzyılda Karaman ve Dulkadir Beyliklerinde şölen aşı olarak yapılıp kitlesel katılımlarla yutulduğu belirtilmektedir. Günümüzdeki arapaşının toplu yutulduğunu göz önüne alırsak, şölen konusunun gerçekliği ortadadır. Pek çok il ve ilçenin toplu arapaşı şölenleri yaptığı bilinmektedir. Emirdağ’dan örnek verecek olursak, Emirdağ’da ve Emirdağlıların yoğun biçimde yaşadıkları Eskişehir, Afyon ve Belçika kentlerinde arapaşı şölenleri yapılmaktadır. Arapaşı, kış gecelerinde hısım-akraba, eş-dost, arkadaş grupları arasında sıra gecesi halinde uygulanmaktadır.

Soğukların başladığı Ekim, Kasım ayından başlayan arapaşı sofrası kurma geleneği Mart ayı sonuna kadar devam eder. Söz konusu zaman diliminde Emirdağlıların evlerinde arapaşı hiç eksik olmaz.Arapaşı, soğuk algınlığına karşı çok etkilidir.

Arap aşı eti; tavuk, hindi, kaz, keklik, bıldırcın,  tavşan, kuzu gerdanı ve boyundan yapılır. Önce seçilen et haşlanır.et ve kemik birbirinden ayrılır. Etler elle didilerek has sarı buğday ununun kavrulmasıyla elde edilen çorbaya katılır.Arapaşı, çorba ve hamurdan oluşur. Arapaşının çorbası ve hamuru hamaratlık, ustalık, abılalık ister. Emirdağ’da bu işi abıla denilen kadınlar yapar. Özellikle hamurun kıvamını tutturmak herkesin harcı değildir.Arapaşının malzemesi çorbası için; et, su, salça, kırmızı biber, tereyağı, un, limon suyudur.Hamuru için ise; su, un ve tuzdur. Sivrihisar arapaşında, sade et suyu, et, hamur ve acı sos ayrı ayrı servis edilir. Arapaşı hamuru, büyük sinilere dökülür ve baklava dilimi biçiminde kesilir. Sininin ortasına çorba tası yerleştirilir. Çorba sıcak, hamur soğuktur.Arapaşı,ağzı geniş, ortası derin tahta kaşıkla ‘’curkadak’’yutulur. Şimdilerde ayrı kaseler kullanılmaktadır. Kaşığın içindeki hamuru çorba tasına düşürmek ceza gerektirir. İlk defa arapaşıyutacaklara  gerekli tarifler yapılır. Arapaşı yutmak bittikten sonra çeşitli oyunlar oynanır. Sohbet, muhabbet edilir. Bir sonraki arapaşı için gün ve kişi seçilir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / /

Anvers’te göçmenleri ilgilendiren seçim paneli
Türk Dernekler Birliği-UTV ile Faslı Dernekler Federasyonu-FMV ortaklaşa 2018 Anvers Belediye seçimleri kapsamında yerel seçim paneli düzenliyor. Belçika’da her 6...
Germania Turizm Türkiye’deki faaliyetlerine başladı
Germania Turizm ve Seyahat Limited Şirketi’nin Haziran 2018’in başında İstanbul’da faaliyete geçmesiyle birlikte, Germania Havayolları’nın Türkiye’de bir yan kuruluşu hizmete...
Dinar’daki antik tiyatrosu gün yüzüne çıkarılıyo
(AA) – Afyonkarahisar’ın Dinar ilçesinde, tarihi İpek Yolu ile Kral Yolu’nun kesiştiği noktada yer alan Apameia Antik Kenti’nin tespit edilen...
Yeni Peugeot plug-in hybrid
(AA) – Peugeot, yeni plug-in hibrit motorlarını tanıtıyor. Peugeot’dan yapılan açıklamaya göre, hybrid ve hybrid4 (dört tekerlekten çekişli) yeni motor seçenekleri Peugeot...
“Allez Up !” kötü hava koşulları yüzünden iptal edildi
Allez Up!’ Schaerbeek Müzik Festivali hava şartlarının elverişsizliği nedeniyle iptal oldu. Schaerbeek Belediyesi Kültürden Sorumlu Başkan Yardımcısı Sadık Köksal’ın kabinesinden...
İsveç’te camide bomba bulundu
(AA)- İsveç’in başkenti Stockholm’deki Stockholm Camisi’nin içerisinde el yapımı bomba bulunduğu bildirildi. Stockholm Polis Sözcüsü Anna Westberg, sabah saatlerinde Stockholm Camisi’nin...
“Almanya şeker hastalığında AB’de ilk sırada”
(AA) – Almanya Sosyal Sağlık Sigortası Kurumu (AOK) Hessen Etnik Pazarlama Koordinatörü Necati Suözer, Avrupa Birliği’nde (AB) en fazla şeker hastasının Almanya’da...
“Saint-Josse seçmenin rüyasına girmiş”
İşittiğimiz doğru ise Brüksel’de Nasrettin Hoca’nın büstünün yeri değiştirilerek Chaussee de Haecht ile Rue l’olivier’in kesiştiği köşedeki çöp yığınlarının ve...
Milli Mücadele’de Emirdağ – 97. yıl anısına
Arif Bey, İzmir’in işgali üzerine Bursa üzerinden Eskişehir’e gelerek milli direnişin ateşini alevlendirdi. Seyitgazi’de kendisine karşı yapılan başarısız silahlı saldırıdan...
Gazetecinin “Hayata Dair Bi’kaç Satır” kitabı çıktı
Gazeteci Fikret Aydemir’in ilk kitabı “Hayata Dair Bi’kaç Satır” İnkılap Yayınları’ndan çıktı. Türkiye’nin önde gelen gazetelerine 1995 yılından beri Brüksel...
Schaerbeek maratonu, üçüncü kez düzenlendi
Schaerbeek Belediyesi’nde Spordan Sorumlu Başkan Yardımcısı Sait Köse’nin inisyatifiyle başlatılan “10,30 Schaerbeek Maratonu” üçüncü kez düzenlendi. Zatopek derneğinin ortak olduğu...
Charles Michel’den Türk kökenli adaylara destek sözü
Frankofon Liberal partisi MR, Belediye Seçimleri öncesi Brüksel kongresini gerçekleştirdi. Adeta gövde gösterisine dönüşen kongrede bir MR partisi üyeleri arasında Saint-Josse...
Özkara’dan çarpıcı açıklamalar
Gold Radyo’nun vazgeçilmez programlarından 8. Gün’e çıkan Brüksel Bölge Parlamentosu Başkanvekili Emin Özkara, çok çarpıcı açıklamalarda bulundu. Siyasete atıldığı ilk...
Köse’den yeni adaylara destek
Belediye seçimlerine 3. sıradan aday olduğu Belediye Başkan Listesi’nden istifa eden mevcut Belediye Başkan Yardımcısı Sait Köse, listeye son anda...
“Durum”
Yine Orta Doğu bulgur kazanı, Egosu yükselen tutup ırlıyor, Çakal sürüleri yaylaya dalar, Kuduranı sağa sola hırlıyor. ** Sıkılınca yardım...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ