$ DOLAR → Alış: 5,82 / Satış: 5,84
€ EURO → Alış: 6,55 / Satış: 6,57

ALPLER-GÂZİLER

ALPLER-GÂZİLER
  • 27.06.2016
  • 1.877 kez okundu

″Alp″ kelimesi, eski ve yeni pek çok Türk lehçesinde; ″kahraman, cesur, yiğit, zorlu″ demektir. Âşık Paşa, ″Garibnâme″ isimli eserinde, alp gazilerin dokuz vasfından; ″sağlam yürek,  bâzû kuvveti, gayret, iyi bir at, kendilerine mahsus giyecek, yay, iyi bir kılıç, süngü ve hemfikir arkadaş″ olarak bahseder.

İslâm’dan önce Türk Alp’leri, batıya yönelmişler, destanlarımızda gördüğümüz gibi; Orta Asya’dan bir çığ gibi, bir sel gibi ayrılarak; batıda kendilerine yurt, hayvanlarına otlak aramışlardır. Müslüman olduktan sonra bu Türk Alpliği, İslâmiyet’in cihat ve gaza mefhumlarının yerleşmesiyle, “Alp-Gâzî ve alp eren”ler adıyla savaşçı dervişler biçimine dönüşmüştür.

İslâmiyet’in ve Türk-İslâm kültürünün batıya doğru yayılması ve yerleşmesi sağlanmıştır. Anadolu’da ebedî Türk devletini kurmak üzere gelen Türkmen akınlarına ruh ve şekil veren, bu Türk dervişleridir. Türkler, İslâmiyet’i benimsedikten sonra eski Türk destanlarında yüceltilen ″alp″ tipi, kolaylıkla ″Gâssî-Gazi″ tipi şekline dönüşmüş ve yeni bir inançla harekete gelen bu yeni insan tipi, Müslüman-Türk devletlerinin kurucusu olmuştur. Türkçe, Alp unvanının, İslâm kültürü etkisiyle, Yakın Şark İslâm dünyasında daha ilk asırlardan beri çok yayılmış olan ″gazi″ adı ile birlikte ″Alp-Gazi″ şeklinde kullanılmış olması, yalnız Selçuklu kollarında değil, bunların siyasî ve medenî nüfuzu altına girmiş olan diğer topluluk ve devletlerde de görülmektedir. Türklerin geniş Asya bozkırlarında çok eski zamandan beri geçirdikleri çetin ve mücadeleli uğraşmaları, onların hayat şartlarını etkilemiş, kahramanlık ve cenkçilik geleneklerinin Türk hayatına yerleşmesinde büyük tesir icra etmiştir.

Asırlardır çok geniş coğrafî alanlarda birbiri ardınca batıp çıkan, büyük göçebe imparatorlukları kuran ve çiftçi, şehirli halk ile iskân edilmiş büyük memleketleri egemenlikleri altına alan bu atlı göçebeler, her şeyden çok, askerî teşkilâta, kahramanlık ve yiğitlik seciyelerine değer vermişlerdir.

Göçebelikten çıkıp yerleşik hayata geçen çiftçilik ile uğraşmaya başlayan ve hatta şehirlerde yerleşik hayata geçen Türkler bile, asırlarca bu kahramanlık geleneklerine bağlı kalmışlardır. Türklerin kurdukları çeşitli siyasî topluluklar, daima askerî bir devlet mâhiyetini korumuş, cihat esasına dayanan İslâm dininin Türkler arasında yerleşmesi, Selçuklulardan beri de tarihî gidişin Türkleri daimî bir harp hayatı içinde bulundurması, bu kahramanlık ″Alplik″ geleneklerinin yüzyıllarca, canlı bir şekilde, devam etmesini sağlamıştır.

Muhtelif Türk gruplarının halk edebiyatında, hikâye ve destanlarında, atasözlerinde, kısaca ahlâkî görüşleri yansıtan bütün eserlerinde bunu görmek mümkündür. İslamiyet’ten önceki Türk Alpleri, İslâm’ın cihat ye gaza idealleri, Türkler arasında yerleştikten sonra, önce Alp-gâzi, yani Müslüman-Türk kahramanı mâhiyetini almışlar, tasavvuf akımı ve tasavvuf tarikatlarının halk arasında yayılmaya başlamasından sonra da ″alp-erenler″ yani savaşçı dervişler, şeklinde girmişlerdir. Bu dervişler; kendileri ile beraber memleketlerinin örf, âdet ve geleneklerini, dinî usul ve kaidelerini de beraber getiren insanlardır ki, bunların içinde, Türk-İslâm memleketlerinden Anadolu’ya doğru yapılan göç akınını yöneltmiş müteşebbis kafile başkanları, bu yayılmanın öncüsü olmuş kolonlar, gelip yerleştikleri yerlerde hanedan kurmuş, soy ve mevki sahibi önemli şahsiyetler vardı. Bu dervişlerin dikkat çeken din ve dünyaya ait görüşler, daha eski Türk memleketlerinden gelen göçmen kitlelerinin getirdiği din ve dünya telâkkilerine benzer olduğu gibi, müritleri de çoğunlukla kendi aile ve soylarından olan kimselerdir. Bu sebepledir ki, bu unsurlar sayesinde Anadolu, aynı bir teşkilat ve ananelere sahip insan yığınlarıyla beraber, onların getirdiği dinî ve mistik akımların da kaynaşmasına bir sahne teşkil etmekteydi. Bu kaynaşmayı meydana getiren çeşitli tarikatların temsilcileri olan ve İslâm şövalye misyonerleri diyebileceğimiz dervişlerin Türk-İslâm dünyasının her tarafında kolları olan ve kuvvetli teşkilatlara sahip bulunan tarikatlar olduklarını görüyoruz. Anadolu’nun ana vatan olması uğrunda, sonsuz emek ve tükenmez öğütlerle yol göstermişlerdir.

Birçoğu Horasan Erenleri arasından yetişen, ya da onların eğitiminden geçen Anadolu velîleri, şeyhleri, tekke şâirleri, hem ana yurtta; Türklüğün, İslâmlığın, Türk kültürünün yayılıp yerleşmesine hizmet eylemiş, hem de, kendilerinden sonra; kurdukları veya bağlı oldukları tarikatların, görüşlerin, yaşama şartlarının-halkın sevgisi ve inancı sayesinde devamlılığını sağlamışlardır.

Emirdağ yöresinde de Türk Alplerinin pek çok mezarı bulunmaktadır. Bunları Emirdağ Yatırları adlı kitabımızda derleyip toparlayarak yayımladık. Bugün Horasan erenlerinin ruh ve gönül güzelliğini Anadolu’da, Avrupa’da ve dünyanın her tarafında yaşatan güzel insanlar bulunmaktadır. Güzel insanlar, Türk Çağı olarak hayâl ettiğimiz yeni yüzyılın kurucuları olacaktır.

Ahmet Urfalı

Etiketler: / / / / / /

Helmet Caddesi’nde seyahat eden araç yan yattı
Pazartesi günü saat 18 sularında Schaerbeek’in en meşhur caddelerinden Helmet Caddesi’nde seyahat eden Toyota marka bir araç, ters döndü. Yanlış...
“AB’de temel gelir konusu”
Son dönemde en çok tartışılan ancak en az uygulanan makroekonomik fikirlerden biri olan temel gelir fikrinin sosyalistlerden libertaryenlere kadar uzanan...
Avrupa Türk Futbol Federasyonu kuruldu
Avrupa Türk Futbol Federasyonu resmen kurulduğunu bir basın bildirisi ile açıkladı. Kısa adı ATFF olan Avrupa Türk Futbol Federasyonu ilk...
“Ata Sözleri 2”
Düşüne düşüne görmeli işi,Sonradan pişman olmamalı kişi.Tırnağın var ise başını kaşı,El eliyle yılan tutma demişler. Rüşvet kapıdan girince adalet kaçar,Kalbe...
İtalya’da Juventus, Fransa’da PSG ipi göğüsledi
Avrupa’nın 5 büyük liginde şampiyonluğa ulaşan ilk kulüpler, Juventus ve Paris Saint-Germain (PSG) oldu. Avrupa’nın en büyük 5 futbol ligi kabul...
Hollanda’da 10. Türk Günü Yürüyüşü
Hollanda’da Türk kültürünün tanıtımının yapıldığı Hollanda Türk Festivali kapsamında Türk Günü Yürüyüşü gerçekleştirildi. Hollanda Türk Federasyonuna bağlı Hoca Ahmet Yesevi...
Paris’te Osmanlı şehzadelerinin mezarlarına ziyaret
Fransa’nın başkenti Paris’in yakınlarındaki Bobigny Müslüman Mezarlığı’nda Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid Han’ın oğulları Şehzade Ahmed Nureddin Efendi ile Şehzade Abdürrahim Hayri...
Kapıkule’de turist yoğunluğu
Hafta sonunu Edirne’de geçiren turistler, dönüş yolunda Kapıkule’de yoğunluğa neden oldu.  Alınan bilgiye göre, Edirne’ye cuma günü tur otobüsleri ve...
Yabancı plakalı araçlara sınırda ceza ödeme zorunluluğu
Yabancı plakalı araçların trafik idari para cezalarının sınır kapılarında tahsil edilmesine yönelik çalışma kapsamında pilot uygulama, Kapıkule Sınır Kapısı’nda hayata geçirildi....
“Fransa, Türkiye’nin güvenliğine bağlı”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, SDG ismini kullanan terör örgütü YPG/PKK’dan bir heyet ile gerçekleştirdiği görüşmede, Türkiye’nin güvenliğine ve Suriye-Türkiye sınırındaki gerilimin...
Evrendeki ilk molekül uzayda gözlendi
Bilim insanları evrende oluşan ilk molekül tipinin bir örneğini uzayda tespit etti. ABD Havacılık ve Uzay Ajansı NASA’dan yapılan açıklamaya...
Milletvekili Hasan Koyuncu zirveye oynuyor
26 Mayıs 2019 tarihinde yapılacak genel seçimlere hazırlanan Brüksel Bölge Milletvekili Hasan Koyuncu, zirveye oynuyor. 2010 yılında Sosyalist Partisi’nin gençlik...
AB’de çikolata üretiminde Almanya başı çekiyor
Toplam çikolata üretiminin, 2017’de 4 milyon ton olarak gerçekleştiği Avrupa Birliği’nde (AB), en fazla üretim yapan ülke Almanya oldu. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat)...
Başkan Emir Kır, 26 Mayıs için düğmeye bastı
Federal Milletvekili ve Saint-Josse Belediye Başkanı Emir Kır, 26 Mayıs seçimleri için düğmeye resmen bastı. Seçim kampanyasını görkemli bir etkinlikle...
O müzikal bir ahtapot: Sezgin Inceel
Bir müziksever olarak devamlı, kabiliyetli müzisyen ve solistlerin arayışı içerisindeyim. Farklı isimleri dinlemeyi kendime şart koşmuş biri olarak, yine birgün...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ