“Arapaşı yutmaya buyurun”

“Arapaşı yutmaya buyurun”
  • 05.11.2017
  • 556 kez okundu

Arapaşının yaygın olduğu yörelerde söylenen iki deyişle söze girmek yerinde olacaktır:

“Canım ister bizim elin aşından
Bulgur pilavından arapaşından
Çorbasını yapsak tavuk döşünden
Oy bizim eller gidesim geldi
Anamın aşından yiyesim geldi”

“Arapaşı yaparsan hindiden,
Gelirim ikindiden.
Arapaşı yaparsan tavşandan,
Gelirim akşamdan.
Arapaşı yaparsan tavuktan,
Gelemem belki soğuktan.”

Arapaşı; Karaman, Konya, Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Mersin, Eskişehir, Çankırı, Kırıkkale, Kahramanmaraş gibi illerle, Emirdağ ve Sivrihisar gibi ilçelerde kış aylarında yapılan ve muhabbete, dostluğa, toplanmaya vesile olan, tarihi süreç içinden süzülüp gelerek yaşatılan kültürel bir mirastır.

Arapaşı, bir aş olmanın ötesinde kültürel bir değerdir. Bu aynı zamanda sosyolojik bir olgu olarak da karşımıza çıkar. Dostluğa, kardeşliğe, yardımlaşmaya, sevgi ve muhabbete vesile olan arapaşı, birlik-beraberlik göstergesidir. Türk kültüründe bu tür ziyafetlere şölen adı verilirdi. Şölenlerde yenilir, içilir, eğlence yapılır, oyunlar düzenlenirdi. Kanaatimize göre arapaşı, ziyafetleri şölenlerin günümüze gelen kültürel değerlerindir.

Arapaşının adının kaynağı üzerine her ne kadar Araplarla ilgi kurulsa da doğru olanın “ara aşı”ndan ünsüz türemesiyle meydana geldiğidir. Zira mantıksal olarak da arapaşı, uzun kış gecelerinde akşam yemeğinden sonra yutulan bir yiyecektir. Rivayet olunur ki, bir tarihte Emirdağ’a gelen Araplara, arapaşı ikram edilir.’’ Bu aş size ait.’’denir. Araplar, hep bir ağızdan: “Vallah, biz böyle aş bilmeyiz.” Derler.

Karaman Beyliği zamanında bir Arap Emiri misafir olarak gelir. Kendisine ara aşı ikram edilir. Arap Emiri  ara aşını o kadar beğenir ki bir daha geldiğinde yine ister. Bunun üzerine ara aşı adı, arapaşına dönüşür.

Arapaşının Araplarla ilgisinin olmadığının başka gerekçeleri de bulunmaktadır. Arap ülkelerinin sıcak olmasından dolayı, arapaşı hamurunun tutması için havanın soğuk olması gerekir.Arapaşının çorbası için derin tahta kaşık olması lüzumludur. Arap kültürünün kökeninde kaşık bulunmamaktadır. İnsanlara güzellik katan arapaşının adı değil tadıdır. Onun tadında; sosyal barış, birlik beraberlik, dostluk, dayanışma vardır.

Arapaşının kökeni hakkında değişik görüşler öne sürülmüştür. Kültür Bakanlığı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu tescil etmiştir. Öte yandan Yozgat Belediyesi arapaşını Türk Patent Enstitüsü’ne tescil ettirerek kayda aldırmıştır. Hatta bu konuda Sivrihisarlı bir dostumla muhabbet ederken; biz arapaşının Sivrihisar’a mı yoksa Emirdağ’a mı ait olduğunu iddia ederken Karaman ile Yozgat’ın tescil işini hallettiğini söylemiştim.

Yemek Tarihi Uzmanı Nevin Halıcı, arapaşının Karaman’a ait olduğunu belirterek diğer Türkmen illerini buradan yayıldığını söyler.

Arapaşının 13.yüzyılda Karaman ve Dulkadir Beyliklerinde şölen aşı olarak yapılıp kitlesel katılımlarla yutulduğu belirtilmektedir. Günümüzdeki arapaşının toplu yutulduğunu göz önüne alırsak, şölen konusunun gerçekliği ortadadır. Pek çok il ve ilçenin toplu arapaşı şölenleri yaptığı bilinmektedir. Emirdağ’dan örnek verecek olursak, Emirdağ’da ve Emirdağlıların yoğun biçimde yaşadıkları Eskişehir, Afyon ve Belçika kentlerinde arapaşı şölenleri yapılmaktadır. Arapaşı, kış gecelerinde hısım-akraba, eş-dost, arkadaş grupları arasında sıra gecesi halinde uygulanmaktadır.

Soğukların başladığı Ekim, Kasım ayından başlayan arapaşı sofrası kurma geleneği Mart ayı sonuna kadar devam eder. Söz konusu zaman diliminde Emirdağlıların evlerinde arapaşı hiç eksik olmaz.Arapaşı, soğuk algınlığına karşı çok etkilidir.

Arap aşı eti; tavuk, hindi, kaz, keklik, bıldırcın,  tavşan, kuzu gerdanı ve boyundan yapılır. Önce seçilen et haşlanır.et ve kemik birbirinden ayrılır. Etler elle didilerek has sarı buğday ununun kavrulmasıyla elde edilen çorbaya katılır.Arapaşı, çorba ve hamurdan oluşur. Arapaşının çorbası ve hamuru hamaratlık, ustalık, abılalık ister. Emirdağ’da bu işi abıla denilen kadınlar yapar. Özellikle hamurun kıvamını tutturmak herkesin harcı değildir.Arapaşının malzemesi çorbası için; et, su, salça, kırmızı biber, tereyağı, un, limon suyudur.Hamuru için ise; su, un ve tuzdur. Sivrihisar arapaşında, sade et suyu, et, hamur ve acı sos ayrı ayrı servis edilir. Arapaşı hamuru, büyük sinilere dökülür ve baklava dilimi biçiminde kesilir. Sininin ortasına çorba tası yerleştirilir. Çorba sıcak, hamur soğuktur.Arapaşı,ağzı geniş, ortası derin tahta kaşıkla ‘’curkadak’’yutulur. Şimdilerde ayrı kaseler kullanılmaktadır. Kaşığın içindeki hamuru çorba tasına düşürmek ceza gerektirir. İlk defa arapaşıyutacaklara  gerekli tarifler yapılır. Arapaşı yutmak bittikten sonra çeşitli oyunlar oynanır. Sohbet, muhabbet edilir. Bir sonraki arapaşı için gün ve kişi seçilir.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / /

AGİT, 2016 nefret suçu verilerini açıkladı
(AA) – Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) bölgesinde, geçen yıl şahıs ve kurumlara yönelik ırkçı ve yabancı karşıtlığı nedeniyle...
Avrupa ırkçılığı Polonya’dan baş gösterdi
(AA) – Uzun yıllar Avrupa haritasından silinen Polonya’nın, 123 yıl aradan sonra 1918 yılında tekrar bağımsızlığını kazanması, her yıl 11...
La Liga’nın suskun golcüleri
(AA) – İspanya Birinci Futbol Ligi’nin (La Liga) golcü isimleri Cristiano Ronaldo, Luis Suarez ve Antoine Griezmann, bu sezon gösterdikleri performansla önceki yıllardaki...
Ünlü İtalyan mafya babası hayatını kaybetti
(AA) – İtalya’da işlediği ve azmettirdiği cinayetlerle bir dönemin en korkulan isimlerinden olan mafya babası Salvatore (Toto) Riina hayatını kaybetti....
Şevket Temiz, teknoloji sektöründeki açığı gündeme getirdi
Brüksel Bölge Milletvekili Şevket Temiz, Brüksel Bölgesinde İşten ve Ekonomiden Sorumlu Bakan Didier Gosuin’e iş sektörü hakkında önemli bir konuyu...
“Gelincik Çiçeği”
– Şu anda nerede olmak isterdin? Hemen şimdi ne yapmak isterdin? – “Şimdi ne mi yapmak isterdim?” dedi ve derin...
KKTC’nin 34. Kuruluş Yıldönümü Belçika’da kutlandı
Yavru Vatan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), kuruluşunun 34. Yıldönümünde, Belçika’da da kutlandı. Kuruluş yıldönümü, Başkent Brüksel’e 30 kilometre uzaklıkta...
Hollanda’da Türk partisinden “Filistin” önergesi
(AA) – Hollanda’da Türkler tarafından kurulan Denk Partisi, Filistin devletinin Hollanda tarafından resmi olarak tanınması ve ülkedeki terör örgütlerine ait...
Fransa’da Çalışma Yasası Reformu protesto edildi
(AA) – Fransa’da, hükümetin kararname yoluyla yasalaştırdığı Çalışma Yasası Reformu’na karşı çıkanlar, ülkenin çeşitli kentlerinde protesto gösterisi düzenledi. Başkent Paris’teki eyleme...
Brüksel’de ilk defa “Dernekler Fuarı” düzenleniyor
Türk Dernekler Birliği, üye dernekleri ve partnerleri ile birlikte “Dernekler fuarı’nın” Brüksel’de ilkini gerçekleştirecek. Brüksel’deki vatandaşlar ile derneklerin, Brüksel’in zengin sivil...
Gent Bisiklet Yarışları yine büyük ilgi görüyor
Her yıl olduğu gibi, Kasım ayının üçüncü haftası spor şehri olan Gent’in en eski ve en popüler bisiklet yarışları ‘Zesdaagse’...
Myanmar’da toplu tecavüz, işkence ve katliamlar rapora girdi
(AA) – İnsan Hakları İzleme Örgütünün (HRW) raporunda,  Arakanlı Müslümanların Myanmar ordusunun toplu tecavüz, işkence ve katliamlarına maruz kaldığı belirtildi....
Bütün dünya kupalarına katılan tek ülke
İtalya gibi güçlü bir takımın, 1958 yılından sonra ilk kez bir Dünya Kupası’na boy gösteremeyecek olması, akıllara, “Dünya Kupası’na en...
Tapmaz, başarılı sporcuları ödüllendirdi
13 kasım 2017 pazartesi akşamı itibariyle Gent Spor Kulüpleri ödül dağıtımı gerçeklestirildi. Pazartesi akşamı Belediye Saray’ında Gent Spor Kulüpleri Haftası’nın...
“Afrika Aslanı” Drogba’nın son sezonu
(AA) – Kariyeri başarılarla dolu Fildişi Sahilli forvet oyuncusu Didier Drogba, 40 yaşında olacağı 2018 ABD İkinci Futbol Ligi (USL) sezonunda son kez yeşil...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ